CÙNG SUY NGẪM

Lan tỏa giá trị của khoa học xã hội và nhân văn

Cả nước ta đang chuyển động mạnh mẽ, rộng khắp, nhất là trong khoa học công nghệ, kinh tế và xã hội… Sự chuyển mình đó đã cuốn cả xã hội hướng về những mục tiêu quan trọng và thời sự, không chỉ trong khu vực mà toàn cầu.

Các chuyên gia, nhà khoa học chụp ảnh kỷ niệm tại Hội thảo Khoa học xã hội và nhân văn với sứ mệnh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới, do Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức, ngày 17/12/2025. (Ảnh: QUỲNH TRANG)
Các chuyên gia, nhà khoa học chụp ảnh kỷ niệm tại Hội thảo Khoa học xã hội và nhân văn với sứ mệnh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới, do Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức, ngày 17/12/2025. (Ảnh: QUỲNH TRANG)

Trong bối cảnh đó, vai trò của khoa học xã hội và nhân văn - lĩnh vực trực tiếp nghiên cứu về con người, xã hội, văn hóa, lịch sử, chính trị, truyền thông, quản trị và các quy luật vận động của đời sống xã hội… dường như vẫn khá lặng lẽ so với kỳ vọng.

Vừa qua, trong buổi làm việc về nghiên cứu khoa học cơ bản, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: Một quốc gia có thể nhập khẩu công nghệ, nhưng không thể nhập khẩu mô hình phát triển phù hợp với lịch sử, văn hóa và điều kiện của chính mình… Do đó, khoa học xã hội và nhân văn có vai trò đặc biệt quan trọng trong nghiên cứu lý luận, xây dựng đường lối, hoàn thiện pháp luật, dự báo chiến lược, xây dựng hệ giá trị quốc gia, phát triển văn hóa và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng...

Trong các thời kỳ lịch sử của đất nước, khoa học xã hội và nhân văn luôn có vai trò đặc biệt quan trọng, trong đó, không chỉ nhìn nhận các vấn đề xã hội mà còn phân tích, phát hiện cấu trúc ẩn bên trong của từng nội dung, từng vấn đề. Đối với quá trình chuyển đổi số, phát triển kinh tế, khoa học xã hội và nhân văn không chỉ nghiên cứu tác động mà còn cần được nhìn nhận như nhân tố chủ động tham gia quá trình từ khâu thiết kế, triển khai đến đánh giá…

Thời gian qua, các Học viện, cơ quan, bộ, ngành liên quan đã có những nỗ lực để tìm hướng đi khẳng định vai trò của khoa học xã hội và nhân văn trong quá trình phát triển của đất nước. Các nhà khoa học nói chung cũng như các nhà khoa học xã hội và nhân văn khẳng định: Sự bùng nổ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, và dữ liệu lớn không chỉ tạo ra cơ hội mà còn đặt ra nhiều thách thức mới, đòi hỏi tư duy khoa học phải được đổi mới toàn diện cả về lý luận, phương pháp và cách tiếp cận. Khoa học xã hội và nhân văn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giúp con người hiểu chính mình, hiểu xã hội, hiểu động lực phát triển và các quy luật vận động của đời sống.

Đối với quá trình chuyển đổi số, thành công không thể chỉ được đánh giá bằng các ứng dụng được triển khai mà còn rất cần được đánh giá bằng nhận thức, hành động, giao tiếp xã hội của từng con người, từng tập thể. Đây chính là một trong những nhiệm vụ chủ chốt của khoa học xã hội và nhân văn trong kỷ nguyên mới của đất nước.

Việt Nam đang trên con đường trở thành quốc gia chuyển đổi số mạnh mẽ, rộng khắp và toàn diện. Để những thành tựu vừa đạt được có thể tiếp tục lan tỏa và bền vững, chúng ta cần tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của khoa học xã hội và nhân văn, là khoa học song hành chiến lược, không thể thiếu cùng khoa học công nghệ và phát triển kinh tế.

Để thực hiện được mục tiêu nêu trên, để cụ thể hóa quan điểm, chủ trương của Đảng về vai trò quan trọng của khoa học xã hội và nhân văn, cả hệ thống chính trị, trước hết là các cấp ủy, chính quyền, người đứng đầu cần tiếp tục xác định đầu tư cho khoa học xã hội và nhân văn chính là tạo dựng nền tảng cho lãnh đạo, quản trị, xây dựng thể chế và phát triển văn hóa, phát triển con người.

Cũng như đối với khoa học công nghệ, các cơ quan chức năng cần mạnh dạn đổi mới cơ chế tài chính cho khoa học xã hội và nhân văn theo hướng khoán chi, giảm tối đa các thủ tục hành chính, chấp nhận rủi ro khoa học và đánh giá hiệu quả dựa trên kết quả đầu ra, thay vì chứng từ, hóa đơn, thủ tục đấu thầu…

Các bộ, ngành liên quan cần nghiên cứu để lan tỏa giá trị, vị trí, sự cần thiết của khoa học xã hội và nhân văn vào các chương trình, đề tài, giáo trình đào tạo cho sinh viên các trường đại học; xây dựng các trung tâm nghiên cứu liên ngành, kết hợp kỹ sư và nhà khoa học xã hội cùng làm việc…

Để khoa học xã hội và nhân văn khẳng định vị thế, chúng ta đang rất cần những đổi mới mang tính đột phá về thể chế và thay đổi tư duy quản lý ở tầm vĩ mô.

