Khôi phục rừng ngập mặn ven biển Cà Mau

Giai đoạn từ năm 2011- 2023, sạt lở vùng ven biển đã làm mất hơn 6.000 ha đất và rừng phòng hộ tại Cà Mau. Phần mất đi này tương đương diện tích bình quân một đơn vị cấp xã nơi cực nam Tổ quốc. Cà Mau đang thực hiện quyết liệt các giải pháp để rừng và đất đai ven biển không bị mất thêm vì sạt lở.
Hàng trăm héc-ta cây rừng phòng hộ ở phía tây Bãi bồi xã Đất Mũi (huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau) được phục hồi, đang phát triển xanh tốt.
Hàng trăm héc-ta cây rừng phòng hộ ở phía tây Bãi bồi xã Đất Mũi (huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau) được phục hồi, đang phát triển xanh tốt.

Trở lại Bãi bồi xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển lần này, ngay lán trại dừng chân cho khách tham quan, đai rừng phòng hộ dày đặc hàng trăm héc-ta đang lấn nhanh về phía biển. Nhưng ít ai biết, chỉ bốn năm về trước chúng chỉ là những cây rừng non yếu, dễ bị phương hại bởi triều cường, sóng dữ…

Cùng Ban Giám đốc xắn quần lội sình vào tận nơi kiểm tra, ông Dương Hoàng Đỏ, cán bộ kỹ thuật thuộc Ban quản lý dự án công trình Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau thốt lên: “Cây bám đất mau lớn thiệt, mới đó mà cao hơn nóc nhà rồi”.

Cuối năm 2019, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau (khi chưa sáp nhập) được Ủy ban nhân dân tỉnh giao làm chủ đầu tư “Dự án trồng rừng phòng hộ ven sông, gây bồi tạo bãi trồng rừng cửa sông, ven biển”, với tổng mức đầu tư hơn 179 tỷ đồng.

Dự án gồm nhiều hạng mục: công trình lâm sinh trồng mới hơn 316 ha rừng ngập mặn; công trình hạ tầng lâm sinh gồm 16,5 km tường mềm giảm sóng, gây bồi để phục vụ công tác trồng rừng và 2,1 km kè bê-tông ly tâm ven biển. Đến đầu năm 2021, dự án đã hoàn thành các hạng mục theo kế hoạch đề ra. Trong số đó, có trồng mới hơn 316 ha rừng ngập mặn tại vùng ven biển phía đông và phía tây xã Đất Mũi, một phần ven biển thuộc các xã Viên An (huyện Ngọc Hiển) và Lâm Hải (huyện Năm Căn).

Đồng chí Tiêu Thanh Phương, Phó Giám đốc Ban quản lý dự án công trình Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau cho biết, quá trình triển khai hạng mục công trình lâm sinh, cây rừng non yếu buổi đầu bị sóng dữ tàn phá phải gia cố, trồng lại nhiều lần. “Nhờ kiên trì đeo bám và chăm sóc mà đến giờ cây đã phát triển tốt, góp phần ổn định nền đất bùn nhão dưới chân rừng để cây rừng tái sinh, lấn dần về phía biển mà không sợ sóng quật ngã như trước”, ông Phương chia sẻ.

Có ba mặt giáp biển với bờ biển dài hơn 250 km, vùng ven biển Cà Mau rất dễ bị tổn thương bởi các hình thái cực đoan của biến đổi khí hậu, đặc biệt là sạt lở đất vùng ven biển, tàn phá nặng nề đai rừng phòng hộ. Theo thống kê từ Chi cục Thủy lợi Cà Mau, vùng ven biển có khoảng 194/254 km bị sạt lở với nhiều hình thức.

Ứng phó trước các mối nguy từ sạt lở, nhiều năm liền Cà Mau phải ban bố tình huống hộ đê khẩn cấp, huy động mọi nguồn lực cũng như xin cứu viện từ bộ, ngành Trung ương và Chính phủ. Theo đó, tỉnh đã đầu tư xây dựng được khoảng 93 km kè bảo vệ bờ biển với tổng kinh phí gần 3.600 tỷ đồng.

Trong đó kè bảo vệ bờ biển tây dài 56 km, bờ biển đông dài khoảng 37 km. “Các công trình phòng chống sạt lở ven biển bước đầu đã phát huy hiệu quả, không chỉ bảo vệ được tính mạng, tài sản của nhân dân mà còn giúp Cà Mau bảo vệ được hàng chục nghìn héc-ta đất vùng ven biển trước xâm thực mặn; đồng thời giúp phục hồi lại được hơn 1.000 ha rừng phòng hộ ven biển”, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho biết.

