Tản văn

Hướng về ánh mặt trời

Minh họa | KIM DUẨN
Minh họa | KIM DUẨN

Chiều xuống chậm trên thành phố. Xe cộ vẫn đi qua những con đường quen thuộc. Trên bầu trời là một màu mờ nhạt, chẳng rõ là sương hay bụi. Tiếng còi xe ngoài ngõ vọng lại từng đợt rồi tan vào không gian. Dưới mái hiên góc quán nhỏ, tôi ngồi nhìn mấy chiếc lá khẽ chao nghiêng vài vòng rồi rơi xuống mặt đất.

Ngoài kia, người người vẫn tất bật, có người mang theo niềm vui vừa kịp đến, có người giữ trong lòng những điều chưa biết gọi tên. Mỗi người giống như một mầm cây nhỏ, âm thầm lớn lên theo cách của riêng mình. Giữa những khoảnh khắc ấy, tâm trí tôi thường tìm về những cánh rừng. Tôi thèm cảm giác ngồi dưới những tán cây cao, ngước nhìn khoảng trời xanh thấp thoáng giữa những tầng lá.

Nếu như rừng già mang vẻ trầm mặc của thời gian, thì rừng tái sinh lại mang trong mình sức sống mãnh liệt của sự chữa lành tự nhiên. Nơi từng bị phá chỉ còn lại gốc cây, đất trống và ánh nắng tràn ngập, những mầm xanh mới lại lặng lẽ xuất hiện. Ban đầu chỉ là vài chiếc lá non nhỏ bé, rồi từng bụi cây, từng thân gỗ trẻ nối tiếp nhau vươn lên. Chẳng bao lâu, màu xanh lại phủ kín những khoảng đồi. Mỗi lần đứng trước một cánh rừng như thế, tôi thường thấy thiên nhiên dường như không quá bận lòng với những gì đã mất. Không oán trách, không nuối tiếc, những mầm cây non cứ thế lớn lên từng ngày, xanh tươi, đều đặn, bền bỉ, viết tiếp câu chuyện của đại ngàn bằng một sức sống lặng thầm nhưng vô cùng mạnh mẽ.

Giữa đại ngàn sâu thẳm ấy, mọi thứ đều vận hành theo một nhịp điệu rất riêng. Trong cuốn Bí mật đời sống của cây, Peter Wohlleben từng viết rằng một cái cây chỉ thực sự khỏe mạnh khi cả khu rừng quanh nó khỏe mạnh. Những cây lớn che chở cho cây nhỏ, và dưới lòng đất, chúng còn âm thầm sẻ chia cho nhau nhiều hơn chúng ta từng nghĩ. Thế nhưng, sự chở che của khu rừng không làm mất đi những đặc tính của từng loài cây. Tôi hình dung về một hạt mầm nhỏ nằm dưới bóng một cây cổ thụ không nhận được nhiều ánh sáng như những hạt mầm ngoài khoảng đất trống. Ngày qua ngày hạt mầm cắm rễ sâu dần vào lòng đất, đón nhận từng tia nắng len qua kẽ lá, cây vẫn lớn lên chậm rãi, theo cách của riêng mình.

Ngẫm lại mình rồi nhìn sang những người bạn chung quanh, tôi có cảm giác như mỗi người đang đi qua một mùa riêng của cuộc đời. Có những đổi thay diễn ra rất khẽ, đến mức bản thân cũng khó nhận ra. Đó có thể là một sự bình tĩnh được vun bồi sau những lần chông chênh, lòng bao dung nảy nở từ những điều từng làm mình tổn thương, hay sự tử tế lớn dần lên qua năm tháng. Những điều nhỏ bé ấy âm thầm tạo nên dáng hình của sự trưởng thành.

