Kè sinh thái chống sạt lở

Năm 2010, đồng bằng sông Cửu Long mới có 99 điểm sạt lở, đến nay con số đã tăng gấp 7,5 lần với hơn 750 khu vực sạt lở. Trước thực trạng này, nhiều địa phương đã có những cách làm sáng tạo để phòng, chống, trong đó mô hình kè sinh thái đang được triển khai hiệu quả tại Hậu Giang.
Kè sinh thái dọc tuyến sông huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang.
Kè sinh thái dọc tuyến sông huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang.

Mức độ nguy hiểm của sạt lở là quá rõ, khi có thể khiến nhiều gia đình mất đi nhà cửa, ruộng vườn hay kế sinh nhai chỉ sau giây lát, thậm chí đe dọa cả tính mạng. Vì vậy, tìm giải pháp làm kè chống sạt lở hiệu quả luôn là vấn đề bức thiết của đồng bằng sông Cửu Long.

Hiệu quả giữ đất và kinh tế

Kè sinh thái chi phí thấp, dễ làm, là giải pháp bảo vệ công trình giao thông, thủy lợi mang lại lợi ích cả kinh tế và môi trường. Tháng 5/2022, mô hình này được triển khai tại ấp 1B, thị trấn Một Ngàn, huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang. Thời điểm đó, số lượng cây xanh được trồng gồm 5.000 cây tràm và 100 cây dừa; tổng kinh phí thực hiện 170 triệu đồng từ nguồn vận động xã hội hóa. Chỉ sau thời gian ngắn, mô hình đã phát huy hiệu quả trong việc bảo vệ bờ kênh, bảo vệ môi trường sinh thái, góp phần ứng phó biến đổi khí hậu. Từ việc thí điểm ban đầu, nay chính quyền địa phương đã vận động người dân kè mé, trồng cây, làm kè sinh thái ở nhiều địa bàn khác.

Trước đây, nhắc đến khu vực ấp 1B, người dân thường xuyên sống trong lo lắng vì tình trạng sạt lở, sụp lún cả con đường gây gián đoạn giao thông và ảnh hưởng đến đất đai, hoa màu. Còn hiện tại, những hàng cây bần, cây tràm được bà con trồng dọc theo bờ kênh phát triển xanh tốt, cao hơn 3m. Chủ tịch UBND thị trấn Một Ngàn Nguyễn Thị Thúy Hằng cho biết, lúc đầu bà con còn e ngại vì nghĩ làm kè xi-măng mới bền chắc, sợ kè sinh thái không bảo đảm. Trong quá trình thực hiện được địa phương hỗ trợ kỹ thuật cho nên bà con yên tâm phấn khởi vì kè sinh thái vừa giúp giữ đất, vừa mang lại hiệu quả kinh tế. Bà Lê Thị Phượng ở thị trấn Một Ngàn vui vẻ: "Trước kia kênh này nhỏ, tàu xe chạy nhiều gây sạt lở, chúng tôi rất lo lắng sẽ ảnh hưởng đến nhà mình. Sau được Nhà nước hỗ trợ làm bờ kè cho nên không bị lở nữa, mọi người rất vui mừng".

Hậu Giang là vùng đất có địa hình trũng thấp, lòng chảo, hệ thống sông, kênh, rạch chằng chịt với tổng chiều dài gần 3.500km. Những năm qua, tình hình sạt lở bờ sông ở đây diễn ra phức tạp. Từ thực tế đó mà mô hình kè sinh thái được Chi cục Thủy lợi tỉnh nghiên cứu, triển khai thí điểm tại một số tuyến kênh cấp 1, cấp 2 có biên độ triều dưới 2m; khởi điểm là ba mô hình với chiều dài 380m tại huyện Phụng Hiệp và thành phố Ngã Bảy với kinh phí khoảng 350 triệu đồng, vận động từ nguồn xã hội hóa. Sau một thời gian, đánh giá những ưu điểm tích cực, kè sinh thái đã được UBND tỉnh Hậu Giang thống nhất cho chủ trương thực hiện trên địa bàn toàn tỉnh trong chiến dịch giao thông nông thôn, thủy lợi và trồng cây hằng năm. Chỉ tính riêng tại huyện Phụng Hiệp, đến cuối năm 2021, toàn huyện đã xây dựng hơn 50.000m2 kè sinh thái, kinh phí hơn 5 tỷ đồng, phần lớn đều do người dân thực hiện. Không chỉ dùng đất để gia cố những điểm sạt lở và nguy cơ sạt lở, nhiều hộ gia đình đã trồng tràm, bần để giữ đất, còn tận dụng phần kè trống trồng thêm rau và dừa kết hợp trồng cây xanh làm hàng rào hai bên lề lộ. Qua đó, giá trị cây trồng mang lại cao gấp 2-3 lần so với chi phí đầu tư ban đầu, tạo thêm thu nhập ở nông thôn. Ông Võ Văn Tuấn ở thị trấn Cây Dương, huyện Phụng Hiệp cho biết, sau khi trồng cây được ba năm cũng có thu nhập, cho nên ông vận động bà con rủ nhau làm cả tuyến cho đẹp.