Suốt 20 năm qua, “cuộc chiến” giữ đất tại Cà Mau luôn trong tình thế bị động, phần lớn công trình phòng chống sạt lở ven biển được triển khai trong tình trạng sạt lở tàn phá hết đai rừng phòng hộ bên ngoài, uy hiếp đến an toàn đê hoặc uy hiếp các công trình hạ tầng đã xây dựng bên trong, bao gồm cả các công trình ngăn mặn…

Thực trạng nêu trên cần bằng mọi giá phải thực hiện bảo vệ theo tình huống khẩn cấp, nhưng đai rừng phòng hộ đã không còn hoặc đã bị tàn phá rất nặng nề... “Chúng ta cũng tốn tiền đầu tư nhưng đã mất đai rừng bên ngoài và khi công trình hoàn thành, việc phục hồi lại rừng sẽ mất nhiều thời gian. Nếu chủ động hơn về vốn để bảo vệ từ đầu thì vẫn tốn tiền nhưng không mất đất, mất rừng”, ông Lê Văn Sử phân tích.

Thời gian tới, để chủ động và có thêm nguồn lực ứng phó sạt lở và phục hồi rừng phòng hộ vùng ven biển, tỉnh Cà Mau kiến nghị các cấp có thẩm quyền cho phép thí điểm thực hiện các công trình theo cơ chế đặc thù, giúp xã hội hóa thêm nguồn lực đầu tư ngoài ngân sách nhà nước.

Theo đó, Cà Mau thực hiện giao, cho doanh nghiệp thuê một phần diện tích đất rừng phòng hộ nằm phía sau công trình kè đối với khu đất đã bị sạt lở để xây dựng công trình, dự án phát triển kinh tế; hoặc giao đất ở vị trí khác để thực hiện dự án đầu tư theo hình thức BT khi nhà đầu tư đề xuất thực hiện dự án kè bảo vệ bờ biển.

Có thể bạn quan tâm

Tập trung phòng trừ sâu bệnh hại lúa

Thời gian gần đây, các loại sâu bệnh đã và đang gây hại trên diện tích lúa thu đông ở nhiều địa phương của tỉnh Đồng Tháp. Nguyên nhân chủ yếu do thời tiết mưa, nắng đan xen và sự chủ quan của một số hộ nông dân. Vì vậy, người dân cần chủ động thăm đồng thường xuyên, phòng ngừa sớm các loại sâu bệnh gây hại trên lúa.

Bảo vệ các loài chim hoang dã

Tại tỉnh Đồng Tháp, các hành vi săn bắt, nuôi nhốt, mua bán chim hoang dã, chim di cư diễn ra ở nhiều nơi; có thời điểm diễn biến phức tạp, đe dọa đa dạng sinh học và làm mất cân bằng hệ sinh thái. Địa phương đã đề ra nhiều giải pháp nhằm bảo vệ các loài chim hoang dã, chim di cư.

Sạt lở đê bao tại ấp Lân Nam (xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long) ảnh hưởng lớn đến đời sống và sản xuất của người dân.

Vĩnh Long tập trung ứng phó sạt lở

Những năm gần đây, trước tác động của biến đổi khí hậu, tình trạng sạt lở bờ sông, bờ biển trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long đang gia tăng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của người dân. Địa phương đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm từng bước kiểm soát tình trạng sạt lở.

Nông dân xã Thạnh Hải (tỉnh Vĩnh Long) phát triển mô hình nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao.

Hoàn thiện hạ tầng nuôi trồng thủy sản

Thời gian qua, cùng với việc tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, tỉnh Vĩnh Long tập trung đầu tư hoàn thiện hạ tầng phục vụ nuôi trồng thủy sản, nhất là vùng nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao.

Nhờ nuôi tôm sú ứng dụng công nghệ cao, kinh tế gia đình của nhiều nông dân vùng ven biển tỉnh Vĩnh Long ổn định.

Sản xuất nông sản sạch, thân thiện môi trường

Ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long đang chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững. Tỉnh quyết liệt đẩy nhanh tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn; khuyến khích áp dụng VietGAP, GlobalGAP, mở rộng mã số vùng trồng, vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Thi công kè phòng chống sạt lở khu vực sông Cái Côn ở đô thị Ngã Bảy.

Quyết tâm đưa Ngã Bảy trở thành đô thị xanh

Sau gần một năm khởi công, dự án phát triển đô thị xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu tại Ngã Bảy (thành phố Cần Thơ) đang tập trung nguồn lực tài chính và đẩy nhanh thi công để sớm về đích đúng tiến độ.

Người dân mang pin cũ đến cân đổi quà tại “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”.

Lan tỏa “sống xanh” trong cộng đồng

Từ không gian mở đầy ắp tính tương tác của “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”, đến các hoạt động tình nguyện trong nhà trường hay dọc các tuyến đường ven biển, thông điệp “Phân loại là khởi đầu-Tuần hoàn là tương lai” tại An Giang đang trở thành hành động thực tế, dần thấm sâu vào nếp sinh hoạt hằng ngày của người dân.

