Kết hợp giữa AI và Vật lý có thể tạo ra bước tiến vượt bậc trong nghiên cứu khoa học

Với chủ đề mang tính thời sự là "Trí tuệ nhân tạo, Vật lý-Ứng dụng", bài giảng đại chúng này không chỉ cung cấp kiến thức chuyên sâu mà còn mở ra những hướng đi mới, kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và vật lý để thúc đẩy sự phát triển của khoa học-công nghệ.

Toàn cảnh hội thảo.
Toàn cảnh hội thảo.

Ngày 20/9, Hội Vật lý Việt Nam, Viện Vật lý và Trung tâm Thông tin-Tư liệu (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) phối hợp tổ chức Hội thảo phổ biến kiến thức Bài giảng đại chúng "Trí tuệ nhân tạo, Vật lý-Ứng dụng".

Diễn giả của Hội thảo là Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt (Đại học Quốc gia Hà Nội) và Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hồng Dương (Viện Khoa học Vật liệu thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam).

Hội thảo thu hút sự tham gia đông đảo của các nhà khoa học trong và ngoài Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, sinh viên một số trường đại học tại Hà Nội.

Cả 2 bài giảng tại Hội thảo đều chứng minh sự kết hợp giữa AI và vật lý có thể tạo ra những bước tiến vượt bậc trong nghiên cứu khoa học. Trong tương lai, AI sẽ tiếp tục giúp tối ưu hóa các quy trình khoa học, đồng thời vật lý sẽ đóng vai trò làm nền tảng để phát triển những ứng dụng AI thông minh.

AI và vật lý: Mở ra sự phát triển đột phá

Trong bài giảng "Trí tuệ nhân tạo, Vật lý và Tương lai”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt đã mang đến cái nhìn toàn diện về sự kết hợp giữa AI và Vật lý. Ông đã nhấn mạnh tầm quan trọng của tính toán lượng tử và mạng Hopfield trong việc phát triển các mô hình AI. AI không chỉ giúp phân tích dữ liệu, tối ưu hóa mô phỏng, cải thiện tốc độ nghiên cứu mà còn thay đổi quy trình nghiên cứu, giúp phát hiện các hiện tượng vật lý mới theo một cách tiệm cận chưa từng có.

AI được ứng dụng rộng rãi trong các lĩnh vực như chẩn đoán y tế, phân tích tài chính, tư vấn luật, điều khiển giao thông và trợ lý ảo. Hiện nay, AI có khả năng tư duy, cụ thể là giải quyết vấn đề (tối ưu, nhận dạng mẫu, dự báo, quyết định, xử lý ngôn ngữ), tư duy phê phán (phân tích, so sánh các góc nhìn, dự đoán kết quả, thẩm vấn, kiểm tra bằng chứng, tối ưu hóa quyết định), giải toán (chứng minh tự động, kiểm tra chứng minh, mô hình hóa, giải các bài toán IMO, tính toán ký hiệu, môi trường hợp tác AI), nghiên cứu khoa học (mô hình hóa, phân tích dữ liệu lớn, phát hiện quy luật, mô phỏng thực nghiệm).

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt trình bày bài giảng tại hội thảo.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt trình bày bài giảng tại hội thảo.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt, AI sẽ đem lại giá trị lớn cho vật lý trong việc thiết kế vật liệu mới, như vật liệu cho pin và vật liệu nano. Các công nghệ vật lý như thủy tinh spin đã được áp dụng trong các mạng thần kinh nhân tạo sẽ tối ưu hóa việc xử lý thông tin và lưu trữ trí nhớ. AI và vật lý lượng tử phối hợp để tăng cường khả năng xử lý các bài toán phức tạp mà các hệ thống cổ điển không giải quyết được, sẽ là bước phát triển đột phá.

Vật lý cũng đóng góp vào sự phát triển của AI thông qua Memristor, tạo ra các mạng neuron nhân tạo phần cứng, giúp AI trở nên hiệu quả và gần gũi hơn với não bộ con người. Ông kết luận rằng, việc tích hợp AI vào giảng dạy vật lý là cần thiết để tạo ra một thế hệ nhà khoa học liên ngành, sẵn sàng đối mặt với những thách thức của tương lai.

