Từ sản phẩm địa phương đến hàng hóa thị trường
Gần đây, các sản phẩm rong nho, nha đam, nho, táo, thủy sản chế biến… đang tạo nên diện mạo ngày càng phong phú cho sản phẩm OCOP Khánh Hòa. Những sản phẩm vốn gắn với vùng đất, làng nghề và nguồn nguyên liệu bản địa nay được đầu tư để trở thành hàng hóa có khả năng đi xa.
Theo Sở Công thương, toàn tỉnh hiện có 356 sản phẩm của 167 chủ thể được công nhận OCOP từ 3 sao trở lên; trong đó 301 sản phẩm của 147 chủ thể còn thời hạn công nhận. Đây là nguồn hàng đáng kể để kết nối với hệ thống phân phối hiện đại.
Đi cùng sự gia tăng về số lượng là sự thay đổi trong cách làm. Nhiều chủ thể đã đầu tư công nghệ, chuẩn hóa quy trình sản xuất, thiết kế bao bì, xây dựng thương hiệu và chuyển sang sản xuất theo nhu cầu thị trường.
Tại Công ty cổ phần Thực phẩm Cánh Đồng Việt (VietFarm), phường Bảo An, những sản phẩm từ nha đam, như nha đam hương yến, nha đam sệt vị chanh dây, vị dâu, nha đam không đường… đạt OCOP 4 sao, đã có mặt tại nhiều hệ thống siêu thị trong cả nước.
Ông Nguyễn Đức Thuận, Giám đốc Công ty cho biết, để mở rộng thị trường bền vững, doanh nghiệp phải kiểm soát chặt chẽ toàn bộ chuỗi sản xuất, từ vùng nguyên liệu, chế biến, an toàn thực phẩm đến đóng gói, phân phối; đồng thời liên tục cải tiến sản phẩm theo thị hiếu người tiêu dùng.
“Chứng nhận OCOP giúp sản phẩm tăng uy tín và thuận lợi hơn khi tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, để giữ được chỗ đứng, doanh nghiệp phải bảo đảm nguồn cung ổn định, duy trì chất lượng và tiếp tục đầu tư chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm”, ông Thuận phân tích.
Một sản phẩm được công nhận OCOP có thể tạo lợi thế bước đầu, nhưng để đứng vững trên kệ hàng hiện đại lại là câu chuyện khác. Bởi đằng sau một sản phẩm được đặt trên kệ siêu thị là hàng loạt yêu cầu về pháp lý, chất lượng, giá thành, bao bì, truy xuất nguồn gốc, năng lực cung ứng và khả năng đáp ứng liên tục.
Không ít sản phẩm dù chất lượng tốt nhưng giá cao, sản lượng nhỏ, mẫu mã chưa phù hợp hoặc nguồn cung thiếu ổn định nên khó cạnh tranh với những thương hiệu đã có thị trường. Vì vậy, các chủ thể cần tiếp tục quảng bá, cải tiến mẫu mã và chủ động nghiên cứu nhu cầu khách hàng.
Thực tế ấy cho thấy, giá trị của OCOP không thể chỉ đo bằng số sao. “Sao” là điểm khởi đầu của quá trình chuẩn hóa; còn sức sống của sản phẩm được quyết định ở khả năng thương mại hóa, mở rộng thị trường, tạo doanh thu và nâng thu nhập cho người sản xuất.
Định hướng Chương trình OCOP Khánh Hòa giai đoạn 2026-2030 cũng đang đặt trọng tâm vào vấn đề này. Tỉnh phấn đấu ít nhất 50% chủ thể OCOP tham gia các kênh bán hàng hiện đại như siêu thị, cửa hàng tiện lợi, sàn thương mại điện tử; ít nhất 70% chủ thể xây dựng được vùng nguyên liệu và có liên kết ổn định.
Đây không chỉ là mục tiêu mở thêm điểm bán, mà còn là bước chuyển từ phát triển sản phẩm theo chiều rộng sang nâng cao năng lực cạnh tranh theo chiều sâu.
Để “ngôi sao” OCOP thành giá trị kinh tế
Theo ông Trần Quốc Sanh, Phó Giám đốc Sở Công thương, thời gian qua, thông qua các hoạt động kết nối, nhiều sản phẩm mang thương hiệu địa phương đã tiếp cận được hệ thống phân phối trong và ngoài tỉnh. Thời gian tới, ngành tiếp tục hỗ trợ các chủ thể hoàn thiện tiêu chí sản phẩm, kết nối thị trường; song doanh nghiệp phải chủ động nghiên cứu nhu cầu tiêu dùng, nâng chất lượng và đáp ứng yêu cầu của hệ thống bán lẻ hiện đại.
“Từ một sản phẩm đặc trưng của làng quê đến một mặt hàng có vị trí ổn định trên kệ siêu thị là cả một quá trình chuẩn hóa. Ở đó, mỗi yêu cầu của thị trường cũng chính là một “bài kiểm tra” buộc chủ thể OCOP phải chuyên nghiệp hơn”, ông Sanh chia sẻ.
Khi sản phẩm địa phương được kết nối với hệ thống phân phối hiện đại, giá trị tạo ra không chỉ nằm ở thêm một điểm bán. Quan trọng hơn, đó là động lực để hình thành vùng nguyên liệu ổn định, nâng chất lượng chế biến, xây dựng thương hiệu và tổ chức lại sản xuất theo chuỗi.
Khi ấy, những “ngôi sao” OCOP vừa để nhận diện một sản phẩm đã được công nhận, vừa thật sự trở thành thước đo của năng lực cạnh tranh và giá trị kinh tế, mở ra thị trường bền vững hơn cho những sản vật mang dấu ấn Khánh Hòa.