Cánh đồng lúa-tôm được giới chuyên gia đánh giá là mô hình canh tác sinh thái đặc thù tại đồng đất Cà Mau, cho ra những sản phẩm gạo hữu cơ đạt nhiều chứng nhận quốc tế và thân thiện với môi trường.

Liên kết bền vững, đưa gạo Cà Mau vươn xa

Sau hợp nhất tỉnh, diện tích đất canh tác tại Cà Mau tăng lên gần gấp đôi so với trước, trong đó, canh tác lúa có hơn 185.000 ha, gieo trồng 2 vụ mỗi năm, với tổng sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn. Sản lượng này giúp Cà Mau không chỉ bảo đảm an ninh lương thực tại chỗ mà còn có điều kiện để xuất khẩu.

Hệ sinh thái rừng đước lâu năm tại xã Long Thành, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long phục hồi hệ sinh thái rừng ven biển

Từ các dự án khôi phục và phát triển rừng, tỉnh Vĩnh Long đã thiết lập một vành đai xanh khu vực ven biển với gần 18.000 ha rừng ngập mặn, rừng chắn sóng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Thời gian tới, tỉnh sẽ phát triển lâm nghiệp sinh thái, thích ứng biến đổi khí hậu và nước biển dâng, gắn với du lịch biển.

Nông dân xã Hòa Tú, thành phố Cần Thơ chăm sóc ruộng lúa kết hợp với nuôi tôm.

Cần quy hoạch cụ thể vùng sản xuất tôm-lúa

Trước đây, mô hình sản xuất tôm-lúa phát triển rất mạnh ở vùng ven biển Sóc Trăng (cũ) đã giúp hàng nghìn hộ dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và được đánh giá là bền vững về môi trường. Thế nhưng, do thiếu quy hoạch và chưa có chiến lược phát triển ổn định, những năm gần đây, mô hình sản xuất này phát sinh nhiều bất cập và có dấu hiệu bị chững lại…

Một đoạn kênh Xáng Cùng nhưng bờ bên trái thuộc tỉnh An Giang đã có nước kéo đến tận nhà, còn bờ bên ấp Thanh Tùng (xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau), người dân vẫn mỏi mòn chờ nước sinh hoạt.

Mỏi mòn cơn “khát” nước sạch

Xã Biển Bạch là vùng ngọt của tỉnh Cà Mau, nhưng bao đời nay vẫn phải "oằn mình" trong cơn khát mùa khô, mọi sinh hoạt của người dân đều phải trông chờ những cơn mưa. Hạn về, nguồn dự trữ vơi cạn, người dân lại chật vật tìm nước ngọt để giải cơn khát.

Nông dân xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp sử dụng máy bay không người lái, để chăm sóc đồng ruộng.

Cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số nông nghiệp

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và nông nghiệp Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, giữa rất nhiều công nghệ và mô hình được giới thiệu, câu hỏi quan trọng vẫn là: Bắt đầu từ đâu để chuyển đổi số đi vào thực chất?

Điện gió góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh Vĩnh Long.

Khát vọng vươn mình từ năng lượng xanh

Vĩnh Long được thiên nhiên ưu ái ban tặng những điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng sạch. Địa phương này sở hữu chiều dài khoảng 130 km bờ biển, tổng diện tích mặt biển hơn 10.000 km², thuận lợi để triển khai các dự án điện gió.

Mô hình lúa hữu cơ, kết hợp nuôi tôm càng xanh xã Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long trồng lúa sạch, thân thiện môi trường

Những mô hình sản xuất lúa, gạo hữu cơ Long Hòa-Hòa Minh, trồng lúa phát thải thấp, gắn với liên kết chuỗi giá trị của tỉnh Vĩnh Long đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hệ thống thủy lợi giúp ngăn mặn, trữ ngọt cho vùng trọng điểm sản xuất cây giống, cây ăn quả tại tỉnh Vĩnh Long.

Vùng sản xuất hoa, cây cảnh chủ động ứng phó hạn mặn

Những ngày đầu tháng ba, tình hình xâm nhập mặn trên các tuyến sông chính vào nội đồng tại tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp. Người dân cùng chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp đang tập trung các giải pháp để trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và bảo vệ vườn cây.

Dừa được trồng mới tại xã Phú Cần, tỉnh Vĩnh Long.

Trồng dừa phát thải thấp, giá trị cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thị trường quốc tế đang siết chặt tiêu chuẩn môi trường, ngành dừa tỉnh Vĩnh Long đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.

Diêm dân vùng ven biển xã Vĩnh Hậu (Cà Mau) đang vào cao điểm vụ sản xuất muối. (Ảnh THANH CƯỜNG)

Khát vọng làm giàu, đi lên từ biển

Những ngày đầu năm 2026, chúng tôi trở lại vùng ven biển thuộc các xã Vĩnh Hậu, Long Điền, Đông Hải, Gành Hào (tỉnh Bạc Liêu trước đây), nay thuộc tỉnh Cà Mau.