Huy động thêm nguồn lực giữ đất, giữ rừng

Bờ biển khu vực Ðồng bằng sông Cửu Long khoảng 720 km, có hơn 50% chiều dài đang bị xói lở. Trong đó, hơn 70 km đang bị xói lở với tốc độ từ 20-50m mỗi năm. Ứng phó với tình trạng nêu trên, ngoài nguồn ngân sách rất cần thêm nguồn lực từ bên ngoài để góp phần giữ đất, giữ rừng hiệu quả…
Cầu tàu nhìn vào kè ven biển khu vực Khai Long (huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau) được thực hiện theo hình thức xã hội hóa bảo đảm phòng chống sạt lở.
Cầu tàu nhìn vào kè ven biển khu vực Khai Long (huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau) được thực hiện theo hình thức xã hội hóa bảo đảm phòng chống sạt lở.

Cà Mau được xem là "điểm nóng" sạt lở khi có đến 187/254 km bờ biển bị sạt lở với nhiều mức độ khác nhau. Trong đó, có hơn 90 km chiều dài bờ biển bị sạt lở ở mức độ nguy hiểm và đặc biệt nguy hiểm. Giai đoạn 2011-2021, sạt lở bờ biển đã làm mất hơn 5.200 ha đất và rừng phòng hộ ở Cà Mau.

Nhiều năm liên tục Cà Mau ban bố tình huống khẩn cấp vùng ven biển và nhận được sự hỗ trợ tích cực từ Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương. Ðến nay, Cà Mau đã xây dựng, hoàn thành gần 63 km kè bảo vệ bờ biển với tổng kinh phí hơn 2.000 tỷ đồng. Trung bình 1 km kè bảo vệ vùng ven biển tốn hơn 31 tỷ đồng, gần bằng 50% tổng nguồn thu ngân sách nhà nước của một địa phương cấp huyện tại Cà Mau trong một năm.

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau Phan Hoàng Vũ, đầu tư công trình kè biển dù khá tốn kém nhưng không thể không làm. Những công trình kè ven biển ở Cà Mau được bố trí đủ vốn và đầu tư hoàn thiện đến nay phát huy hiệu quả rõ rệt, giúp làm giảm sóng biển, chống sạt lở, bước đầu gây bồi, tạo bãi, khôi phục lại được gần 1.000 ha rừng phòng hộ.

Ðược sự chấp thuận chủ trương của Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau, từ năm 2014, Công ty TNHH Xây dựng-Thương mại-Du lịch Công Lý thực hiện đầu tư xây dựng 4 km kè bảo vệ vùng ven biển tại Khu du lịch Khai Long với tổng số tiền khoảng 72 tỷ đồng. Công trình hoàn thành vào năm 2021, phạm vi được bảo vệ bên trong kè rộng khoảng 89m tính từ đất liền đến chân kè; khu vực bờ biển có kè không bị sạt lở thêm.

Theo ông Trịnh Thanh Sang, Phó Giám đốc Sở Kế hoạch và Ðầu tư tỉnh Cà Mau, đây là công trình thí điểm đầu tiên của tỉnh Cà Mau về phòng chống sạt lở bờ biển theo hình thức xã hội hóa. Sau khi hoàn thành, khu vực có kè không bị sạt lở trong khi hai bên khu vực liền kề chưa có kè bảo vệ thì bị sạt lở rất nhanh, cây rừng phòng hộ bị tàn phá nghiêm trọng.

Khu vực mà doanh nghiệp đã bỏ tiền đầu tư công trình kè tại Khai Long, mặt đường trên thân kè đã được cứng hóa với bề ngang 8m, bảo đảm cho hai làn xe cơ giới lưu thông. Doanh nghiệp này còn xây dựng cầu cảng nối từ kè ra hướng biển xa hàng trăm mét để phục khách tham quan.

Theo đánh giá của Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử, kết quả khả quan từ việc huy động thêm nguồn lực để chung tay với Nhà nước thực hiện giữ đất, giữ rừng tại khu vực Khai Long đã giúp tỉnh mở ra hướng tiếp cận mới về giải pháp công trình, về huy động nguồn vốn đầu tư, trong tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch rừng trong giai đoạn tiếp theo. Những năm gần đây, có một số doanh nghiệp đề xuất lãnh đạo tỉnh cho thực hiện theo cách tương tự như tại Khai Long. Dù rất muốn nhưng Cà Mau không thể cho triển khai tiếp, bởi Luật Ðầu tư theo phương thức đối tác công tư (số 64/2020/QH14 của Quốc hội) hiện không còn hình thức BT.

