Triển khai thực hiện nghị quyết này, các doanh nghiệp nhà nước thuộc lĩnh vực xây dựng đang tập trung nguồn lực, con người để sẵn sàng tham gia sâu hơn vào toàn cầu cũng như giữ vững vị thế trên thị trường.
Tổng công ty Xi-măng Việt Nam (VICEM) và Tổng công ty Lắp máy Việt Nam - CTCP (LILAMA) cũng đang nỗ lực duy trì vị thế, tiếp tục khẳng định là các doanh nghiệp nhà nước chủ lực, dẫn đầu trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh xi-măng và chế tạo, lắp đặt thiết bị cơ khí.
Đối trọng trong xây dựng các dự án lớn
Nguyên Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam (VAMI) Đào Phan Long cho biết, trong lĩnh vực chế tạo, lắp đặt các công trình công nghiệp lớn, LILAMA đã có đủ năng lực tham gia làm tổng thầu nhiều dự án trọng điểm, trong đó có những dự án nhà máy nhiệt điện giá trị hàng tỷ USD.
Mặc dù vậy, thời gian qua, doanh nghiệp phải cạnh tranh gay gắt với các doanh nghiệp lớn của nước ngoài, trong khi cơ chế, chính sách còn nhiều ràng buộc, dẫn đến nguồn việc ngày càng thu hẹp.
Đáng lưu ý, doanh nghiệp nhà nước cần được tạo điều kiện để phát huy hiệu quả hơn nữa vai trò như một công cụ chiến lược trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia.
Điều này đã được thể hiện rõ tại dự án Nhiệt điện Vũng Áng 1 do LILAMA làm tổng thầu EPC, công suất 1.200MW (2x600MW), tổng giá trị EPC là 1,174 tỷ USD.
Thời gian qua, doanh nghiệp phải cạnh tranh gay gắt với các doanh nghiệp lớn của nước ngoài, trong khi cơ chế, chính sách còn nhiều ràng buộc, dẫn đến nguồn việc ngày càng thu hẹp.
Nguyên Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam (VAMI) Đào Phan Long
So với Nhà máy nhiệt điện Nghi Sơn 1 do nhà thầu nước ngoài làm tổng thầu, tổng công suất chỉ 600MW nhưng giá trị tổng thầu lên tới 981 triệu USD (bao gồm các khoản thuế, phí) thì tổng giá trị EPC của Vũng Áng 1 là khá thấp.
Tại dự án Nhiệt điện Nhơn Trạch 2, LILAMA và các nhà thầu trong nước đã giúp tiết kiệm khoảng 100 triệu USD so với giá chào thầu của đối tác nước ngoài.
Điều này một lần nữa khẳng định vai trò quan trọng của doanh nghiệp nhà nước trong việc giữ vững thị phần công việc, tiết kiệm chi phí đầu tư, đối trọng với các nhà thầu nước ngoài khi triển khai các dự án công nghiệp lớn trong tương lai.
Tổng Giám đốc LILAMA Nguyễn Văn Hùng cho biết, cùng với việc tiếp tục triển khai các lĩnh vực truyền thống là lắp đặt, chế tạo thiết bị cơ khí, LILAMA đã thành lập Trung tâm Tư vấn thiết kế và Đổi mới sáng tạo với mục tiêu phát triển công nghệ và thiết kế độc lập, giảm phụ thuộc vào các nhà thầu nước ngoài, tham gia các công đoạn thiết kế, công nghệ và sản xuất.
Ở giai đoạn thiết kế, Trung tâm rà soát cơ sở thiết kế, tiêu chuẩn áp dụng và giao diện giữa các bộ môn; đồng thời quản lý thay đổi, phối hợp xử lý những vấn đề ảnh hưởng đến tính đồng bộ của hệ thống.
Trong quá trình mua sắm, yêu cầu kỹ thuật của thiết bị, vật tư được đối chiếu với thiết kế để nhận diện và xử lý sớm vướng mắc. Tại công trường, phản hồi từ thực tế thi công được chuyển hóa thành dữ liệu để hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật và nâng cao chất lượng thiết kế.
Đến giai đoạn chạy thử và bàn giao, sự thống nhất giữa hồ sơ hoàn công, dữ liệu thiết bị và tài liệu vận hành là cơ sở quan trọng bảo đảm tính liên tục của thông tin kỹ thuật.
Đồng thời, LILAMA đã và đang tiếp cận chủ động xu hướng chuyển dịch năng lượng mới, xanh, sạch, như: Điện khí LNG, hydrogen xanh… Tổng công ty đã ký với Thyssenkrupp Nucera phát triển các dự án hydro xanh, đến nay đã chế tạo, bàn giao hàng trăm module điện phân cho các đối tác trên toàn cầu.
