Tản văn

Hướng về ánh mặt trời

Minh họa | KIM DUẨN
Minh họa | KIM DUẨN

Chiều xuống chậm trên thành phố. Xe cộ vẫn đi qua những con đường quen thuộc. Trên bầu trời là một màu mờ nhạt, chẳng rõ là sương hay bụi. Tiếng còi xe ngoài ngõ vọng lại từng đợt rồi tan vào không gian. Dưới mái hiên góc quán nhỏ, tôi ngồi nhìn mấy chiếc lá khẽ chao nghiêng vài vòng rồi rơi xuống mặt đất.

Ngoài kia, người người vẫn tất bật, có người mang theo niềm vui vừa kịp đến, có người giữ trong lòng những điều chưa biết gọi tên. Mỗi người giống như một mầm cây nhỏ, âm thầm lớn lên theo cách của riêng mình. Giữa những khoảnh khắc ấy, tâm trí tôi thường tìm về những cánh rừng. Tôi thèm cảm giác ngồi dưới những tán cây cao, ngước nhìn khoảng trời xanh thấp thoáng giữa những tầng lá.

Nếu như rừng già mang vẻ trầm mặc của thời gian, thì rừng tái sinh lại mang trong mình sức sống mãnh liệt của sự chữa lành tự nhiên. Nơi từng bị phá chỉ còn lại gốc cây, đất trống và ánh nắng tràn ngập, những mầm xanh mới lại lặng lẽ xuất hiện. Ban đầu chỉ là vài chiếc lá non nhỏ bé, rồi từng bụi cây, từng thân gỗ trẻ nối tiếp nhau vươn lên. Chẳng bao lâu, màu xanh lại phủ kín những khoảng đồi. Mỗi lần đứng trước một cánh rừng như thế, tôi thường thấy thiên nhiên dường như không quá bận lòng với những gì đã mất. Không oán trách, không nuối tiếc, những mầm cây non cứ thế lớn lên từng ngày, xanh tươi, đều đặn, bền bỉ, viết tiếp câu chuyện của đại ngàn bằng một sức sống lặng thầm nhưng vô cùng mạnh mẽ.

Giữa đại ngàn sâu thẳm ấy, mọi thứ đều vận hành theo một nhịp điệu rất riêng. Trong cuốn Bí mật đời sống của cây, Peter Wohlleben từng viết rằng một cái cây chỉ thực sự khỏe mạnh khi cả khu rừng quanh nó khỏe mạnh. Những cây lớn che chở cho cây nhỏ, và dưới lòng đất, chúng còn âm thầm sẻ chia cho nhau nhiều hơn chúng ta từng nghĩ. Thế nhưng, sự chở che của khu rừng không làm mất đi những đặc tính của từng loài cây. Tôi hình dung về một hạt mầm nhỏ nằm dưới bóng một cây cổ thụ không nhận được nhiều ánh sáng như những hạt mầm ngoài khoảng đất trống. Ngày qua ngày hạt mầm cắm rễ sâu dần vào lòng đất, đón nhận từng tia nắng len qua kẽ lá, cây vẫn lớn lên chậm rãi, theo cách của riêng mình.

Ngẫm lại mình rồi nhìn sang những người bạn chung quanh, tôi có cảm giác như mỗi người đang đi qua một mùa riêng của cuộc đời. Có những đổi thay diễn ra rất khẽ, đến mức bản thân cũng khó nhận ra. Đó có thể là một sự bình tĩnh được vun bồi sau những lần chông chênh, lòng bao dung nảy nở từ những điều từng làm mình tổn thương, hay sự tử tế lớn dần lên qua năm tháng. Những điều nhỏ bé ấy âm thầm tạo nên dáng hình của sự trưởng thành.