Có thể bạn quan tâm

Xã Mỹ Long được sáp nhập từ hai xã Mỹ Long Bắc, Mỹ Long Nam và thị trấn Mỹ Long, đại diện lãnh đạo Đảng bộ xã Mỹ Long nhận quà của Tỉnh ủy Vĩnh Long tại Đại hội Đại biểu lần thứ 17, nhiệm kỳ 2025-2030. (Ảnh: MINH KHỞI)

Vĩnh Long chưa cho chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã trên diện rộng

Tỉnh ủy Vĩnh Long vừa ban hành Công văn số 650-CV/TU ngày 28/8/2026, về việc tăng cường định hướng dư luận xã hội, ổn định tư tưởng cán bộ, đảng viên và nhân dân về thực hiện chủ trương đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa trao Huy hiệu 35 năm tuổi Đảng tặng Thượng tướng Lê Quang Minh. (Nguồn ảnh: bqp.vn)

Hoạt động của lãnh đạo Đảng, Nhà nước ngày 28/8

Ngày 28/8, Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân dự và chủ trì Lễ trao Huy hiệu 35 năm tuổi đảng tặng Thượng tướng Lê Quang Minh, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, Bí thư Đảng ủy Cơ quan Tổng cục Chính trị.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đọc Diễn văn Kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. (Ảnh: An Đăng/TTXVN)

Diễn văn của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 81 năm Quốc khánh 2/9

Tối 28/8, tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân chủ trì Lễ kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945-2/9/2026). Tại lễ kỷ niệm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đọc Diễn văn chào mừng. Báo Nhân Dân trân trọng giới thiệu toàn văn bài diễn văn:

[Video] Thời sự 24h ngày 28/8/2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Quảng Ninh phải tiếp tục là nơi khởi nguồn của những cách làm mới

[Video] Thời sự 24h ngày 28/8/2026: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Quảng Ninh phải tiếp tục là nơi khởi nguồn của những cách làm mới

Bản tin cập nhật những vấn đề thời sự nổi bật: Lãnh đạo Đảng, Nhà nước vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh; Tổng Bí thư Chủ tịch nước Tô Lâm dự Lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Quảng Ninh; Hà Nội chưa miễn phí sách giáo khoa năm học 2026-2027.

Các đồng chí lãnh đạo thành phố cắt băng khai mạc triển lãm “Chủ tịch Hồ Chí Minh với những mốc lịch sử năm 1946”

Huế: Triển lãm hơn 250 tư liệu, hình ảnh, hiện vật về Chủ tịch Hồ Chí Minh trong năm 1946

Hơn 250 tư liệu, hình ảnh và hiện vật tại triển lãm ở Huế giúp công chúng nhìn lại năm 1946 - thời điểm nền độc lập non trẻ đứng trước thử thách nghiêm trọng, đồng thời làm nổi bật bản lĩnh, trí tuệ và nghệ thuật lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong việc giữ vững thành quả cách mạng.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đồng chí Santiphab Phomvihane, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Tài chính Lào. (Ảnh: THANH GIANG)

Việt Nam luôn coi trọng, dành ưu tiên cao nhất vun đắp, củng cố, phát triển quan hệ đoàn kết đặc biệt với Lào

Chiều 28/8, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp đồng chí Santiphab Phomvihane, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Tài chính, Chủ tịch Ủy ban Hợp tác Lào-Việt Nam và Đoàn nhân dịp sang thăm, dự Hội nghị giữa kỳ Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác song phương Việt Nam-Lào, Lào-Việt Nam năm 2026.

Đại tá Đỗ Quang Thấm, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk, Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng (người đứng ngoài cùng bên trái) vinh dự nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ. (Ảnh: Dân Quân)

Nhiều tập thể, cá nhân thuộc Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk được các cấp khen thưởng trong tham gia xây dựng khu vực biên giới vững mạnh

Đây là sự ghi nhận của các cấp dành cho các tập thể và cá nhân thuộc Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk có thành tích xuất sắc, tiêu biểu trong thực hiện các mô hình, chương trình, phong trào tham gia phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở khu vực biên giới giai đoạn 2015-2025.

Chân dung Nhà vua Na Uy Harald V. (Ảnh: royalcourt.no)

Điện chia buồn Nhà vua Na Uy Harald V qua đời

Được tin Nhà vua Na Uy Harald V qua đời, ngày 28/8, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gửi điện chia buồn tới Hoàng hậu và Hoàng gia Vương quốc Na Uy; Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng gửi điện chia buồn tới Thủ tướng Jonas Gahr; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gửi điện chia buồn tới Chủ tịch Quốc hội Masud Gharahkhani.