Nhà nước và nhân dân cùng làm

Theo Chi cục Thủy lợi Hậu Giang, kỹ thuật để làm kè sinh thái chống sạt lở khá đơn giản, các hộ dân đều có thể tự làm. Ðầu tiên là gia cố một lớp hàng rào cừ tràm, cây tre với biên độ khoảng 5 cây/m; cách bờ kênh từ 2-3m. Sau đó là tấm mê bồ, lưới cước và vét đất dưới kênh đắp vào phía trong. Trồng cây tràm, bần tại nơi tạo lớp đất đắp, và trồng hàng cây có giá trị kinh tế như cà na, dừa ở bên trong. Sau khoảng 2-3 năm khi thu hoạch tràm cũng là lúc cây bần, cà na, dừa đã phát triển, đủ sức bảo vệ mái kênh và chống sạt lở tốt hơn. Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Hậu Giang Trần Thanh Toàn cho biết, sau ba năm triển khai từ nguồn xã hội hóa, đến nay mô hình đã phát triển tốt hơn, được bà con rất ủng hộ. Chi cục đã tham mưu các sở, ngành, UBND tỉnh lồng ghép vào chiến dịch giao thông thủy lợi trồng cây hằng năm. Cụ thể năm 2018 thực hiện được 28km, năm 2019 được 148km; cố gắng thời gian tới sẽ thực hiện tốt hơn.

Mặc dù mang đến nhiều hiệu quả thực tiễn, nhưng để công tác phòng, chống sạt lở hiệu quả cần có sự tham gia tích cực từ người dân. Mặt khác, kè sinh thái tuy thích hợp thực hiện trên các tuyến sông, kênh ở vùng nông thôn nhưng cũng tùy vào khu vực có biên độ triều, cấp kênh, lưu lượng tàu thuyền lưu thông khác nhau mà có tính toán triển khai phù hợp. Chủ tịch UBND thị trấn Một Ngàn Nguyễn Thị Thúy Hằng thông tin: Năm 2023, địa phương sẽ triển khai nhân rộng mô hình khoảng 2.000m với đoạn ngoài tuyến kênh ấp 1B và 1 phần ấp Nhơn Xuân để tiếp tục kè đoạn làm rồi và đoạn chưa làm có nguy cơ sạt lở. Ðối với hộ khó khăn sẽ hỗ trợ cây tràm, cừ, cước và đất; với hộ có điều kiện thì Nhà nước và nhân dân cùng làm. Ông Lê Anh Tuấn, giảng viên cao cấp Khoa Môi trường và Tài nguyên thiên nhiên Ðại học Cần Thơ nêu giải pháp: Cần triển khai thêm nhiều mô hình để người dân thấy được lợi ích, tạo được lợi nhuận trên đất giữ kè của dân. Ðịa phương và nhà nghiên cứu cần hướng dẫn kỹ thuật, có mô hình phù hợp, tìm nhiều kiểu thiết kế kè. Cần sử dụng vật liệu địa phương để nhân dân dễ thực hiện; thiết kế những điểm nhấn trên kè để không đơn điệu. Trồng các loại cây tràm, bần, sạ, hoa để tạo cảnh quan và sử dụng làm vật liệu xây nhà…

Có thể bạn quan tâm

Bảo vệ các loài chim hoang dã

Tại tỉnh Đồng Tháp, các hành vi săn bắt, nuôi nhốt, mua bán chim hoang dã, chim di cư diễn ra ở nhiều nơi; có thời điểm diễn biến phức tạp, đe dọa đa dạng sinh học và làm mất cân bằng hệ sinh thái. Địa phương đã đề ra nhiều giải pháp nhằm bảo vệ các loài chim hoang dã, chim di cư.