Sự trưởng thành ấy, đôi khi được thử thách trên những điều kiện khó khăn. Có một vẻ đẹp rất lạ ở những cái cây trên vách đá cheo leo. Thân cây nghiêng theo chiều gió, cành lá chạm vào khoảng không hun hút, nhưng từ những khe đá khô cằn, hoa vẫn nở. Không ồn ào, không vội vã. Mỗi mùa đi qua lại để trên thân cây thêm một vòng tuổi mới, còn trên cành là những chồi non tiếp tục đón nắng. Người ta từng trải qua những va vấp và xước xát dọc đường không chỉ mang đến những vết hằn của thời gian mà còn để lại sự điềm tĩnh và những nụ cười hiền từ, thấu tỏ. Có ngày lòng ta cũng giống như khu rừng sau mùa giông gió. Bề mặt tưởng như nghiêng ngả, xơ xác, nhưng sâu trong lòng đất, những chiếc rễ vẫn bền bỉ kiếm tìm nguồn sống. Để rồi đến một lúc nào đó, đời sống hiện ra giống một khu rừng hơn là một cuộc đua. Trong khu rừng ấy, cây cổ thụ vẫn vươn cao, các loài hoa cứ nở trong mùa, còn những ngọn cỏ nhỏ bé cũng tìm được một khoảng đất để xanh lên dưới nắng. Mỗi sự hiện diện dường như đều có một nhịp điệu riêng. Mỗi mầm cây đều lặng lẽ tìm đến nơi có ánh sáng.

Ngồi bâng khuâng dưới mái hiên chiều muộn, tôi chợt nghĩ không biết hạnh phúc của một cái cây có nằm ở việc trở thành cây cao nhất khu rừng, hay chỉ đơn giản là được sống trọn vẹn một đời xanh lá dưới bầu trời của riêng mình.

Ngoài kia, chiều vẫn chậm rãi trôi. Một cơn gió khẽ ùa qua, làm xào xạc những tán lá trên cao. Và ở đâu đó, những mầm non vẫn đang hướng về phía có ánh mặt trời.

Có thể bạn quan tâm

Được cuộc đời yêu và yêu lại cuộc đời

Được cuộc đời yêu và yêu lại cuộc đời

Ngày 8/12/2023, sảnh nhà hát Opera Garnier tấp nập du khách viếng thăm. Đào Tố Loan vừa trải qua một chuyến bay dài, cùng các thành viên đoàn công tác của mình ghé thăm nhà hát. Mái vòm cổ kính của một trong những địa chỉ văn hóa nổi tiếng ở thủ đô nước Pháp đã khiến giọng soprano hàng đầu Việt Nam tràn đầy xúc cảm. Cô ngẫu hứng cất giọng, không micro, không nhạc đệm aria quen thuộc O Mio Babbino Caro của nhà soạn nhạc Giacomo Puccini. Số đông du khách thoáng sững sờ trong những giây đầu tiên, rồi dừng chân, tập trung ở các hành lang rộng, lắng nghe dòng suối âm thanh trong trẻo vang vọng khắp không gian nhiều trăm năm của thánh đường nghệ thuật thế giới.

Anh trai “say hi” - một trong những IP ăn khách hàng đầu đã giúp chủ thể sở hữu DatVietVAC có thể bước vào quỹ đạo tăng trưởng mới của nền kinh tế sáng tạo. Nguồn: Vie Channel

BỆ PHÓNG CHIẾN LƯỢC MANG TÊN IP

Một IP kinh dị dân gian được hoạch định hướng tới chinh phục thị trường điện ảnh quốc tế ngay từ khi phim chưa ra rạp. Một di sản văn hóa phi vật thể được lựa chọn làm chủ đề cho cuộc thi sáng tạo IP. Một hệ sinh thái công nghệ truyền thông giải trí vận hành dựa trên IP mở đăng ký mua cổ phiếu IPO. Từ một khái niệm lạ lẫm, IP (Intellectual Property - tài sản trí tuệ) đang trở thành từ khóa xuất hiện dày đặc trên các phương tiện truyền thông, với kỳ vọng sẽ trở thành bệ phóng chiến lược giúp công nghiệp văn hóa nước nhà bứt tốc.

