Khôi phục rừng ngập mặn ven biển Cà Mau

Giai đoạn từ năm 2011- 2023, sạt lở vùng ven biển đã làm mất hơn 6.000 ha đất và rừng phòng hộ tại Cà Mau. Phần mất đi này tương đương diện tích bình quân một đơn vị cấp xã nơi cực nam Tổ quốc. Cà Mau đang thực hiện quyết liệt các giải pháp để rừng và đất đai ven biển không bị mất thêm vì sạt lở.
Hàng trăm héc-ta cây rừng phòng hộ ở phía tây Bãi bồi xã Đất Mũi (huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau) được phục hồi, đang phát triển xanh tốt.
Hàng trăm héc-ta cây rừng phòng hộ ở phía tây Bãi bồi xã Đất Mũi (huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau) được phục hồi, đang phát triển xanh tốt.

Trở lại Bãi bồi xã Đất Mũi, huyện Ngọc Hiển lần này, ngay lán trại dừng chân cho khách tham quan, đai rừng phòng hộ dày đặc hàng trăm héc-ta đang lấn nhanh về phía biển. Nhưng ít ai biết, chỉ bốn năm về trước chúng chỉ là những cây rừng non yếu, dễ bị phương hại bởi triều cường, sóng dữ…

Cùng Ban Giám đốc xắn quần lội sình vào tận nơi kiểm tra, ông Dương Hoàng Đỏ, cán bộ kỹ thuật thuộc Ban quản lý dự án công trình Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau thốt lên: “Cây bám đất mau lớn thiệt, mới đó mà cao hơn nóc nhà rồi”.

Cuối năm 2019, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau (khi chưa sáp nhập) được Ủy ban nhân dân tỉnh giao làm chủ đầu tư “Dự án trồng rừng phòng hộ ven sông, gây bồi tạo bãi trồng rừng cửa sông, ven biển”, với tổng mức đầu tư hơn 179 tỷ đồng.

Dự án gồm nhiều hạng mục: công trình lâm sinh trồng mới hơn 316 ha rừng ngập mặn; công trình hạ tầng lâm sinh gồm 16,5 km tường mềm giảm sóng, gây bồi để phục vụ công tác trồng rừng và 2,1 km kè bê-tông ly tâm ven biển. Đến đầu năm 2021, dự án đã hoàn thành các hạng mục theo kế hoạch đề ra. Trong số đó, có trồng mới hơn 316 ha rừng ngập mặn tại vùng ven biển phía đông và phía tây xã Đất Mũi, một phần ven biển thuộc các xã Viên An (huyện Ngọc Hiển) và Lâm Hải (huyện Năm Căn).

Đồng chí Tiêu Thanh Phương, Phó Giám đốc Ban quản lý dự án công trình Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau cho biết, quá trình triển khai hạng mục công trình lâm sinh, cây rừng non yếu buổi đầu bị sóng dữ tàn phá phải gia cố, trồng lại nhiều lần. “Nhờ kiên trì đeo bám và chăm sóc mà đến giờ cây đã phát triển tốt, góp phần ổn định nền đất bùn nhão dưới chân rừng để cây rừng tái sinh, lấn dần về phía biển mà không sợ sóng quật ngã như trước”, ông Phương chia sẻ.

Có ba mặt giáp biển với bờ biển dài hơn 250 km, vùng ven biển Cà Mau rất dễ bị tổn thương bởi các hình thái cực đoan của biến đổi khí hậu, đặc biệt là sạt lở đất vùng ven biển, tàn phá nặng nề đai rừng phòng hộ. Theo thống kê từ Chi cục Thủy lợi Cà Mau, vùng ven biển có khoảng 194/254 km bị sạt lở với nhiều hình thức.

Ứng phó trước các mối nguy từ sạt lở, nhiều năm liền Cà Mau phải ban bố tình huống hộ đê khẩn cấp, huy động mọi nguồn lực cũng như xin cứu viện từ bộ, ngành Trung ương và Chính phủ. Theo đó, tỉnh đã đầu tư xây dựng được khoảng 93 km kè bảo vệ bờ biển với tổng kinh phí gần 3.600 tỷ đồng.

Trong đó kè bảo vệ bờ biển tây dài 56 km, bờ biển đông dài khoảng 37 km. “Các công trình phòng chống sạt lở ven biển bước đầu đã phát huy hiệu quả, không chỉ bảo vệ được tính mạng, tài sản của nhân dân mà còn giúp Cà Mau bảo vệ được hàng chục nghìn héc-ta đất vùng ven biển trước xâm thực mặn; đồng thời giúp phục hồi lại được hơn 1.000 ha rừng phòng hộ ven biển”, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho biết.