Mới đây, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Kế hoạch và Ðầu tư cùng Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau tổ chức hội nghị tổng kết mô hình hợp tác công tư trong xây dựng công trình phòng chống sạt lở ven biển Cà Mau. Hội nghị được triển khai theo ý kiến kết luận của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại buổi làm việc về phòng chống sụt lún, sạt lở và ngập úng ở Ðồng bằng sông Cửu Long tại Thông báo số 349/TB-VPCP (ngày 24/8/2023) được Văn phòng Chính phủ truyền đạt.

Tại hội nghị, nhiều chuyên gia đánh giá, việc xã hội hóa làm kè biển ở Khai Long là cách làm hay, sáng tạo, gợi mở vấn đề lớn không chỉ cho Cà Mau mà cho cả vùng Ðồng bằng sông Cửu Long và cả nước trong việc bảo đảm giữ đất, giữ rừng, lấn biển, để đất đai của Tổ quốc không bị mất thêm nhưng giảm gánh nặng từ ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, thực tế hiện nay, hình thức hợp tác công tư trong phòng chống sạt lở bờ biển đang gặp nhiều khó khăn, nhất là liên quan đến quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch rừng, Luật Lâm nghiệp, Luật Ðất đai, Luật Ðầu tư… Việc sửa đổi các quy định của pháp luật cần có thời gian trong khi tình hình sạt lở bờ biển ngày càng nhanh và phức tạp. Do vậy, để có thể tiếp tục triển khai hình thức hợp tác công tư trong phòng chống sạt lở bờ biển rất cần cơ chế đặc thù.

Thứ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng, công tác phòng chống sạt lở ven biển vùng Ðồng bằng sông Cửu Long phải tiếp tục thực hiện nhưng triển khai theo cách nào cần phải tính toán kỹ lưỡng. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ cùng với Cà Mau hoàn thiện báo cáo trình Thủ tướng Chính phủ, đề xuất các giải pháp tốt nhất về xã hội hóa đầu tư công trình phòng chống sạt lở ven biển để có thể triển khai đại trà tại nhiều địa phương.

Có thể bạn quan tâm

Cánh đồng lúa-tôm được giới chuyên gia đánh giá là mô hình canh tác sinh thái đặc thù tại đồng đất Cà Mau, cho ra những sản phẩm gạo hữu cơ đạt nhiều chứng nhận quốc tế và thân thiện với môi trường.

Liên kết bền vững, đưa gạo Cà Mau vươn xa

Sau hợp nhất tỉnh, diện tích đất canh tác tại Cà Mau tăng lên gần gấp đôi so với trước, trong đó, canh tác lúa có hơn 185.000 ha, gieo trồng 2 vụ mỗi năm, với tổng sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn. Sản lượng này giúp Cà Mau không chỉ bảo đảm an ninh lương thực tại chỗ mà còn có điều kiện để xuất khẩu.

Hệ sinh thái rừng đước lâu năm tại xã Long Thành, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long phục hồi hệ sinh thái rừng ven biển

Từ các dự án khôi phục và phát triển rừng, tỉnh Vĩnh Long đã thiết lập một vành đai xanh khu vực ven biển với gần 18.000 ha rừng ngập mặn, rừng chắn sóng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Thời gian tới, tỉnh sẽ phát triển lâm nghiệp sinh thái, thích ứng biến đổi khí hậu và nước biển dâng, gắn với du lịch biển.

Nông dân xã Hòa Tú, thành phố Cần Thơ chăm sóc ruộng lúa kết hợp với nuôi tôm.

Cần quy hoạch cụ thể vùng sản xuất tôm-lúa

Trước đây, mô hình sản xuất tôm-lúa phát triển rất mạnh ở vùng ven biển Sóc Trăng (cũ) đã giúp hàng nghìn hộ dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và được đánh giá là bền vững về môi trường. Thế nhưng, do thiếu quy hoạch và chưa có chiến lược phát triển ổn định, những năm gần đây, mô hình sản xuất này phát sinh nhiều bất cập và có dấu hiệu bị chững lại…

Một đoạn kênh Xáng Cùng nhưng bờ bên trái thuộc tỉnh An Giang đã có nước kéo đến tận nhà, còn bờ bên ấp Thanh Tùng (xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau), người dân vẫn mỏi mòn chờ nước sinh hoạt.

Mỏi mòn cơn “khát” nước sạch

Xã Biển Bạch là vùng ngọt của tỉnh Cà Mau, nhưng bao đời nay vẫn phải "oằn mình" trong cơn khát mùa khô, mọi sinh hoạt của người dân đều phải trông chờ những cơn mưa. Hạn về, nguồn dự trữ vơi cạn, người dân lại chật vật tìm nước ngọt để giải cơn khát.

Nông dân xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp sử dụng máy bay không người lái, để chăm sóc đồng ruộng.

Cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số nông nghiệp

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và nông nghiệp Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, giữa rất nhiều công nghệ và mô hình được giới thiệu, câu hỏi quan trọng vẫn là: Bắt đầu từ đâu để chuyển đổi số đi vào thực chất?

Điện gió góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh Vĩnh Long.

Khát vọng vươn mình từ năng lượng xanh

Vĩnh Long được thiên nhiên ưu ái ban tặng những điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng sạch. Địa phương này sở hữu chiều dài khoảng 130 km bờ biển, tổng diện tích mặt biển hơn 10.000 km², thuận lợi để triển khai các dự án điện gió.

Mô hình lúa hữu cơ, kết hợp nuôi tôm càng xanh xã Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long trồng lúa sạch, thân thiện môi trường

Những mô hình sản xuất lúa, gạo hữu cơ Long Hòa-Hòa Minh, trồng lúa phát thải thấp, gắn với liên kết chuỗi giá trị của tỉnh Vĩnh Long đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hệ thống thủy lợi giúp ngăn mặn, trữ ngọt cho vùng trọng điểm sản xuất cây giống, cây ăn quả tại tỉnh Vĩnh Long.

Vùng sản xuất hoa, cây cảnh chủ động ứng phó hạn mặn

Những ngày đầu tháng ba, tình hình xâm nhập mặn trên các tuyến sông chính vào nội đồng tại tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp. Người dân cùng chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp đang tập trung các giải pháp để trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và bảo vệ vườn cây.

Dừa được trồng mới tại xã Phú Cần, tỉnh Vĩnh Long.

Trồng dừa phát thải thấp, giá trị cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thị trường quốc tế đang siết chặt tiêu chuẩn môi trường, ngành dừa tỉnh Vĩnh Long đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.

Diêm dân vùng ven biển xã Vĩnh Hậu (Cà Mau) đang vào cao điểm vụ sản xuất muối. (Ảnh THANH CƯỜNG)

Khát vọng làm giàu, đi lên từ biển

Những ngày đầu năm 2026, chúng tôi trở lại vùng ven biển thuộc các xã Vĩnh Hậu, Long Điền, Đông Hải, Gành Hào (tỉnh Bạc Liêu trước đây), nay thuộc tỉnh Cà Mau.

Khi thương mại hóa được tín chỉ carbon, Cà Mau sẽ có thêm nguồn thu khoảng hơn 3.500 tỷ đồng nhờ “kho báu xanh” ở đại ngàn rừng ngập mặn.

Đánh thức “kho báu xanh” giữa rừng đước Cà Mau

Bao đời nay, người dân vùng Đất Mũi-Cà Mau vẫn xem những cánh rừng ngập mặn là “mái nhà” che chắn bão dông. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, ẩn sâu dưới những tán rừng bạt ngàn ấy là một “cỗ máy” vĩ đại đang ngày đêm thực hiện sứ mệnh “khóa chặt” khí thải nhà kính cho hành tinh.

Cơ giới hóa trong trồng lúa chất lượng cao ở Hợp tác xã Tiến Thuận, thành phố Cần Thơ.

Chuyển đổi sản xuất theo hướng xanh, tuần hoàn

Sau sáp nhập, thành phố Cần Thơ có hơn 640 hợp tác xã nông nghiệp. Nhiều hợp tác xã hoạt động hiệu quả nhờ đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường, liên kết với doanh nghiệp để tiêu thụ, tăng thu nhập cho xã viên.

Nông dân xã Long Bình, tỉnh Đồng Tháp thu hoạch lúa hè thu 2025.

Trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải

Trong những năm qua, nông dân tỉnh Đồng Tháp đã tích cực tham gia trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải. Nhờ sản xuất theo quy trình tiên tiến, thân thiện với môi trường, liên kết đầu vào, đầu ra chặt chẽ cho nên chi phí giảm, lợi nhuận tăng…, nông dân rất phấn khởi.

Màu xanh của các loại cây rau, trong đó có lục bình bên dòng sông Cái Lớn, đoạn qua TP Cần Thơ.

Sinh kế từ lục bình

Cái Lớn, Cái Bé (tỉnh An Giang) là dòng sông cặp đôi duy nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nơi đây, người dân bền bỉ bám đất, bám sông để mưu sinh đầy sáng tạo, trong đó có nghề đan lục bình đem lại thu nhập ổn định và cuộc sống bình yên.

Sạt lở nhấn chìm nhiều nhà dân xuống sông Hậu.

Nỗi lo lắng sạt lở ở cù lao

Trên địa bàn xã Mỹ Hòa Hưng, tỉnh An Giang gần đây xảy ra nhiều vụ sạt lở, sụp lún đất ven bờ sông Hậu với diễn biến nhanh và phức tạp, ảnh hưởng đời sống, tài sản và sinh hoạt của nhiều hộ dân.