Sạt lở đê bao tại ấp Lân Nam (xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long) ảnh hưởng lớn đến đời sống và sản xuất của người dân.

Vĩnh Long tập trung ứng phó sạt lở

Những năm gần đây, trước tác động của biến đổi khí hậu, tình trạng sạt lở bờ sông, bờ biển trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long đang gia tăng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của người dân. Địa phương đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm từng bước kiểm soát tình trạng sạt lở.

Nông dân xã Thạnh Hải (tỉnh Vĩnh Long) phát triển mô hình nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao.

Hoàn thiện hạ tầng nuôi trồng thủy sản

Thời gian qua, cùng với việc tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, tỉnh Vĩnh Long tập trung đầu tư hoàn thiện hạ tầng phục vụ nuôi trồng thủy sản, nhất là vùng nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao.

Nhờ nuôi tôm sú ứng dụng công nghệ cao, kinh tế gia đình của nhiều nông dân vùng ven biển tỉnh Vĩnh Long ổn định.

Sản xuất nông sản sạch, thân thiện môi trường

Ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long đang chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững. Tỉnh quyết liệt đẩy nhanh tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn; khuyến khích áp dụng VietGAP, GlobalGAP, mở rộng mã số vùng trồng, vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Thi công kè phòng chống sạt lở khu vực sông Cái Côn ở đô thị Ngã Bảy.

Quyết tâm đưa Ngã Bảy trở thành đô thị xanh

Sau gần một năm khởi công, dự án phát triển đô thị xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu tại Ngã Bảy (thành phố Cần Thơ) đang tập trung nguồn lực tài chính và đẩy nhanh thi công để sớm về đích đúng tiến độ.

Người dân mang pin cũ đến cân đổi quà tại “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”.

Lan tỏa “sống xanh” trong cộng đồng

Từ không gian mở đầy ắp tính tương tác của “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”, đến các hoạt động tình nguyện trong nhà trường hay dọc các tuyến đường ven biển, thông điệp “Phân loại là khởi đầu-Tuần hoàn là tương lai” tại An Giang đang trở thành hành động thực tế, dần thấm sâu vào nếp sinh hoạt hằng ngày của người dân.

Cánh đồng lúa-tôm được giới chuyên gia đánh giá là mô hình canh tác sinh thái đặc thù tại đồng đất Cà Mau, cho ra những sản phẩm gạo hữu cơ đạt nhiều chứng nhận quốc tế và thân thiện với môi trường.

Liên kết bền vững, đưa gạo Cà Mau vươn xa

Sau hợp nhất tỉnh, diện tích đất canh tác tại Cà Mau tăng lên gần gấp đôi so với trước, trong đó, canh tác lúa có hơn 185.000 ha, gieo trồng 2 vụ mỗi năm, với tổng sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn. Sản lượng này giúp Cà Mau không chỉ bảo đảm an ninh lương thực tại chỗ mà còn có điều kiện để xuất khẩu.

Hệ sinh thái rừng đước lâu năm tại xã Long Thành, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long phục hồi hệ sinh thái rừng ven biển

Từ các dự án khôi phục và phát triển rừng, tỉnh Vĩnh Long đã thiết lập một vành đai xanh khu vực ven biển với gần 18.000 ha rừng ngập mặn, rừng chắn sóng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Thời gian tới, tỉnh sẽ phát triển lâm nghiệp sinh thái, thích ứng biến đổi khí hậu và nước biển dâng, gắn với du lịch biển.

Nông dân xã Hòa Tú, thành phố Cần Thơ chăm sóc ruộng lúa kết hợp với nuôi tôm.

