Kết hợp giữa AI và Vật lý có thể tạo ra bước tiến vượt bậc trong nghiên cứu khoa học

Với chủ đề mang tính thời sự là "Trí tuệ nhân tạo, Vật lý-Ứng dụng", bài giảng đại chúng này không chỉ cung cấp kiến thức chuyên sâu mà còn mở ra những hướng đi mới, kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và vật lý để thúc đẩy sự phát triển của khoa học-công nghệ.

Toàn cảnh hội thảo.
Toàn cảnh hội thảo.

Ngày 20/9, Hội Vật lý Việt Nam, Viện Vật lý và Trung tâm Thông tin-Tư liệu (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) phối hợp tổ chức Hội thảo phổ biến kiến thức Bài giảng đại chúng "Trí tuệ nhân tạo, Vật lý-Ứng dụng".

Diễn giả của Hội thảo là Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt (Đại học Quốc gia Hà Nội) và Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hồng Dương (Viện Khoa học Vật liệu thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam).

Hội thảo thu hút sự tham gia đông đảo của các nhà khoa học trong và ngoài Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, sinh viên một số trường đại học tại Hà Nội.

Cả 2 bài giảng tại Hội thảo đều chứng minh sự kết hợp giữa AI và vật lý có thể tạo ra những bước tiến vượt bậc trong nghiên cứu khoa học. Trong tương lai, AI sẽ tiếp tục giúp tối ưu hóa các quy trình khoa học, đồng thời vật lý sẽ đóng vai trò làm nền tảng để phát triển những ứng dụng AI thông minh.

AI và vật lý: Mở ra sự phát triển đột phá

Trong bài giảng "Trí tuệ nhân tạo, Vật lý và Tương lai”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt đã mang đến cái nhìn toàn diện về sự kết hợp giữa AI và Vật lý. Ông đã nhấn mạnh tầm quan trọng của tính toán lượng tử và mạng Hopfield trong việc phát triển các mô hình AI. AI không chỉ giúp phân tích dữ liệu, tối ưu hóa mô phỏng, cải thiện tốc độ nghiên cứu mà còn thay đổi quy trình nghiên cứu, giúp phát hiện các hiện tượng vật lý mới theo một cách tiệm cận chưa từng có.

AI được ứng dụng rộng rãi trong các lĩnh vực như chẩn đoán y tế, phân tích tài chính, tư vấn luật, điều khiển giao thông và trợ lý ảo. Hiện nay, AI có khả năng tư duy, cụ thể là giải quyết vấn đề (tối ưu, nhận dạng mẫu, dự báo, quyết định, xử lý ngôn ngữ), tư duy phê phán (phân tích, so sánh các góc nhìn, dự đoán kết quả, thẩm vấn, kiểm tra bằng chứng, tối ưu hóa quyết định), giải toán (chứng minh tự động, kiểm tra chứng minh, mô hình hóa, giải các bài toán IMO, tính toán ký hiệu, môi trường hợp tác AI), nghiên cứu khoa học (mô hình hóa, phân tích dữ liệu lớn, phát hiện quy luật, mô phỏng thực nghiệm).

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt trình bày bài giảng tại hội thảo.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt trình bày bài giảng tại hội thảo.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt, AI sẽ đem lại giá trị lớn cho vật lý trong việc thiết kế vật liệu mới, như vật liệu cho pin và vật liệu nano. Các công nghệ vật lý như thủy tinh spin đã được áp dụng trong các mạng thần kinh nhân tạo sẽ tối ưu hóa việc xử lý thông tin và lưu trữ trí nhớ. AI và vật lý lượng tử phối hợp để tăng cường khả năng xử lý các bài toán phức tạp mà các hệ thống cổ điển không giải quyết được, sẽ là bước phát triển đột phá.

Vật lý cũng đóng góp vào sự phát triển của AI thông qua Memristor, tạo ra các mạng neuron nhân tạo phần cứng, giúp AI trở nên hiệu quả và gần gũi hơn với não bộ con người. Ông kết luận rằng, việc tích hợp AI vào giảng dạy vật lý là cần thiết để tạo ra một thế hệ nhà khoa học liên ngành, sẵn sàng đối mặt với những thách thức của tương lai.