Khám phá ranh giới AI trong thiết kế chiếu sáng và nhận thức thị giác

Trong bài giảng “Khám phá ranh giới trí tuệ nhân tạo trong thiết kế chiếu sáng và nhận thức thị giác”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hồng Dương đã chia sẻ về hành trình kết hợp AI (như ChatGPT, MidJourney và Gemini) vào thực tiễn nghiên cứu của mình, đặc biệt là trong thiết kế hệ thống chiếu sáng và đo lường thị lực.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hồng Dương, một trong những thách thức là làm quen với các ngôn ngữ đa dạng của AI, dù là nhập liệu bằng lời nói, hình ảnh hay dữ liệu. Quá trình này đòi hỏi sự hiểu biết tiến bộ khi cả AI và tác giả đều phải thích nghi với phong cách giao tiếp và khả năng của nhau.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hồng Dương trình bày bài giảng tại hội thảo.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hồng Dương trình bày bài giảng tại hội thảo.

Mặc dù ban đầu gặp phải những khó khăn, sự hợp tác này đã dẫn đến những kết quả đáng kể: 5 bản thảo trong đó có 3 bài báo đã xuất bản và 2 bài đang được xem xét. Công việc của tác giả bao gồm thiết kế đèn LED, chiếu sáng tập trung vào con người (HCL), chiếu sáng để đo lường thị lực (VA) và nghệ thuật thiết kế tranh quảng cáo. Ngoài ra, AI còn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra các bài giảng phổ biến và các tác phẩm nghệ thuật, cho thấy sự đa dạng và tác động của nó. AI không chỉ nâng cao sự sáng tạo và tối ưu hóa quá trình nghiên cứu mà còn thúc đẩy mối quan hệ đối tác sâu sắc và ngày càng phát triển.

Tại Hội thảo, các nhà khoa học đã có những trao đổi mở về vấn đề đạo đức khi ứng dụng AI, cách gia tăng dữ liệu để tận dụng sức mạnh của AI trong nghiên cứu khoa học. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt, ngành khoa học nào có nhiều chuyên gia, nhà khoa học sử dụng AI thì dữ liệu của ngành đó sẽ thúc đẩy AI tiến bộ rất nhanh.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đại Hưng, nguyên Chủ tịch Hội Vật lý Việt Nam nhận định, nội dung của hai bài giảng tại Hội thảo đã nêu ra những vấn đề mới và lớn của AI nói chung, AI ứng dụng trong vật lý nói riêng. Do đó, để tiếp tục làm rõ hơn các chủ đề này, sắp tới, Hội Vật lý Việt Nam và Trung tâm Thông tin-Tư liệu sẽ phối hợp tổ chức thêm các bài giảng đại chúng, nhằm tiếp tục mang tới cho công chúng những thông tin, kiến thức hữu ích.

Có thể bạn quan tâm

AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu nguồn gene, đặc điểm sinh trưởng và chất lượng cây trồng, qua đó rút ngắn quá trình chọn tạo giống (Ảnh minh hoạ có sử dụng AI)

Bài 2: Hướng đi thực thi nghị quyết 57-NQ/TW cho “siêu thực phẩm” Việt

Các quốc gia Đông Nam Á đang đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào quản lý vùng trồng, cảnh báo sâu bệnh, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng nông sản. Từ kinh nghiệm này, Việt Nam có thể học hỏi, ứng dụng AI để đưa các “siêu thực phẩm” bản địa trở thành một thị trường lớn, mang lại thu nhập cao cho người nông dân.

Sử dụng UAV dân dụng cỡ nhỏ để quan trắc, giám sát hệ sinh thái tại đảo Bạch Long Vĩ (thành phố Hải Phòng). (Ảnh: HIẾU THẢO)

Sử dụng UAV giám sát hệ sinh thái ven biển

Trước sức ép từ biến đổi khí hậu và các hoạt động phát triển kinh tế, nhiều hệ sinh thái ven biển, đảo đang đứng trước nguy cơ suy giảm. Việc ứng dụng thiết bị bay không người lái giúp thu thập dữ liệu nhanh, chính xác, tiết kiệm chi phí, góp phần phục vụ giám sát, bảo tồn đa dạng sinh học, phát triển kinh tế biển bền vững.