Cần quy hoạch cụ thể vùng sản xuất tôm-lúa

Trước đây, mô hình sản xuất tôm-lúa phát triển rất mạnh ở vùng ven biển Sóc Trăng (cũ) đã giúp hàng nghìn hộ dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và được đánh giá là bền vững về môi trường. Thế nhưng, do thiếu quy hoạch và chưa có chiến lược phát triển ổn định, những năm gần đây, mô hình sản xuất này phát sinh nhiều bất cập và có dấu hiệu bị chững lại…

Một đoạn kênh Xáng Cùng nhưng bờ bên trái thuộc tỉnh An Giang đã có nước kéo đến tận nhà, còn bờ bên ấp Thanh Tùng (xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau), người dân vẫn mỏi mòn chờ nước sinh hoạt.

Mỏi mòn cơn “khát” nước sạch

Xã Biển Bạch là vùng ngọt của tỉnh Cà Mau, nhưng bao đời nay vẫn phải "oằn mình" trong cơn khát mùa khô, mọi sinh hoạt của người dân đều phải trông chờ những cơn mưa. Hạn về, nguồn dự trữ vơi cạn, người dân lại chật vật tìm nước ngọt để giải cơn khát.

Nông dân xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp sử dụng máy bay không người lái, để chăm sóc đồng ruộng.

Cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số nông nghiệp

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và nông nghiệp Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, giữa rất nhiều công nghệ và mô hình được giới thiệu, câu hỏi quan trọng vẫn là: Bắt đầu từ đâu để chuyển đổi số đi vào thực chất?

Điện gió góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh Vĩnh Long.

Khát vọng vươn mình từ năng lượng xanh

Vĩnh Long được thiên nhiên ưu ái ban tặng những điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng sạch. Địa phương này sở hữu chiều dài khoảng 130 km bờ biển, tổng diện tích mặt biển hơn 10.000 km², thuận lợi để triển khai các dự án điện gió.

Mô hình lúa hữu cơ, kết hợp nuôi tôm càng xanh xã Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long trồng lúa sạch, thân thiện môi trường

Những mô hình sản xuất lúa, gạo hữu cơ Long Hòa-Hòa Minh, trồng lúa phát thải thấp, gắn với liên kết chuỗi giá trị của tỉnh Vĩnh Long đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hệ thống thủy lợi giúp ngăn mặn, trữ ngọt cho vùng trọng điểm sản xuất cây giống, cây ăn quả tại tỉnh Vĩnh Long.

Vùng sản xuất hoa, cây cảnh chủ động ứng phó hạn mặn

Những ngày đầu tháng ba, tình hình xâm nhập mặn trên các tuyến sông chính vào nội đồng tại tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp. Người dân cùng chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp đang tập trung các giải pháp để trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và bảo vệ vườn cây.

Dừa được trồng mới tại xã Phú Cần, tỉnh Vĩnh Long.

Trồng dừa phát thải thấp, giá trị cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thị trường quốc tế đang siết chặt tiêu chuẩn môi trường, ngành dừa tỉnh Vĩnh Long đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.

Diêm dân vùng ven biển xã Vĩnh Hậu (Cà Mau) đang vào cao điểm vụ sản xuất muối. (Ảnh THANH CƯỜNG)

Khát vọng làm giàu, đi lên từ biển

Những ngày đầu năm 2026, chúng tôi trở lại vùng ven biển thuộc các xã Vĩnh Hậu, Long Điền, Đông Hải, Gành Hào (tỉnh Bạc Liêu trước đây), nay thuộc tỉnh Cà Mau.

Khi thương mại hóa được tín chỉ carbon, Cà Mau sẽ có thêm nguồn thu khoảng hơn 3.500 tỷ đồng nhờ “kho báu xanh” ở đại ngàn rừng ngập mặn.

Đánh thức “kho báu xanh” giữa rừng đước Cà Mau

Bao đời nay, người dân vùng Đất Mũi-Cà Mau vẫn xem những cánh rừng ngập mặn là “mái nhà” che chắn bão dông. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, ẩn sâu dưới những tán rừng bạt ngàn ấy là một “cỗ máy” vĩ đại đang ngày đêm thực hiện sứ mệnh “khóa chặt” khí thải nhà kính cho hành tinh.