Nâng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam

Gia tăng tỷ lệ nội địa hóa là bài toán thay thế nguồn hàng nhập khẩu, đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực công nghệ, quản trị chất lượng và khả năng cung ứng ổn định. Muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp cần xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước.

Muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp cần xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. (Ảnh: KIM DUNG)
Muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp cần xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. (Ảnh: KIM DUNG)

Thu hẹp khoảng cách giữa doanh nghiệp Việt Nam và chuỗi cung ứng FDI

Tại diễn đàn “Tăng cường liên kết doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam nhằm thúc đẩy nội địa hóa và phát triển chuỗi cung ứng bền vững”, các ý kiến cho rằng, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa phải gắn với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và hiệu quả vận hành toàn bộ chuỗi cung ứng.

Theo ông Chu Việt Cường, Quyền Giám đốc Trung tâm hỗ trợ phát triển công nghiệp (Bộ Công thương), khu vực FDI đóng góp tới 77% kim ngạch xuất khẩu và 82,8% vốn vào ngành chế biến, chế tạo. Tuy nhiên, giá trị gia tăng nước ngoài trong xuất khẩu của Việt Nam lên tới 48,5%. Tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi giá trị toàn cầu cũng giảm từ 35% năm 2009 xuống còn 18% năm 2023.

Những con số này cho thấy khoảng cách đáng kể giữa năng lực sản xuất trong nước và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Tỷ lệ nội địa hóa ở một số ngành trọng điểm vẫn còn hạn chế, như điện tử đạt 35%, cơ khí chế tạo đạt 25-30% và ô-tô con đạt 15-20%. Năng lực công nghệ và quản trị của doanh nghiệp cũng là điểm nghẽn.

Ông Chu Việt Cường chia sẻ, khảo sát 7.000 doanh nghiệp cho thấy hơn 30% sử dụng máy móc thủ công, hơn 50% sử dụng thiết bị bán tự động, trong khi tỷ lệ ứng dụng robot chưa đến 10%; ngoài ra, chỉ 20% doanh nghiệp có chứng nhận ISO 9000 và 9% có chứng nhận ISO 14000.

Thực tế này đặt ra yêu cầu chuyển trọng tâm từ thu hút đầu tư nước ngoài sang nâng cao năng lực kết nối giữa khu vực FDI và doanh nghiệp nội địa. Nếu doanh nghiệp Việt Nam chưa đáp ứng được yêu cầu về chất lượng, chi phí, tiến độ và tính ổn định, cơ hội tham gia chuỗi cung ứng khó chuyển hóa thành giá trị gia tăng lớn hơn cho nền kinh tế.

ndo_br_ong-chu-viet-cuong.jpg
Ông Chu Việt Cường, Quyền Giám đốc Trung tâm hỗ trợ phát triển công nghiệp (Bộ Công thương). (Ảnh: KIM DUNG)

Ông Chu Việt Cường cho biết, Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035 theo Quyết định 929/QĐ-TTg xác định hướng hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm theo chuỗi và cụm sản phẩm; lấy kết quả đầu ra như tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng làm thước đo; đồng thời gắn phát triển công nghiệp hỗ trợ với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

Mục tiêu đến năm 2035 là nâng tỷ lệ nội địa hóa ngành điện tử lên 35-40%, cơ khí chế tạo đạt 50%, ô-tô đạt 32%, dệt may và da giày đạt 70-75%, công nghệ cao đạt 20%.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, doanh nghiệp cần ưu tiên nâng cấp công nghệ, chuẩn hóa hệ thống quản lý chất lượng, đào tạo nhân lực và củng cố năng lực tài chính. Đặc biệt, chính sách hỗ trợ phải gắn với nhu cầu thực tế của thị trường, giúp doanh nghiệp từng bước đáp ứng tiêu chuẩn của khách hàng thay vì đầu tư dàn trải.

Từ thực tiễn sản xuất, bà Nguyễn Nguyệt Anh, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Dụng cụ An Mi cho rằng, sở hữu máy móc hiện đại mới chỉ chứng minh khả năng sản xuất sản phẩm, chưa đủ để trở thành nhà cung ứng đáng tin cậy cho các tập đoàn FDI. Điều khách hàng cần không chỉ là sản phẩm đạt yêu cầu ở một thời điểm, mà là khả năng duy trì chất lượng đồng đều, giao hàng đúng hẹn và kiểm soát chi phí trong suốt quá trình hợp tác.