Sự trưởng thành ấy, đôi khi được thử thách trên những điều kiện khó khăn. Có một vẻ đẹp rất lạ ở những cái cây trên vách đá cheo leo. Thân cây nghiêng theo chiều gió, cành lá chạm vào khoảng không hun hút, nhưng từ những khe đá khô cằn, hoa vẫn nở. Không ồn ào, không vội vã. Mỗi mùa đi qua lại để trên thân cây thêm một vòng tuổi mới, còn trên cành là những chồi non tiếp tục đón nắng. Người ta từng trải qua những va vấp và xước xát dọc đường không chỉ mang đến những vết hằn của thời gian mà còn để lại sự điềm tĩnh và những nụ cười hiền từ, thấu tỏ. Có ngày lòng ta cũng giống như khu rừng sau mùa giông gió. Bề mặt tưởng như nghiêng ngả, xơ xác, nhưng sâu trong lòng đất, những chiếc rễ vẫn bền bỉ kiếm tìm nguồn sống. Để rồi đến một lúc nào đó, đời sống hiện ra giống một khu rừng hơn là một cuộc đua. Trong khu rừng ấy, cây cổ thụ vẫn vươn cao, các loài hoa cứ nở trong mùa, còn những ngọn cỏ nhỏ bé cũng tìm được một khoảng đất để xanh lên dưới nắng. Mỗi sự hiện diện dường như đều có một nhịp điệu riêng. Mỗi mầm cây đều lặng lẽ tìm đến nơi có ánh sáng.

Ngồi bâng khuâng dưới mái hiên chiều muộn, tôi chợt nghĩ không biết hạnh phúc của một cái cây có nằm ở việc trở thành cây cao nhất khu rừng, hay chỉ đơn giản là được sống trọn vẹn một đời xanh lá dưới bầu trời của riêng mình.

Ngoài kia, chiều vẫn chậm rãi trôi. Một cơn gió khẽ ùa qua, làm xào xạc những tán lá trên cao. Và ở đâu đó, những mầm non vẫn đang hướng về phía có ánh mặt trời.

Có thể bạn quan tâm

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Thị Minh Hải ở châu Phi.

Hành trình khám phá vẻ đẹp thiên nhiên ở 6 châu lục của nhiếp ảnh gia

Mấy năm trước, trong một chuyến săn ảnh chim quý ở Đồng Nai, tôi tình cờ ngồi chung túp lều ngụy trang với Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Thị Minh Hải. Chị cười tươi: “Tớ U70 rồi, chân đang đau, nếu lóng ngóng quá thì các bạn trẻ thông cảm nhé”. Nhìn người phụ nữ tóc đã bạc ôm chiếc máy ảnh nặng hơn 4kg giữa rừng sâu, tôi không khỏi tò mò: Điều gì khiến chị vẫn không ngừng lên đường, băng qua gần 70 quốc gia trên 6 châu lục để đi tìm những khoảnh khắc của thiên nhiên hoang dã?

Minh họa | KIM DUẨN

Showbiz, ma túy và cái giá của sự nổi tiếng

Liên tiếp những vụ nghệ sĩ Việt dính ma túy gần đây khiến công chúng đang nhìn showbiz bằng con mắt khác. Sau ánh đèn, những buổi tiệc sang trọng và các cơn “viral” chớp nhoáng là nỗi cô đơn, áp lực và những cuộc vui có thể nuốt chửng đời người rất nhanh. Nhưng pháp luật không ưu ái cho nỗi cô đơn. Nó chỉ bảo vệ đời người khỏi tệ nạn và cạm bẫy.

Xây dựng chuẩn mực con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Xây dựng chuẩn mực con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới

LTS: Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh: “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng bộ trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam”.

Ký họa chân dung nhà thơ Nguyễn Thị Kim Nhung của họa sĩ Đỗ Hoàng Tường.

Trung du khắc khoải cuộc về

Tôi nhớ một buổi trưa lâu rồi, gặp và quen Nguyễn Thị Kim Nhung, biên tập viên Tạp chí Văn nghệ Quân đội ở một quán ồn ã hợp với cánh đàn ông.

Minh họa | ĐẶNG TIẾN

Tro tình

Giọng Chênh ngà ngà hơi rượu, mắc kẹt trong bóng tối um ủm của căn nhà khăn khẳn mùi nước đái chuột. Từ ngày ở rừng về, hôm nào Chênh cũng say ngật ngưỡng.

Tiến sĩ Nguyễn Việt.

Nỗi nhớ của nhà khảo cổ khi gió heo may về

Tiến sĩ Nguyễn Việt (ảnh bên), nguyên cán bộ Viện Khảo cổ học, Giám đốc Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á là một nhà khảo cổ danh tiếng với nhiều thành tựu lớn ở cả trong và ngoài nước.

Booth Check-in mà fandom SUNDAYS dành tặng HIEUTHUHAI trước liveshow Genfest.

Fandom Prosumer - Quyền năng đáng gờm!

