Nhằm hiện thực hóa mục tiêu này, đội ngũ doanh nhân cần chủ động nâng cao năng lực doanh nghiệp, bên cạnh đó, Nhà nước tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp phát triển, góp phần đưa nền kinh tế phát triển nhanh, bền vững, khẳng định vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.
Khát vọng làm chủ giá trị
Nhiều năm trước đây, lợi thế của Việt Nam trên thị trường quốc tế chủ yếu đến từ nguồn lao động giá rẻ, chi phí thấp và ưu đãi thu hút đầu tư sản xuất. Mô hình này trong một giai đoạn nhất định đã góp phần tạo ra nhiều việc làm, thúc đẩy xuất khẩu, nhưng đến nay đã bộc lộ nhiều hạn chế khi giá trị gia tăng giữ lại trong nước chưa tương xứng, nhiều doanh nghiệp phụ thuộc vào nguyên liệu, thiết bị và công nghệ nhập khẩu; năng lực phát triển sản phẩm và xây dựng thương hiệu còn hạn chế.
Trong bối cảnh thị trường cạnh tranh ngày càng dựa vào năng suất, công nghệ và khả năng cung cấp sản phẩm chuyên biệt, doanh nghiệp Việt Nam cần tiến lên những khâu có giá trị cao hơn. Việc mở rộng quy mô là cần thiết, nhưng không đi cùng đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng quản trị và phát triển nguồn nhân lực, quy mô lớn chưa chắc tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.
Sự chuyển dịch sang ứng dụng công nghệ, sản xuất các sản phẩm giá trị cao thể hiện khá rõ trong ngành thép gần đây. Bên cạnh các sản phẩm thông thường, doanh nghiệp thép đã tập trung đầu tư vào những dòng sản phẩm thép chất lượng cao, đòi hỏi yêu cầu kỹ thuật và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt. Điển hình như Tập đoàn Hòa Phát đã hướng mạnh vào sản xuất thép cuộn cán nóng (HRC), triển khai dự án Nhà máy sản xuất ray và thép đặc biệt tại Dung Quất (Quảng Ngãi).
Dự án có công suất thiết kế 700.000 tấn/năm, sử dụng dây chuyền công nghệ hiện đại của Đức, hướng tới sản xuất ray đường sắt tốc độ cao, ray đường sắt đô thị và các loại thép đặc biệt phục vụ chế biến, chế tạo. Theo thông tin Tập đoàn Hòa Phát công bố, dự kiến nhà máy sẽ ra đời sản phẩm ray đường sắt cao tốc đầu tiên vào quý I/2027. Đây là bước đi nhằm tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng vật liệu cho các dự án hạ tầng trọng điểm, từng bước đáp ứng nhu cầu trong nước thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nhập khẩu.
Theo Tổng Giám đốc Tập đoàn Hòa Phát Nguyễn Việt Thắng, đầu tư dây chuyền hiện đại mới chỉ là bước khởi đầu, khả năng vận hành, kiểm soát chất lượng, cải tiến quy trình, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao mới là những yếu tố quyết định sức cạnh tranh lâu dài. Điều đó cho thấy, bài toán của doanh nghiệp không dừng ở việc đầu tư dây chuyền sản xuất tiên tiến, quan trọng hơn là đào tạo đội ngũ vận hành, làm chủ quy trình công nghệ và liên tục cải tiến sản phẩm. Nếu chỉ phụ thuộc vào công nghệ chuyển giao mà không tích lũy được năng lực nội tại, doanh nghiệp sẽ khó tạo ra lợi thế bền vững.
Định hướng phát triển chuỗi sản xuất từ luyện thép đến chế biến sâu của Hòa Phát còn mở ra khả năng cung ứng nguyên liệu cho các ngành cơ khí, chế tạo, ô-tô, năng lượng và đường sắt. Khi nguồn vật liệu chất lượng cao được sản xuất trong nước, các doanh nghiệp ở những khâu tiếp theo có thêm điều kiện giảm phụ thuộc nhập khẩu, chủ động sản xuất và nâng cao sức cạnh tranh. Đây cũng là hướng đi phù hợp yêu cầu phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị: Phát huy năng lực doanh nghiệp, thúc đẩy liên kết và nâng cao hiệu quả của nền kinh tế.
Kiến tạo giá trị cho đất nước
Nếu Hòa Phát cho thấy nỗ lực nâng cấp năng lực sản xuất công nghiệp, câu chuyện của Tập đoàn Vingroup, dưới sự dẫn dắt của doanh nhân Phạm Nhật Vượng, với thương hiệu ô-tô điện VinFast lại phản ánh một hướng đi khác, đưa sản phẩm ô-tô điện do Việt Nam sản xuất cạnh tranh tại thị trường quốc tế. Năm 2025, VinFast đã bàn giao gần 200.000 ô-tô điện trên toàn cầu, riêng chín tháng năm 2026 đạt gần 180.000 xe.