Suốt 20 năm qua, “cuộc chiến” giữ đất tại Cà Mau luôn trong tình thế bị động, phần lớn công trình phòng chống sạt lở ven biển được triển khai trong tình trạng sạt lở tàn phá hết đai rừng phòng hộ bên ngoài, uy hiếp đến an toàn đê hoặc uy hiếp các công trình hạ tầng đã xây dựng bên trong, bao gồm cả các công trình ngăn mặn…

Thực trạng nêu trên cần bằng mọi giá phải thực hiện bảo vệ theo tình huống khẩn cấp, nhưng đai rừng phòng hộ đã không còn hoặc đã bị tàn phá rất nặng nề... “Chúng ta cũng tốn tiền đầu tư nhưng đã mất đai rừng bên ngoài và khi công trình hoàn thành, việc phục hồi lại rừng sẽ mất nhiều thời gian. Nếu chủ động hơn về vốn để bảo vệ từ đầu thì vẫn tốn tiền nhưng không mất đất, mất rừng”, ông Lê Văn Sử phân tích.

Thời gian tới, để chủ động và có thêm nguồn lực ứng phó sạt lở và phục hồi rừng phòng hộ vùng ven biển, tỉnh Cà Mau kiến nghị các cấp có thẩm quyền cho phép thí điểm thực hiện các công trình theo cơ chế đặc thù, giúp xã hội hóa thêm nguồn lực đầu tư ngoài ngân sách nhà nước.

Theo đó, Cà Mau thực hiện giao, cho doanh nghiệp thuê một phần diện tích đất rừng phòng hộ nằm phía sau công trình kè đối với khu đất đã bị sạt lở để xây dựng công trình, dự án phát triển kinh tế; hoặc giao đất ở vị trí khác để thực hiện dự án đầu tư theo hình thức BT khi nhà đầu tư đề xuất thực hiện dự án kè bảo vệ bờ biển.

Có thể bạn quan tâm

Một đoạn kênh Xáng Cùng nhưng bờ bên trái thuộc tỉnh An Giang đã có nước kéo đến tận nhà, còn bờ bên ấp Thanh Tùng (xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau), người dân vẫn mỏi mòn chờ nước sinh hoạt.

Mỏi mòn cơn “khát” nước sạch

Xã Biển Bạch là vùng ngọt của tỉnh Cà Mau, nhưng bao đời nay vẫn phải "oằn mình" trong cơn khát mùa khô, mọi sinh hoạt của người dân đều phải trông chờ những cơn mưa. Hạn về, nguồn dự trữ vơi cạn, người dân lại chật vật tìm nước ngọt để giải cơn khát.

Nông dân xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp sử dụng máy bay không người lái, để chăm sóc đồng ruộng.

Cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số nông nghiệp

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và nông nghiệp Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, giữa rất nhiều công nghệ và mô hình được giới thiệu, câu hỏi quan trọng vẫn là: Bắt đầu từ đâu để chuyển đổi số đi vào thực chất?

Điện gió góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh Vĩnh Long.

Khát vọng vươn mình từ năng lượng xanh

Vĩnh Long được thiên nhiên ưu ái ban tặng những điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng sạch. Địa phương này sở hữu chiều dài khoảng 130 km bờ biển, tổng diện tích mặt biển hơn 10.000 km², thuận lợi để triển khai các dự án điện gió.

Mô hình lúa hữu cơ, kết hợp nuôi tôm càng xanh xã Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long trồng lúa sạch, thân thiện môi trường

Những mô hình sản xuất lúa, gạo hữu cơ Long Hòa-Hòa Minh, trồng lúa phát thải thấp, gắn với liên kết chuỗi giá trị của tỉnh Vĩnh Long đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hệ thống thủy lợi giúp ngăn mặn, trữ ngọt cho vùng trọng điểm sản xuất cây giống, cây ăn quả tại tỉnh Vĩnh Long.

Vùng sản xuất hoa, cây cảnh chủ động ứng phó hạn mặn

Những ngày đầu tháng ba, tình hình xâm nhập mặn trên các tuyến sông chính vào nội đồng tại tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp. Người dân cùng chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp đang tập trung các giải pháp để trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và bảo vệ vườn cây.

Dừa được trồng mới tại xã Phú Cần, tỉnh Vĩnh Long.

Trồng dừa phát thải thấp, giá trị cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thị trường quốc tế đang siết chặt tiêu chuẩn môi trường, ngành dừa tỉnh Vĩnh Long đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.

Diêm dân vùng ven biển xã Vĩnh Hậu (Cà Mau) đang vào cao điểm vụ sản xuất muối. (Ảnh THANH CƯỜNG)

Khát vọng làm giàu, đi lên từ biển

Những ngày đầu năm 2026, chúng tôi trở lại vùng ven biển thuộc các xã Vĩnh Hậu, Long Điền, Đông Hải, Gành Hào (tỉnh Bạc Liêu trước đây), nay thuộc tỉnh Cà Mau.

Khi thương mại hóa được tín chỉ carbon, Cà Mau sẽ có thêm nguồn thu khoảng hơn 3.500 tỷ đồng nhờ “kho báu xanh” ở đại ngàn rừng ngập mặn.

