CÙNG SUY NGẪM

Lan tỏa giá trị của khoa học xã hội và nhân văn

Cả nước ta đang chuyển động mạnh mẽ, rộng khắp, nhất là trong khoa học công nghệ, kinh tế và xã hội… Sự chuyển mình đó đã cuốn cả xã hội hướng về những mục tiêu quan trọng và thời sự, không chỉ trong khu vực mà toàn cầu.

Các chuyên gia, nhà khoa học chụp ảnh kỷ niệm tại Hội thảo Khoa học xã hội và nhân văn với sứ mệnh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới, do Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức, ngày 17/12/2025. (Ảnh: QUỲNH TRANG)
Các chuyên gia, nhà khoa học chụp ảnh kỷ niệm tại Hội thảo Khoa học xã hội và nhân văn với sứ mệnh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới, do Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức, ngày 17/12/2025. (Ảnh: QUỲNH TRANG)

Trong bối cảnh đó, vai trò của khoa học xã hội và nhân văn - lĩnh vực trực tiếp nghiên cứu về con người, xã hội, văn hóa, lịch sử, chính trị, truyền thông, quản trị và các quy luật vận động của đời sống xã hội… dường như vẫn khá lặng lẽ so với kỳ vọng.

Vừa qua, trong buổi làm việc về nghiên cứu khoa học cơ bản, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: Một quốc gia có thể nhập khẩu công nghệ, nhưng không thể nhập khẩu mô hình phát triển phù hợp với lịch sử, văn hóa và điều kiện của chính mình… Do đó, khoa học xã hội và nhân văn có vai trò đặc biệt quan trọng trong nghiên cứu lý luận, xây dựng đường lối, hoàn thiện pháp luật, dự báo chiến lược, xây dựng hệ giá trị quốc gia, phát triển văn hóa và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng...

Trong các thời kỳ lịch sử của đất nước, khoa học xã hội và nhân văn luôn có vai trò đặc biệt quan trọng, trong đó, không chỉ nhìn nhận các vấn đề xã hội mà còn phân tích, phát hiện cấu trúc ẩn bên trong của từng nội dung, từng vấn đề. Đối với quá trình chuyển đổi số, phát triển kinh tế, khoa học xã hội và nhân văn không chỉ nghiên cứu tác động mà còn cần được nhìn nhận như nhân tố chủ động tham gia quá trình từ khâu thiết kế, triển khai đến đánh giá…

Thời gian qua, các Học viện, cơ quan, bộ, ngành liên quan đã có những nỗ lực để tìm hướng đi khẳng định vai trò của khoa học xã hội và nhân văn trong quá trình phát triển của đất nước. Các nhà khoa học nói chung cũng như các nhà khoa học xã hội và nhân văn khẳng định: Sự bùng nổ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, và dữ liệu lớn không chỉ tạo ra cơ hội mà còn đặt ra nhiều thách thức mới, đòi hỏi tư duy khoa học phải được đổi mới toàn diện cả về lý luận, phương pháp và cách tiếp cận. Khoa học xã hội và nhân văn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giúp con người hiểu chính mình, hiểu xã hội, hiểu động lực phát triển và các quy luật vận động của đời sống.

Đối với quá trình chuyển đổi số, thành công không thể chỉ được đánh giá bằng các ứng dụng được triển khai mà còn rất cần được đánh giá bằng nhận thức, hành động, giao tiếp xã hội của từng con người, từng tập thể. Đây chính là một trong những nhiệm vụ chủ chốt của khoa học xã hội và nhân văn trong kỷ nguyên mới của đất nước.

Việt Nam đang trên con đường trở thành quốc gia chuyển đổi số mạnh mẽ, rộng khắp và toàn diện. Để những thành tựu vừa đạt được có thể tiếp tục lan tỏa và bền vững, chúng ta cần tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của khoa học xã hội và nhân văn, là khoa học song hành chiến lược, không thể thiếu cùng khoa học công nghệ và phát triển kinh tế.

Để thực hiện được mục tiêu nêu trên, để cụ thể hóa quan điểm, chủ trương của Đảng về vai trò quan trọng của khoa học xã hội và nhân văn, cả hệ thống chính trị, trước hết là các cấp ủy, chính quyền, người đứng đầu cần tiếp tục xác định đầu tư cho khoa học xã hội và nhân văn chính là tạo dựng nền tảng cho lãnh đạo, quản trị, xây dựng thể chế và phát triển văn hóa, phát triển con người.