Theo bà Nguyễn Nguyệt Anh, doanh nghiệp phải chuyển từ kiểm tra chất lượng ở khâu cuối sang kiểm soát phòng ngừa xuyên suốt, từ nguyên liệu đầu vào đến từng công đoạn sản xuất. Khi phát sinh sai lỗi, khả năng truy xuất nguyên nhân và xử lý nhanh là yếu tố quan trọng để hạn chế ảnh hưởng đến khách hàng.

Bên cạnh chất lượng, chi phí và tiến độ giao hàng cũng là những yêu cầu không thể tách rời. Doanh nghiệp cần cải tiến quy trình, giảm lãng phí, nâng cao năng suất và ứng dụng công nghệ số trong quản trị sản xuất. Việc đầu tư thiết bị phải phù hợp với sản phẩm, thị trường và năng lực thực tế, tránh chạy theo công nghệ mà không tạo ra hiệu quả tương xứng.

Xây dựng hệ sinh thái liên kết để gia tăng giá trị Việt Nam

Một trong những hướng đi quan trọng để nâng cao năng lực nội địa hóa là thúc đẩy liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước. Với những đơn hàng lớn, yêu cầu kỹ thuật cao và tiến độ chặt chẽ, một doanh nghiệp đơn lẻ có thể chưa đủ khả năng đáp ứng toàn bộ yêu cầu. Nhưng thông qua chuyên môn hóa và phối hợp sản xuất, các doanh nghiệp có thể bổ trợ về công nghệ, thiết bị, nhân lực và năng lực kiểm soát chất lượng.

Theo bà Nguyễn Nguyệt Anh, doanh nghiệp có thế mạnh về gia công cơ khí có thể kết hợp với các đơn vị chuyên xử lý bề mặt, nhiệt luyện, khuôn mẫu hoặc kiểm tra chất lượng để hình thành năng lực cung ứng hoàn chỉnh hơn. Điều kiện tiên quyết là các bên phải thống nhất tiêu chuẩn, tiến độ, cơ chế kiểm soát và trách nhiệm khi phát sinh sự cố.

ndo_br_ong-nguyen-van.jpg
Ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp Công nghiệp Hỗ trợ thành phố Hà Nội (HANSIBA). (Ảnh: KIM DUNG)

Từ góc độ hiệp hội, ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp Công nghiệp Hỗ trợ thành phố Hà Nội (HANSIBA) nhấn mạnh, quan hệ giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước cần vượt khỏi giao dịch mua bán đơn thuần để tiến tới hợp tác chiến lược, cùng đầu tư và phát triển.

Theo ông Nguyễn Vân, hoạt động kết nối cần đi vào nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp. Các tập đoàn FDI cần công khai tiêu chuẩn kỹ thuật, điều kiện lựa chọn nhà cung ứng và kế hoạch sản xuất; trong khi doanh nghiệp Việt Nam phải minh bạch năng lực, quy mô và chất lượng. HANSIBA đã kết nối 22 doanh nghiệp FDI đến khảo sát trực tiếp tại Khu công nghiệp hỗ trợ Nam Hà Nội và các nhà máy hội viên, qua đó thúc đẩy kết nối giữa nhu cầu của khách hàng với năng lực sản xuất trong nước.

Bên cạnh đó, ông Nguyễn Vân kiến nghị thiết lập gói tín dụng dài hạn 12-15 năm, với lãi suất ưu đãi 6-8%/năm, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ đầu tư đổi mới công nghệ. Để mở rộng liên kết, cơ quan quản lý và hiệp hội cần làm tốt vai trò kết nối cung-cầu, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường, đào tạo nhân lực và hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật. Các tập đoàn FDI cũng cần chủ động đánh giá, hướng dẫn và tạo cơ hội để nhà cung ứng trong nước tham gia thử nghiệm, nâng cấp năng lực và tiếp cận những đơn hàng ổn định.