Khám phá ranh giới AI trong thiết kế chiếu sáng và nhận thức thị giác

Trong bài giảng “Khám phá ranh giới trí tuệ nhân tạo trong thiết kế chiếu sáng và nhận thức thị giác”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hồng Dương đã chia sẻ về hành trình kết hợp AI (như ChatGPT, MidJourney và Gemini) vào thực tiễn nghiên cứu của mình, đặc biệt là trong thiết kế hệ thống chiếu sáng và đo lường thị lực.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hồng Dương, một trong những thách thức là làm quen với các ngôn ngữ đa dạng của AI, dù là nhập liệu bằng lời nói, hình ảnh hay dữ liệu. Quá trình này đòi hỏi sự hiểu biết tiến bộ khi cả AI và tác giả đều phải thích nghi với phong cách giao tiếp và khả năng của nhau.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hồng Dương trình bày bài giảng tại hội thảo.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hồng Dương trình bày bài giảng tại hội thảo.

Mặc dù ban đầu gặp phải những khó khăn, sự hợp tác này đã dẫn đến những kết quả đáng kể: 5 bản thảo trong đó có 3 bài báo đã xuất bản và 2 bài đang được xem xét. Công việc của tác giả bao gồm thiết kế đèn LED, chiếu sáng tập trung vào con người (HCL), chiếu sáng để đo lường thị lực (VA) và nghệ thuật thiết kế tranh quảng cáo. Ngoài ra, AI còn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra các bài giảng phổ biến và các tác phẩm nghệ thuật, cho thấy sự đa dạng và tác động của nó. AI không chỉ nâng cao sự sáng tạo và tối ưu hóa quá trình nghiên cứu mà còn thúc đẩy mối quan hệ đối tác sâu sắc và ngày càng phát triển.

Tại Hội thảo, các nhà khoa học đã có những trao đổi mở về vấn đề đạo đức khi ứng dụng AI, cách gia tăng dữ liệu để tận dụng sức mạnh của AI trong nghiên cứu khoa học. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt, ngành khoa học nào có nhiều chuyên gia, nhà khoa học sử dụng AI thì dữ liệu của ngành đó sẽ thúc đẩy AI tiến bộ rất nhanh.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đại Hưng, nguyên Chủ tịch Hội Vật lý Việt Nam nhận định, nội dung của hai bài giảng tại Hội thảo đã nêu ra những vấn đề mới và lớn của AI nói chung, AI ứng dụng trong vật lý nói riêng. Do đó, để tiếp tục làm rõ hơn các chủ đề này, sắp tới, Hội Vật lý Việt Nam và Trung tâm Thông tin-Tư liệu sẽ phối hợp tổ chức thêm các bài giảng đại chúng, nhằm tiếp tục mang tới cho công chúng những thông tin, kiến thức hữu ích.

Có thể bạn quan tâm

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu ý kiến tại sự kiện. (Ảnh: VGP/Nhật Bắc)

Từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, khẳng định vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên số

Sáng 18/5, tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18/5 và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược với chủ đề: “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới”.

Hoạt động nghiên cứu, thực hành tại Trường đại học Phenikaa. (Ảnh: VŨ THƠM)

Xây dựng nguồn nhân lực khoa học, công nghệ xứng tầm

Nguồn nhân lực được coi là yếu tố cốt lõi, quyết định sự thành công trong đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nhiều chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đã chỉ rõ nhiệm vụ đào tạo, thu hút, trọng dụng đội ngũ trí thức, chuyên gia và lực lượng lao động trình độ cao trong bối cảnh đổi mới hiện nay.

Đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo: Rút ngắn khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn

Đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo: Rút ngắn khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn

Nhân Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam, phóng viên Báo Nhân Dân phỏng vấn GS, TS Trần Hồng Thái, Ủy viên TƯ Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Phó trưởng Ban Chính sách chiến lược TƯ chung quanh những giải pháp đột phá phát triển khoa học-công nghệ trong bối cảnh đổi mới hiện nay.

Đại diện Ban tổ chức tham quan khu vực tranh tài của các thí sinh tại Vòng chung kết Hội thi Tin học trẻ thành phố Hà Nội lần thứ 31.

Robot tuần tra, phần mềm học lịch sử VR xuất hiện ở Hội thi Tin học trẻ thành phố Hà Nội

Là hoạt động thường niên dành cho thanh thiếu nhi Thủ đô do Đoàn Thanh niên, Hội đồng Đội phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức, Hội thi Tin học trẻ thành phố Hà Nội đã bước sang lần tổ chức thứ 31. Năm nay, vòng chung kết Hội thi diễn ra ngày 17/5 theo hình thức tập trung với nhiều sản phẩm đầy sáng tạo.