Cũng như đối với khoa học công nghệ, các cơ quan chức năng cần mạnh dạn đổi mới cơ chế tài chính cho khoa học xã hội và nhân văn theo hướng khoán chi, giảm tối đa các thủ tục hành chính, chấp nhận rủi ro khoa học và đánh giá hiệu quả dựa trên kết quả đầu ra, thay vì chứng từ, hóa đơn, thủ tục đấu thầu…

Các bộ, ngành liên quan cần nghiên cứu để lan tỏa giá trị, vị trí, sự cần thiết của khoa học xã hội và nhân văn vào các chương trình, đề tài, giáo trình đào tạo cho sinh viên các trường đại học; xây dựng các trung tâm nghiên cứu liên ngành, kết hợp kỹ sư và nhà khoa học xã hội cùng làm việc…

Để khoa học xã hội và nhân văn khẳng định vị thế, chúng ta đang rất cần những đổi mới mang tính đột phá về thể chế và thay đổi tư duy quản lý ở tầm vĩ mô.

Có thể bạn quan tâm

Quang cảnh Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Kết luận Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Đề cương tổng kết thực tiễn và nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng

Thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành kết luận Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Đề cương tổng kết thực tiễn và nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng (Kết luận số 103-KL/TW, ngày 13/10/2026).

Quang cảnh Hội nghị kết luận kiểm tra. (Ảnh: ĐỨC THÁI)

Kiểm tra xây dựng đơn vị điểm cấp Bộ Quốc phòng tại Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4

Trong 2 ngày 13 và 14/10, đoàn công tác do Thiếu tướng Trần Văn Lượng, Phó Tư lệnh, Tham mưu trưởng Cảnh sát biển Việt Nam làm trưởng đoàn, đã tiến hành kiểm tra kết quả thực hiện nhiệm vụ xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”, đơn vị điểm cấp Bộ Quốc phòng năm 2026 tại Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: ĐỨC TĨNH)

Kiểm tra xây dựng đơn vị điểm cấp Bộ Quốc phòng tại Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4

Trong hai ngày 13, 14/10, tại An Giang, đoàn công tác do Thiếu tướng Trần Văn Lượng, Phó Tư lệnh, Tham mưu trưởng Cảnh sát biển Việt Nam làm trưởng đoàn tiến hành kiểm tra kết quả thực hiện nhiệm vụ xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”, đơn vị điểm cấp Bộ Quốc phòng tại Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4.

[Video] Thời sự 24h ngày 14/10/2026: Trang nghiêm Lễ viếng, truy điệu và an táng 731 hài cốt liệt sĩ tại TP Hồ Chí Minh

[Video] Thời sự 24h ngày 14/10/2026: Trang nghiêm Lễ viếng, truy điệu và an táng 731 hài cốt liệt sĩ tại TP Hồ Chí Minh

Bản tin cập nhật những vấn đề thời sự nổi bật: Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Lễ viếng, truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng; Quân đội ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia diễn tập chung về phòng thủ dân sự; Đề xuất doanh nghiệp xăng dầu công bố giá mới trước ít nhất 30 phút.

Đại sứ Phạm Bình Đàm chào xã giao Chủ tịch Quốc hội Timor-Leste Maria Fernanda Lay. (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Timor-Leste cung cấp)

Việt Nam và Timor-Leste thúc đẩy hợp tác nghị viện

Chủ tịch Quốc hội Timor-Leste mong muốn, tăng cường hợp tác giữa Quốc hội hai nước Việt Nam và Timor Leste, trong đó chú trọng trao đổi giữa các nghị sĩ, cơ quan chuyên môn và đội ngũ cán bộ tham mưu, giúp việc nhằm nâng cao chất lượng hoạt động lập pháp.

Ba Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam, Lào, Campuchia tại Cuộc gặp. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Cuộc gặp thường niên giữa ba Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam-Lào-Campuchia

Kể từ khi được thiết lập vào năm 2012, Cơ chế Cuộc gặp thường niên giữa ba Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam-Lào-Campuchia ngày càng phát huy hiệu quả; là biểu hiện sinh động của quyết tâm chính trị nhằm củng cố và tăng cường tình đoàn kết, thúc đẩy hơn nữa tin cậy chính trị, quan hệ hợp tác giữa ba nước, ba Quân đội.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham quan Phòng họp Ban Bí thư tại Khu di tích Tảo Viên. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thăm di tích lịch sử cách mạng tại tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc

Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Trung Quốc và đồng chủ trì Phiên họp lần thứ hai Ủy ban hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam với Nhân đại toàn quốc Trung Quốc, sáng 14/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã thăm Khu Di tích Dương Gia Lĩnh và Khu di tích Tảo Viên tại tỉnh Thiểm Tây.