Vừa qua, dự án Nhà máy điện Nhơn Trạch 3&4 do Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam - CTCP (PV Power) làm chủ đầu tư đã xuất sắc giành Giải nhất hạng mục “Top Plants: Fossil Fuels” và giải thưởng “Plant of the Year” (nhà máy điện của năm), trở thành công trình điện khí LNG của Việt Nam được ghi nhận tại một giải thưởng quốc tế có lịch sử hơn 40 năm, trong đó LILAMA là thành viên chủ lực trong liên danh tổng thầu EPC Samsung C&T-LILAMA.
Tổng công ty đang xây dựng kế hoạch tăng vốn điều lệ theo lộ trình phù hợp lên khoảng 2.000 tỷ đồng so với hiện nay hơn 800 tỷ đồng để chuẩn bị nguồn lực tham gia sâu hơn vào nhiều dự án; đẩy nhanh hoàn thiện các thủ tục để xây dựng nhà máy mới phục vụ các công việc sản xuất và chế tạo module xuất khẩu…
Duy trì vai trò điều tiết thị trường
Với đặc thù là ngành sản xuất có tác động lớn đến môi trường, trong bối cảnh nguồn cung xi-măng vượt xa nhu cầu, việc phát huy vai trò của VICEM đang đứng trước những yêu cầu mới, nhất là khi khu vực doanh nghiệp xi-măng tư nhân ngày càng phát triển mạnh.
Phó Chủ tịch Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam Phạm Văn Bắc nhận định, để khẳng định vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực xi-măng, VICEM cần tiếp tục đổi mới phương thức quản trị phù hợp, nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh, phát huy vai trò dẫn dắt trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Nhà nước; xây dựng chính sách phát triển dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển kinh tế, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường.
VICEM hiện là doanh nghiệp sản xuất và tiêu thụ xi-măng lớn nhất cả nước, chiếm khoảng 30% thị phần. Chín tháng năm 2026, các chỉ tiêu sản xuất, kinh doanh của VICEM đều bám sát kế hoạch và ghi nhận tăng trưởng khá cao so cùng kỳ.
Cụ thể, sản lượng sản xuất clinker đạt 14,3 triệu tấn, tăng 13,8%, xi-măng đạt 18,7 triệu tấn, tăng 15,3%; tổng sản lượng tiêu thụ đạt 20,7 triệu tấn, tăng 14%, trong đó, tiêu thụ xi-măng là 18,7 triệu tấn, tăng 16,2%; lợi nhuận trước thuế (chưa tính chênh lệch tỷ giá cuối kỳ) đạt 742,7 tỷ đồng, tăng 549,4 tỷ đồng; nộp ngân sách nhà nước đạt 1.052 tỷ đồng, tăng 468 tỷ đồng so cùng kỳ năm 2025.
Lãnh đạo VICEM cho biết, đơn vị đang tập trung triển khai năm nhóm giải pháp tổng quát gồm: Phát triển sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng lộ trình chuyển đổi xanh, giảm phát thải và phát triển kinh tế tuần hoàn; đẩy mạnh khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đổi mới công tác tiêu thụ, mở rộng thị trường; sắp xếp, cơ cấu lại vốn tại doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả quản trị; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng suất lao động.
Tuy nhiên, để hoàn thành kế hoạch cả năm, đáp ứng yêu cầu giai đoạn tới và khẳng định vai trò dẫn dắt trên thị trường xi-măng, sự chung tay tháo gỡ khó khăn của các bên liên quan là rất cần thiết.
Theo đó, VICEM kiến nghị các bộ, ngành liên quan tiếp tục hoàn thiện cơ chế tài chính đối với doanh nghiệp nhà nước, tạo điều kiện để Tổng công ty nâng cao năng lực tài chính, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho đầu tư phát triển, đổi mới công nghệ, tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi xanh; tiếp tục rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong công tác quy hoạch, thăm dò, cấp phép, gia hạn và khai thác mỏ nguyên liệu, khoáng sản phục vụ sản xuất xi-măng, góp phần rút ngắn thời gian xử lý các thủ tục liên quan tài nguyên, khoáng sản, bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định, lâu dài, đáp ứng yêu cầu sản xuất và phát triển bền vững của ngành xi-măng; tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư tiết kiệm năng lượng, tận dụng nhiệt khí thải để phát điện, sử dụng năng lượng tái tạo, nhiên liệu thay thế trong sản xuất.
Đồng thời, đề nghị hướng dẫn thống nhất về tiêu chuẩn, quy chuẩn, kiểm kê và giám sát phát thải khí nhà kính; bổ sung cơ chế, chính sách thúc đẩy thu hồi, tái chế chất thải làm nguyên liệu, nhiên liệu sản xuất vật liệu xây dựng và phát triển kinh tế tuần hoàn…