Nội địa hóa vì thế không nên được nhìn nhận đơn thuần là việc tăng tỷ lệ sản phẩm sản xuất trong nước. Giá trị cốt lõi nằm ở khả năng doanh nghiệp Việt Nam cung ứng sản phẩm đạt chuẩn, có chi phí hợp lý, giao hàng đúng hạn và duy trì chất lượng ổn định. Khi năng lực doanh nghiệp được nâng lên, liên kết giữa các nhà cung ứng được củng cố và quan hệ hợp tác với khu vực FDI trở nên thực chất hơn, nội địa hóa mới có thể trở thành động lực nâng cao sức cạnh tranh của nền công nghiệp Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Phân luồng giao thông trục đường Nguyễn Thị Minh Khai phục vụ thi công tuyến Metro số 2. (Ảnh: QUÝ HIỀN)

TP Hồ Chí Minh: Thi công tuyến Metro số 2 Bến Thành-Tham Lương theo phương châm “làm đến đâu gọn đến đó”

Tại cuộc họp báo thường kỳ chiều 15/10, Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh nhận định, việc điều tiết, phân luồng giao thông phục vụ thi công Metro số 2 trên tinh thần “làm đến đâu gọn đến đó”, nhằm bảo đảm giao thông thông suốt và giảm thiểu thấp nhất ảnh hưởng đến việc đi lại của người dân.

[Infographic] Chứng khoán ngày 15/10: VN-Index giảm 14,55 điểm, khối ngoại tiếp tục bán ròng

[Infographic] Chứng khoán ngày 15/10: VN-Index giảm 14,55 điểm, khối ngoại tiếp tục bán ròng

Thị trường tiếp tục giảm điểm phiên thứ 5 liên tiếp. Kết phiên 15/10, VN-Index giảm 14,55 điểm (-0,85%) về mức 1.704,87 điểm. Độ rộng trên HoSE tiêu cực. Thanh khoản thị trường tăng nhẹ, khối lượng giao dịch khớp lệnh giảm 2,9% so phiên trước. Khối ngoại tiếp tục bán ròng với giá trị 772,7 tỷ đồng trên HoSE.

Ứng dụng công nghệ và đổi mới phương thức quản lý hải quan góp phần giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp. (Ảnh: Cục Hải quan)

Giảm chi phí cho doanh nghiệp từ đổi mới quản lý hải quan

Cải cách hải quan đang chuyển từ cắt giảm thủ tục sang đổi mới quy trình xử lý hồ sơ, phân bổ nguồn lực kiểm tra và khai thác dữ liệu. Kết quả bước đầu của mô hình thông quan tập trung cùng việc số hóa chứng từ đặt ra yêu cầu triển khai đồng bộ về thể chế, công nghệ và nhân lực để giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp.

Cát thi công san lấp là nguồn vật liệu khan hiếm tại các công trình trọng điểm của Thành phố. (Ảnh: QUÝ HIỀN)

Gỡ điểm nghẽn vật liệu, đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm

Thành phố Hồ Chí Minh dự kiến huy động 55 triệu m³ cát biển làm vật liệu san lấp, mở thêm nguồn cung cho các công trình hạ tầng trọng điểm trong bối cảnh nhu cầu vật liệu tăng cao. Tuy nhiên, từ nguồn tài nguyên đến công trường là cả chuỗi công việc liên quan đến thủ tục, chất lượng, vận chuyển và điều phối...

Thiết bị, công nghệ tinh luyện vonfram hàng đầu thế giới được kỹ sư Việt Nam tiếp nhận, vận hành hoàn hảo và cải tiến để tối ưu trong vận hành. (Ảnh: THẾ BÌNH)

Từ thu hút FDI đến làm chủ công nghệ

Vượt qua mục tiêu vốn đầu tư và giải quyết việc làm, yêu cầu then chốt đối với dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) hiện nay là chuyển giao công nghệ, phát triển R&D (Nghiên cứu và Phát triển), đồng thời, thúc đẩy doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. 

Kinh tế sinh học đang vươn lên trở thành một trụ cột chiến lược cốt lõi định hình lại mô hình tăng trưởng của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. (Ảnh: HNV)

Kinh tế sinh học và thương mại hóa công nghệ sinh học, động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên số

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi xanh, kinh tế sinh học đang vươn lên trở thành một trụ cột chiến lược cốt lõi định hình lại mô hình tăng trưởng của nhiều quốc gia. Việt Nam cũng không nằm ngoài bối cảnh đó, nhất là khi nước ta đang đẩy nhanh tiến độ đáp ứng cam kết phát thải ròng bằng 0 (net-zero) vào năm 2050.