Toàn cảnh Đền thờ liệt sĩ tại chiến trường Điện Biên Phủ - Công trình đạt Giải đặc biệt Giải thưởng Quy hoạch đô thị quốc gia 2022-2023. Ảnh | NVCC

Đưa công trình tưởng niệm chạm tới trái tim người trẻ

Do hoàn cảnh lịch sử đặc thù, hệ thống công trình tưởng niệm anh hùng, liệt sĩ của Việt Nam được đánh giá là một trong những tập hợp quy mô, toàn diện và phong phú bậc nhất thế giới. Bởi vậy, loại hình kiến trúc tưởng niệm đã trở thành mảng màu quan trọng trong bức tranh toàn cảnh của nền kiến trúc đương đại nước nhà. Nhưng làm thế nào để chạm tới trái tim người trẻ hôm nay, để họ tự nguyện trải nghiệm, hào hứng tìm hiểu rồi từ đó hình thành lòng biết ơn sự hy sinh cao đẹp của các anh hùng, liệt sĩ là bài toán mà ThS, kiến trúc sư Phạm Trung Hiếu (ảnh bên) luôn trăn trở đi tìm lời giải.

Minh họa: Kim Duẩn

Ðịnh hình văn hóa đọc cho giới trẻ thời công nghệ

Đọc sách giúp bồi dưỡng tri thức, tư duy, vun bồi nhân cách cho con người. Sách từ lâu vốn được xem là nguồn “thực phẩm” cho tâm hồn, nuôi dưỡng ước mơ, trau dồi khả năng ngôn ngữ giúp một người trẻ trưởng thành. Lịch sử đã cho thấy, những người thành công là những người chịu đọc sách. Tuy nhiên trong thời đại số, việc đọc đã có nhiều thay đổi. Thay vì sách giấy, hành vi đọc của con người phần lớn đã di chuyển lên màn hình điện thoại, các nền tảng công nghệ. Nhiều thống kê cho thấy, người trẻ vẫn đọc và có lẽ đọc không ít hơn thế hệ trước. Tuy nhiên, chất lượng và hiệu quả từ việc đọc là vấn đề đang còn nhiều băn khoăn.

“Tiệm phở của anh Hai” - nơi tinh hoa ẩm thực Việt được lan tỏa bằng ngôn ngữ game indie hiện đại.

Game Việt - NHỊP CẦU LAN TỎA VĂN HÓA HỮU HIỆU

Từ Tiệm phở của anh Hai đến Chạy trốn phồn hoa, từ Nam Quốc Sơn Hà đến Lạc thần chiến ca..., hướng đi biến văn hóa bản địa thành linh hồn của trò chơi không chỉ là nỗ lực làm mới sản phẩm của các nhà phát triển game Việt, mà còn gửi gắm tham vọng giúp giới trẻ tìm về nguồn cội bằng ngôn ngữ đương đại và bắc nhịp cầu lan tỏa giá trị Việt Nam ra với thế giới.

Nhiều hoạt động bổ ích trong chăm sóc, chữa trị, tư vấn, hướng dẫn cho người cao tuổi tại Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi Long Biên (Hà Nội).

Cây cao bóng cả và niềm vui đi “nhà già”

Một ngày đầu tháng 7/2026, bà Trịnh Thị Kim Chi, 68 tuổi, ở phường Đống Đa được con trai dìu đến Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi Long Biên (Hà Nội). Sau nhiều tháng lặng lẽ khép mình, ít giao tiếp và có dấu hiệu sa sút trí nhớ, đây là ngày đầu tiên bà đi “nhà già” bán trú - cách người dân vẫn gọi vui mô hình “sáng đưa đi, chiều đón về”, tương tự trẻ nhỏ đi nhà trẻ. Với người con trai, đó không chỉ là nơi gửi gắm mẹ trong lúc cả gia đình đi học, đi làm, mà còn là hy vọng bà sẽ tìm lại niềm vui tuổi xế chiều.

Minh họa | Kim Duẩn

AI và điện ảnh Cuộc trở về với con người

Công nghệ có thể tạo nên những khuôn hình ngày càng hoàn hảo, nhưng điện ảnh chưa bao giờ được nhớ đến chỉ bởi những khuôn hình. Điều còn ở lại sau khi màn ảnh khép lại vẫn là một câu chuyện, một số phận và những rung động rất con người. Khi trí tuệ nhân tạo bước vào thế giới điện ảnh, người làm nghề buộc phải đối diện với một câu hỏi tưởng cũ mà chưa bao giờ cấp thiết đến thế: Điều gì làm nên giá trị của một bộ phim?

Ký họa chân dung nhà thơ Tùng Bách của họa sĩ Đỗ Hoàng Tường.