Đánh thức “kho báu xanh” giữa rừng đước Cà Mau

Bao đời nay, người dân vùng Đất Mũi-Cà Mau vẫn xem những cánh rừng ngập mặn là “mái nhà” che chắn bão dông. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, ẩn sâu dưới những tán rừng bạt ngàn ấy là một “cỗ máy” vĩ đại đang ngày đêm thực hiện sứ mệnh “khóa chặt” khí thải nhà kính cho hành tinh.

Cơ giới hóa trong trồng lúa chất lượng cao ở Hợp tác xã Tiến Thuận, thành phố Cần Thơ.

Chuyển đổi sản xuất theo hướng xanh, tuần hoàn

Sau sáp nhập, thành phố Cần Thơ có hơn 640 hợp tác xã nông nghiệp. Nhiều hợp tác xã hoạt động hiệu quả nhờ đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường, liên kết với doanh nghiệp để tiêu thụ, tăng thu nhập cho xã viên.

Nông dân xã Long Bình, tỉnh Đồng Tháp thu hoạch lúa hè thu 2025.

Trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải

Trong những năm qua, nông dân tỉnh Đồng Tháp đã tích cực tham gia trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải. Nhờ sản xuất theo quy trình tiên tiến, thân thiện với môi trường, liên kết đầu vào, đầu ra chặt chẽ cho nên chi phí giảm, lợi nhuận tăng…, nông dân rất phấn khởi.

Màu xanh của các loại cây rau, trong đó có lục bình bên dòng sông Cái Lớn, đoạn qua TP Cần Thơ.

Sinh kế từ lục bình

Cái Lớn, Cái Bé (tỉnh An Giang) là dòng sông cặp đôi duy nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nơi đây, người dân bền bỉ bám đất, bám sông để mưu sinh đầy sáng tạo, trong đó có nghề đan lục bình đem lại thu nhập ổn định và cuộc sống bình yên.

Sạt lở nhấn chìm nhiều nhà dân xuống sông Hậu.

Nỗi lo lắng sạt lở ở cù lao

Trên địa bàn xã Mỹ Hòa Hưng, tỉnh An Giang gần đây xảy ra nhiều vụ sạt lở, sụp lún đất ven bờ sông Hậu với diễn biến nhanh và phức tạp, ảnh hưởng đời sống, tài sản và sinh hoạt của nhiều hộ dân.

Chính quyền và nhân dân khắc phục sự cố vỡ một đoạn cồn Sơn của thành phố Cần Thơ.

Bảo vệ mùa màng trước triều cường lịch sử

Mùa nước nổi năm nay kết hợp triều cường và mưa lớn gây thiệt hại lớn đến đời sống cũng như sản xuất của người dân Đồng bằng sông Cửu Long. Tại nhiều nơi, chính quyền địa phương và nhân dân đã cùng nhau đồng tâm, hợp sức chống chọi với mực nước dâng cao, bảo vệ thành công mùa màng và sinh kế.

Mô hình trồng sen mùa nước nổi tại xã Tân Hòa, thành phố Cần Thơ.

Lan tỏa mô hình sản xuất “thuận thiên”

Sau khi Nghị quyết 120 của Chính phủ về phát triển bền vững Đồng bằng sông Cửu Long thích ứng với biến đổi khí hậu được triển khai, nhiều nông dân ở thành phố Cần Thơ đã thay đổi cách nghĩ, cách làm. Thay vì chống lại tự nhiên, họ chọn cách thuận theo quy luật đất - nước - mùa vụ để canh tác hiệu quả, tiết kiệm chi phí.

Vườn rau đọt choại nhìn từ trên cao.

Đặc sản độc đáo đất miền Tây

Rau choại từ một loại dây hoang dại ở rừng tràm, rừng dừa nước nay trở thành đặc sản được săn tìm, giúp nhiều hộ dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và thành phố Cần Thơ nói riêng thoát nghèo, ổn định cuộc sống. Theo nhiều nông dân, dây choại có sức sống dẻo dai, thích ứng với mọi điều kiện thời tiết.

Tuyến đê biển quốc gia đoạn đi qua ấp Giồng Bàn, xã Long Vĩnh bị sạt lở chân đê, dài 70m.

Khắc phục sạt lở ven sông, bờ biển

Thời gian qua, tình trạng sạt lở trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp, gây thiệt hại sản xuất nông nghiệp, ảnh hưởng đến sinh kế của nhân dân.

Ông Nguyễn Văn Đời, Giám đốc Hợp tác xã Trầu Vàng Vị Thủy chăm sóc vườn trầu của gia đình.

Nét đẹp hồn quê làng trầu Vị Thủy

Giữa nhịp sống hiện đại, nơi phố thị đang đổi thay từng ngày, vẫn còn đó làng trầu Vị Thủy (xã Vĩnh Thuận Đông, thành phố Cần Thơ) yên bình, mộc mạc với sắc xanh mướt mắt của những giàn trầu trải dài.