Lãnh đạo Trung ương và tỉnh Tây Ninh ấn nút khởi động hai dự án thành phần đường Vành đai 4 Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: THANH PHONG)

Tây Ninh khởi động hai dự án thành phần đường Vành đai 4 Thành phố Hồ Chí Minh

Ngày 15/10, tỉnh Tây Ninh tổ chức lễ khởi động Dự án thành phần 2-4 và 2-5 thuộc Dự án đường Vành đai 4 Thành phố Hồ Chí Minh, với tổng chiều dài khoảng 78,3km, tổng mức đầu tư khoảng 43.298 tỷ đồng. Công trình kỳ vọng mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối vùng và tạo động lực tăng trưởng mới cho địa phương.

Lãnh đạo EVN, TKV, Tổng Công ty Đông Bắc chủ trì cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành cấp than cho sản xuất điện, phiên 2 năm 2026. (Ảnh: EVN cung cấp)

Bảo đảm cung cấp đủ than cho sản xuất điện cuối năm 2026 và năm 2027

Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phối hợp các đơn vị cung cấp than chủ động nguồn nhiên liệu, bảo đảm hoạt động của các nhà máy nhiệt điện trong những tháng cuối năm 2026 và năm 2027. Dự kiến nhu cầu than cho các nhà máy thuộc EVN trong 3 tháng cuối năm khoảng 9,68 triệu tấn. 

Quang cảnh hội nghị (Ảnh: ITPC)

Kết nối doanh nghiệp Việt với kênh HORECA

Ngày 15/10, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp Hiệp hội Doanh nghiệp Trung và Đông Âu tại Việt Nam (ECCE) tổ chức Hội nghị Kết nối với hệ thống kênh nhà hàng, khách sạn với chủ đề “HORECA-Hiểu đúng để đi xa”.

Ảnh: THÀNH ĐẠT

Giá vàng ngày 15/10: Thế giới lấy lại đà tăng, trong nước đi ngang

Giá vàng thế giới hôm nay (15/10) bật tăng trở lại lên mức 4.140,8 USD/ounce nhờ lực cầu bắt đáy, bất chấp áp lực từ lạm phát Mỹ và lợi suất trái phiếu tăng. Trong nước, giá vàng miếng và vàng nhẫn SJC chững lại sau phiên giảm sâu trước đó, niêm yết lần lượt ở mức 143,3 triệu đồng/lượng và 142,8 triệu đồng/lượng.

Tuyến tàu điện nhẹ (LRT) được vận hành trên trục đường ĐT.975 là những "mắt xích" trong chuỗi hạ tầng đang được triển khai đồng thời tại Phú Quốc. (Ảnh phối cảnh minh họa: Sun Group)

Tham vọng “thanh toán không chạm” khi vận hành tuyến tàu điện nhẹ (LRT) tại Phú Quốc

Hướng tới Hội nghị cấp cao APEC 2027, trước yêu cầu của “bài toán” đón dòng khách quốc tế dài hạn, tuyến tàu điện nhẹ (LRT) Phú Quốc được định hướng đáp ứng những tiêu chuẩn quốc tế khắt khe về an toàn, dịch vụ và trải nghiệm, từ khâu tổ chức vận hành đến phương thức “thanh toán không chạm”.

Khai mạc Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Đà Nẵng lần thứ 5. (Ảnh: ANH ĐÀO)

Khai mạc Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Đà Nẵng lần thứ 5

Sáng 15/10, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Đà Nẵng tổ chức khai mạc Hội nghị lần thứ 5 nhằm đánh giá toàn diện kết quả thực hiện nhiệm vụ công tác 9 tháng đầu năm, bàn phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm 3 tháng cuối năm 2026 và cho ý kiến các nội dung theo Quy chế làm việc của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố.

Các diễn giả tham dự Hội thảo “Chính sách tín dụng và thị trường Carbon: Khơi thông dòng vốn xanh”. (Ảnh: PV)

Doanh nghiệp phải chuẩn hóa lộ trình chuyển đổi để đón dòng vốn xanh

Các tổ chức tài chính Việt Nam đã sẵn sàng nguồn lực lớn để phân bổ cho các dự án xanh, tuy nhiên dòng vốn tín dụng xanh vẫn khó đến tay doanh nghiệp. Bài toán đặt ra hiện nay không nằm ở sự thiếu hụt nguồn cung, mà đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng lộ trình chuẩn hóa việc chuyển đổi xanh trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.