Doanh nghiệp công nghệ số tìm hiểu các giải pháp về hạ tầng số và dữ liệu tại Hội nghị Data Center & Cloud Infrastructure Summit (DCCI Summit) 2026.

AI định hình lại hạ tầng số quốc gia

Cuộc cạnh tranh trí tuệ nhân tạo (AI) đang chuyển từ thuật toán sang hạ tầng số. Trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và hạ tầng tính toán đang trở thành yếu tố quyết định năng lực phát triển AI, sức cạnh tranh và khả năng tự chủ công nghệ của mỗi quốc gia.

Sản xuất AI Camera của MK Vision tại Khu công nghiệp Thăng Long Vĩnh Phúc, Bình Xuyên, tỉnh Phú Thọ. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Khi chủ trương đi vào cuộc sống

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã trở thành một trong những ưu tiên của chiến lược phát triển đất nước. Hàng loạt luật, nghị định, chương trình và đề án quan trọng được ban hành, tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho quá trình phát triển.

Vinh danh giải Nhất. (Ảnh: HNV)

Vinh danh thế hệ các nhà kiến tạo AI đưa tri thức toàn cầu giải bài toán thực tế Việt Nam 2026

Thành công của VAIC 2026 có được nhờ sự phối hợp chặt chẽ và đồng hành của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp trong nước và quốc tế. Đây là tiền đề quan trọng để xây dựng hệ sinh thái AI mở, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Các đại biểu tham dự Hội nghị Mã hóa tài sản thực Việt Nam 2026.

Thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái an toàn tài sản số

Chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ. Dữ liệu, nền tảng số và các hệ thống thông tin đã trở thành tài sản quan trọng của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Bảo đảm an toàn tài sản số không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật mà còn là yếu tố cốt lõi để bảo vệ chủ quyền số, bảo đảm an ninh quốc gia, củng cố niềm tin số.

 Công an tỉnh Khánh Hòa bắt giữ các đối tượng để điều tra hành vi lừa đảo tiền mã hóa. Ảnh: Công an tỉnh Khánh Hòa

Cần chủ động dựng “lá chắn” trước tội phạm mạng

Tội phạm trên không gian mạng đang ngày càng chuyên nghiệp, có tổ chức và tận dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo để thực hiện các hành vi lừa đảo. Thực tế này đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực điều tra số, tăng cường phối hợp liên ngành và chủ động xây dựng “lá chắn an ninh mạng từ cơ sở”.

Thượng tá Nguyễn Thành Chung, Cục A05, Bộ Công an phát biểu tại Hội nghị Mã hóa tài sản thực Việt Nam 2026 (Vietnam RWA Summit 2026).

Thách thức mới về phòng, chống rửa tiền và an ninh mạng trong thị trường tài sản mã hóa

Trong bối cảnh thị trường tài sản mã hóa trên thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng đang tăng trưởng mạnh mẽ cả về quy mô, số lượng giao dịch, cũng như mức độ phổ biến, yêu cầu về phòng, chống rửa tiền và bảo đảm an ninh mạng trong lĩnh vực tài sản mã hóa đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Cảnh báo thời tiết theo thời gian thực trên hệ thống biển báo điện tử.

Cảnh báo thời tiết theo thời gian thực trên biển báo điện tử, hỗ trợ lái xe chủ động lưu thông an toàn

Trước diễn biến thời tiết ngày càng phức tạp, Trung tâm Kỹ thuật và Công nghệ đường bộ phía bắc (Cục Đường bộ Việt Nam) đã triển khai chức năng cảnh báo thời tiết theo thời gian thực trên hệ thống biển báo điện tử, giúp người lái xe chủ động nắm bắt thông tin, điều chỉnh hành trình và bảo đảm an toàn khi lưu thông.