Từ trường hợp của Vingroup có thể thấy, việc mở rộng thị trường cho ô-tô điện Việt Nam không chỉ tạo cơ hội phát triển thương hiệu, mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng sản phẩm, công nghệ, dịch vụ hậu mãi và khả năng thích ứng các tiêu chuẩn của từng thị trường. Một thương hiệu Việt Nam đứng vững ở thị trường quốc tế có ý nghĩa lớn hơn nếu thành công đó gắn với sự phát triển của hệ sinh thái doanh nghiệp trong nước.
Trong lĩnh vực đầu tư hạ tầng giao thông-xây dựng, Tập đoàn Đèo Cả lại cho thấy vai trò của năng lực kỹ thuật và khả năng tìm “lời giải” cho những công trình phức tạp. Quá trình thi công hầm Đèo Cả do Tập đoàn Đèo Cả đảm nhiệm là một dấu mốc trong nỗ lực nâng cao năng lực của đội ngũ kỹ sư, công nhân Việt Nam. Phương pháp đào hầm NATM “hệ Đèo Cả” do Đèo Cả sáng tạo đã được cấp bằng sở hữu trí tuệ, thể hiện quá trình nghiên cứu, cải tiến và tích lũy kinh nghiệm trong thi công.
Theo Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Đèo Cả Hồ Minh Hoàng, tinh thần của doanh nhân phải thể hiện ở sự dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm. Trong quá trình triển khai các dự án, doanh nghiệp kiên trì nghiên cứu giải pháp thi công tối ưu, tiếp thu công nghệ, tiết giảm chi phí và kiến nghị hoàn thiện chính sách phù hợp thực tế dự án.
Có thể nói, phía sau mỗi thành công của từng doanh nghiệp là những quyết tâm cao, tinh thần không ngừng đổi mới sáng tạo, là cả mồ hôi và những giọt nước mắt, những nỗ lực không ngừng nghỉ với khát vọng, niềm tin vào sự phát triển của đất nước.
Tuy nhiên, cùng với niềm tin, đánh giá cao nỗ lực và quyết tâm của Đảng, Nhà nước trong việc đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh, triển khai các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, tăng cường đối thoại và xử lý kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp, tháo gỡ thực chất các điểm nghẽn của doanh nghiệp..., tại nhiều cuộc gặp mặt, đối thoại, nhiều doanh nhân cũng thẳng thắn đề xuất: Năng lực doanh nghiệp chỉ phát huy đầy đủ khi đi cùng cơ chế đầu tư minh bạch, chính sách ổn định và có khả năng dự báo của Nhà nước.
Với những dự án hạ tầng có vốn đầu tư lớn, thời gian thực hiện kéo dài và yêu cầu kỹ thuật phức tạp, sự thay đổi về thủ tục, chính sách có thể làm gia tăng chi phí và tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro. Vì vậy, các doanh nghiệp đã kiến nghị cơ quan quản lý nhà nước nghiên cứu, tạo điều kiện để những doanh nghiệp có đủ khả năng được tham gia các dự án trọng điểm trên cơ sở cạnh tranh công bằng, minh bạch, tiếp tục đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.
Đất nước đang đặt mục tiêu phát triển cao, đòi hỏi doanh nhân dám đặt mục tiêu lớn hơn cho doanh nghiệp, xây dựng doanh nghiệp và thương hiệu Việt có vị thế cao hơn; không chỉ chinh phục thị trường trong nước mà còn vươn ra quốc tế; không chỉ gia công mà từng bước thiết kế, sáng tạo, làm chủ sản phẩm; không chỉ tham gia mà còn có khát vọng dẫn dắt chuỗi giá trị.
Từ phía doanh nghiệp, doanh nhân, cần nỗ lực đổi mới quản trị, đầu tư đúng tầm cho khoa học-công nghệ, giúp nâng cao năng suất, xây dựng thương hiệu và làm chủ những công đoạn có giá trị gia tăng cao. Mục tiêu của doanh nghiệp không đơn thuần mở rộng quy mô, mà cần lan tỏa khát vọng tới các doanh nghiệp khác và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Thực tiễn cho thấy, “ngọn lửa” khát vọng phát triển của doanh nghiệp sẽ được thổi bùng lên mạnh mẽ khi được “làn gió” kiến tạo môi trường thuận lợi của Nhà nước. Khi Nhà nước kiến tạo đúng hướng, doanh nhân đủ tâm, tầm, có bản lĩnh biến cơ hội thành năng lực cạnh tranh, khi đó mỗi doanh nghiệp sẽ trở thành một nguồn lực quan trọng, góp phần củng cố sức mạnh và vị thế quốc gia trên trường quốc tế.