Mục tiêu của Chiến lược nhằm xây dựng hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam hiện đại, mở, hài hòa tiêu chuẩn quốc tế, đóng vai trò là hạ tầng thể chế mềm của quốc gia. (Ảnh minh họa)

Phê duyệt Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia giai đoạn 2026-2035

Chiến lược đặt mục tiêu đến năm 2035, phấn đấu 60% số tiêu chuẩn Việt Nam được xây dựng trên cơ sở nhu cầu thực tiễn của thị trường trọng điểm; 30% tiêu chuẩn Việt Nam mới được xây dựng trong giai đoạn phục vụ các lĩnh vực công nghệ mới, đặc biệt là công nghệ chiến lược, kinh tế số, kinh tế xanh và phát triển bền vững.

Đại sứ Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải cùng các đại biểu tại lễ ra mắt Hiệp hội Kết nối toàn cầu Việt Nam-Pháp. (Ảnh: KHẢI HOÀN)

Kết nối nguồn lực trí thức, doanh nghiệp Việt Nam với mạng lưới toàn cầu

Chiều 16/5, tại Thủ đô Paris (Pháp), Hiệp hội Kết nối toàn cầu Việt Nam-Pháp (GCVF) chính thức ra mắt, đánh dấu thêm một diễn đàn kết nối cộng đồng trí thức, doanh nghiệp và thanh niên Việt Nam tại Pháp với các hoạt động hợp tác đổi mới sáng tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển kinh tế giữa hai nước cũng như trên toàn cầu.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại sự kiện.

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới

Ngày 16/5, Học viện Tài chính tổ chức Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18/5, cùng Diễn đàn “Hợp tác và Phát triển” lần thứ II năm 2026 với chủ đề "Khoa học, Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới".

Lực lượng Công an đột kích trụ sở của hệ thống “Xôi Lạc TV”. (Ảnh A05)

Xử lý vi phạm bản quyền từ gốc

Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 đặt ra yêu cầu xử lý quyết liệt các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Với bản quyền trực tuyến, yêu cầu đó không chỉ là gỡ thêm nhiều đường link hay chặn thêm một số website vi phạm mà phải nhận diện và xử lý triệt để hệ sinh thái vận hành phía sau.

Các diễn giả trao đổi tại phiên đối thoại trong khuôn khổ diễn đàn. (Ảnh: HNV)

Khẳng định vai trò trung tâm của Đại học trong hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo quốc gia

Ngày 15/5, Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp Đại học, Cao đẳng Việt Nam (VNEI), Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) và Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông phối hợp tổ chức Diễn đàn Quốc gia VNEI 2026 với chủ đề: “Vai trò của Đại học trong Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo và hợp tác quốc tế”.

(Ảnh minh họa: Tân hoa xã)

Anh điều tra hệ sinh thái phần mềm doanh nghiệp của Microsoft

Ngày 14/5, Cơ quan Cạnh tranh và thị trường Anh (CMA) thông báo mở cuộc điều tra nhằm xác định liệu Microsoft có nắm giữ “vị thế thị trường chiến lược” (SMS) trong lĩnh vực phần mềm doanh nghiệp hay không, đồng thời xem xét khả năng tập đoàn công nghệ này có thể hạn chế cạnh tranh và quyền lựa chọn của khách hàng.

Thiết bị flycam đang thực hiện chuyến bay tuần tra trên không, giúp lực lượng chức năng luồn lách và giám sát chặt chẽ các mảng rừng tràm có mật độ cây dày đặc.

Cà Mau ứng dụng công nghệ tham gia canh lửa mùa khô

Thay vì chỉ dựa vào sức người tuần tra như phương thức truyền thống, Cà Mau đã chủ động thiết lập một mạng lưới giám sát hiện đại với sự kết hợp giữa hệ thống camera (mắt thần) và thiết bị bay không người lái (flycam) tích hợp cảm biến nhiệt.

Một góc nông trại Chapor Farm, thôn Ma Ty, xã Bác Ái Tây, tỉnh Khánh Hòa. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Khánh Hòa kiến tạo thương hiệu cho nông sản sạch

Giữa cái nắng gay gắt của vùng bán sơn địa phía nam tỉnh Khánh Hòa, những luống dưa lưới xanh mướt trong nhà màng ở thôn Ma Ty, xã Bác Ái Tây vẫn sinh trưởng tốt. Không còn cảnh canh tác phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết, giờ đây từng giọt nước, từng dưỡng chất đều được điều tiết tự động bằng hệ thống công nghệ hiện đại.