Tại cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị có cơ chế riêng phù hợp với khoa học xã hội và nhân văn; hướng đến năm 2045, xây dựng nền khoa học xã hội và nhân văn đủ năng lực cung cấp luận cứ cho quản trị quốc gia hiện đại và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Trước sự quan tâm sát sao của Trung ương dành cho lĩnh vực này, nhiều ý kiến cho rằng nhà khoa học cần phải nêu cao hơn nữa tinh thần phụng sự Đảng, Nhà nước và nhân dân. Từ đây, đòi hỏi cấp ủy, tổ chức đảng tại các viện nghiên cứu, trường đại học phải thể hiện rõ vai trò hạt nhân lãnh đạo, chỉ đạo, trực tiếp khơi dậy trách nhiệm cống hiến của cán bộ, nhà khoa học bằng giải pháp, hành động thiết thực.
Thời gian qua, Ban Thường vụ Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhận thức sâu sắc việc Viện từ đơn vị trực thuộc Chính phủ chuyển sang đơn vị sự nghiệp của Ban Chấp hành Trung ương Đảng là điều kiện thuận lợi để cơ quan nghiên cứu những vấn đề mới, hệ trọng của đất nước theo các định hướng chiến lược và hoạch định phát triển quốc gia. Đây cũng là cơ hội để Viện trực tiếp đóng góp vào công cuộc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Trên cơ sở đó, Ban Thường vụ Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tập trung nâng cao chất lượng sinh hoạt chính trị, tư tưởng trong toàn Đảng bộ, gắn việc học tập, quán triệt các nghị quyết của Đảng với đặc thù môi trường nghiên cứu học thuật. Cùng đó, tiếp tục củng cố tổ chức đảng, phát triển đảng viên trong đội ngũ nhà khoa học, nhất là lực lượng nghiên cứu trẻ, tài năng.
Theo đồng chí Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam: Trong tình hình mới, nhà khoa học xã hội phải vừa có bản lĩnh chính trị vững vàng, vừa có trình độ chuyên môn sâu. Ban Thường vụ Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đang nghiên cứu, xây dựng cơ chế luân chuyển nhà khoa học đi thực tế tại địa phương, gắn nghiên cứu với đời sống nhân dân, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh các biểu hiện suy thoái, lệch lạc về tư tưởng, vọng ngoại, cá nhân chủ nghĩa, xa rời lý luận và thực tiễn.
Phân tích từ phương diện giảng dạy và nghiên cứu khoa học, đồng chí Hoàng Anh Tuấn, Phó Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội nhìn nhận: Các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về giáo dục đại học và khoa học cơ bản đặt ra yêu cầu môi trường học thuật phải có chiều sâu văn hóa, có khả năng lan tỏa giá trị nhân văn, tinh thần yêu nước, trách nhiệm công dân tới cán bộ, giảng viên và sinh viên.
Trước yêu cầu này, Đảng ủy nhà trường đang phối hợp ban giám hiệu đổi mới công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, khơi dậy khát vọng cống hiến, tinh thần phản biện khoa học, ý thức trách nhiệm xã hội, bản lĩnh văn hóa của thế hệ trí thức trẻ Việt Nam. Công tác này được lồng ghép, bổ sung trong nhiều nội dung học, hoạt động ngoại khóa, sinh hoạt khoa học theo hướng thiết thực và gần gũi hơn, kết hợp giữa phương pháp truyền thống và công nghệ hiện đại, nhấn mạnh yếu tố học thuật hàn lâm song hành cùng trách nhiệm xã hội.
Về đề xuất cơ chế tài chính đặc thù cho khoa học xã hội và nhân văn, đồng chí Hoàng Anh Tuấn cho biết: Nhà trường cần sự hỗ trợ từ Nhà nước trong việc xác lập cơ chế tài chính riêng cho một số ngành đặc biệt như Hán Nôm, Khảo cổ học, Dân tộc học, Tôn giáo học - vốn rất cần thiết cho đất nước nhưng chưa thể tự chủ tài chính nếu chỉ dựa vào nguồn thu học phí.
Đảng ủy nhà trường chỉ đạo Ban Giám hiệu chủ động đa dạng hóa các nguồn thu theo định hướng mở rộng nguồn thu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển giao tri thức. Hướng đi này vừa góp phần nâng cao thu nhập cho đội ngũ cán bộ, giảng viên, đồng thời là phương thức thúc đẩy nhà khoa học thay đổi tư duy, tích cực chuyển hóa sáng kiến thành giá trị thực tiễn, phục vụ lý luận, tham mưu hoàn thiện thể chế, mô hình phát triển Việt Nam và dự báo chiến lược.