Không phải ngẫu nhiên mà Báo cáo Tổng quan ngành công nghiệp âm nhạc Việt Nam 2025-2026 của Đại học RMIT chọn đưa Fandom Prosumer vào Top 10 xu hướng mới 2026 của đời sống âm nhạc nước nhà.

Minh họa | NGUYỄN VĂN ĐỨC

Trăng xanh lá mạ

Làng xưa của anh nằm bên kia sông Cầu, nơi anh chỉ nghe được tiếng gọi từ rất xa xăm trong câu quan họ rằng ai đó ngồi tựa mạn thuyền mà đợi nhau không biết đợi đến bao giờ?

Ký họa chân dung nhà thơ Hữu Vi của họa sĩ Đỗ Hoàng Tường.

Thơ của những thương buồn

Trong các cây bút người dân tộc thiểu số hiện nay, tôi thấy không nhiều người giữ được một tâm hồn bản địa thuần ròng như trường hợp nhà thơ Hữu Vi (Vi Văn Choồng) - người dân tộc Thái, tỉnh Nghệ An.

Minh họa | LÊ TRÍ DŨNG

Đầu năm giỗ họ

Đã thành thông lệ cứ 12 tháng Giêng là họ Phạm Đại của tôi ở làng Xâm Dương, cách trung tâm Hà Nội chừng hai chục cây số tổ chức giỗ họ.

Ca sĩ Đức Phúc mang Phù Đổng Thiên vương chinh phục sân chơi Intervision 2025 và xuất sắc giành ngôi vị Quán quân.

CẦN MỘT “NHẠC TRƯỞNG” TÀI BA

Đêm bế mạc Thế vận hội Mùa đông Milano Cortina 2026 vừa qua, đấu trường La Mã hai nghìn năm tuổi Verona Arena đã biến thành một sân khấu gây choáng ngợp.

Minh họa | VŨ ĐÌNH TUẤN

Trên đường xuân

Hai tám tháng chạp, cuối cùng anh cũng quyết định đi tậu một chậu mai về trưng Tết. Phải có hoa hòe thì mới ra không khí xuân. Anh lượn đi lượn lại mấy vòng quanh chợ hoa, ngắm nghía, quay bên này bên kia, kỳ kèo trả giá, rồi cũng chọn được một chậu mai ưng ý, hợp túi tiền.

Ký họa chân dung nhà thơ Lữ Mai của họa sĩ Đỗ Hoàng Tường.

Những phức cảm thơ

Nhận diện một gương mặt tác giả chưa khi nào là một công việc dễ dàng. Và lại càng khó khăn hơn khi tác giả ấy có một lịch sử thực hành thơ luôn biến hóa, năng sản, phong nhiêu. Nhà thơ Lữ Mai là một người như thế...

Họa sĩ Huy Oánh.

Người giữ lửa của giấc mơ

Khi đã thấu trải đủ những được - mất, những điều còn dang dở hay muốn vươn tới, người ta thường nhìn lại, chiêm nghiệm quãng thời gian mình đã sống.

Giáo sư Văn Như Cương đánh cờ với dịch giả Đoàn Tử Huyến (phải). Ảnh | Tư liệu

Mùa lá rụng nhớ anh Đoàn Tử Huyến

Hà Nội những năm 2000 tuy chưa phát triển nhưng có vẻ rất nên thơ với nhiều “quán cóc liêu xiêu” như lời một bài hát thời đó. Giữa khung cảnh chậm rãi và nhiều ưu tư ấy đã xuất hiện một nhà sách ở khá xa trung tâm là Nhà sách Đông Tây do dịch giả Đoàn Tử Huyến sáng lập như một điểm đến của người cầm bút.

Minh họa | ĐẶNG TIẾN

Tà lãnh không phai

Ở một góc khuất cuối chợ Tân Châu - nơi nắng như có thể làm bạc tiếng cười - có một hiệu may nhỏ, không biển hiệu, không quảng bá. Chỉ có một tấm rèm vải màu chàm che ngang cửa và một cái bàn gỗ cũ mòn bởi thời gian.

Khoảng trống từ những vụ hủy show nằm ở chuyện hoàn vé.

Khoảng trống pháp lý trên thị trường biểu diễn

Sự bùng nổ của các concert phản ánh sức sống mới của đời sống văn hóa nhưng cũng phơi lộ những rủi ro. Từ đó đặt ra yêu cầu nhìn lại vai trò của pháp luật và cách xã hội chia sẻ rủi ro trong một thị trường văn hóa đang vận hành theo logic kinh doanh.