Niềm trắc ẩn giấu sau nụ cười

Nhà thơ Xứ Nghệ - chưa hẳn vì mưu sinh, đã lưu lạc hơn một phần tư thế kỷ (26 năm) nơi phương trời nam. Đọc thơ Tùng Bách người đọc cảm thấy thoải mái vì đa phần các bài thơ ngắn, giản dị và vui. Đặc biệt thơ ông vừa ngắn lại vừa có “tứ”, một thủ pháp mà nhiều thi sĩ rất đề cao. Hoặc lập tứ kiểu tùy hứng (dân gian) hoặc song song, điểm đọng hay tương phản (hiện đại).

Minh họa | Kim Duẩn

Mùa sen

Đâu cứ hạ mới rộ mùa sen, thực ra sen thường trú trong hầu hết tinh thần người Việt Nam. Phức cảm sen từ cuộc sống hiện thực đến văn hóa phương Đông là khúc liên ca truyền sinh bất tận.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Thị Minh Hải ở châu Phi.

Hành trình khám phá vẻ đẹp thiên nhiên ở 6 châu lục của nhiếp ảnh gia

Mấy năm trước, trong một chuyến săn ảnh chim quý ở Đồng Nai, tôi tình cờ ngồi chung túp lều ngụy trang với Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Thị Minh Hải. Chị cười tươi: “Tớ U70 rồi, chân đang đau, nếu lóng ngóng quá thì các bạn trẻ thông cảm nhé”. Nhìn người phụ nữ tóc đã bạc ôm chiếc máy ảnh nặng hơn 4kg giữa rừng sâu, tôi không khỏi tò mò: Điều gì khiến chị vẫn không ngừng lên đường, băng qua gần 70 quốc gia trên 6 châu lục để đi tìm những khoảnh khắc của thiên nhiên hoang dã?

Minh họa | KIM DUẨN

Showbiz, ma túy và cái giá của sự nổi tiếng

Liên tiếp những vụ nghệ sĩ Việt dính ma túy gần đây khiến công chúng đang nhìn showbiz bằng con mắt khác. Sau ánh đèn, những buổi tiệc sang trọng và các cơn “viral” chớp nhoáng là nỗi cô đơn, áp lực và những cuộc vui có thể nuốt chửng đời người rất nhanh. Nhưng pháp luật không ưu ái cho nỗi cô đơn. Nó chỉ bảo vệ đời người khỏi tệ nạn và cạm bẫy.

“Thỏ ơi” - quán quân hiện tại trên đường đua phim Việt 2026.

THỊ TRƯỜNG ĐIỆN ẢNH VIỆT: KHI CUNG ĐÃ VƯỢT CẦU

Nhìn tổng thể, điện ảnh Việt Nam đang trải qua một giai đoạn bứt tốc mạnh mẽ chưa từng có. Khi doanh thu phòng vé liên tục thiết lập kỷ lục, khi phim nội địa chiếm thế thượng phong trên sân nhà và số lượng dự án mới ngày một gia tăng với tốc độ chóng mặt. Nhưng phía sau con số 70-80 tác phẩm dự kiến ra rạp trong năm 2026 cũng tiềm ẩn những hệ lụy khôn lường, khi tốc độ tăng trưởng quá nóng thường hiếm khi song hành cùng cái đích phát triển bền vững.

Xây dựng chuẩn mực con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Xây dựng chuẩn mực con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới

LTS: Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh: “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng bộ trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam”.

Ký họa chân dung nhà thơ Nguyễn Thị Kim Nhung của họa sĩ Đỗ Hoàng Tường.

Trung du khắc khoải cuộc về

Tôi nhớ một buổi trưa lâu rồi, gặp và quen Nguyễn Thị Kim Nhung, biên tập viên Tạp chí Văn nghệ Quân đội ở một quán ồn ã hợp với cánh đàn ông.

Minh họa | ĐẶNG TIẾN

Tro tình

Giọng Chênh ngà ngà hơi rượu, mắc kẹt trong bóng tối um ủm của căn nhà khăn khẳn mùi nước đái chuột. Từ ngày ở rừng về, hôm nào Chênh cũng say ngật ngưỡng.

Tiến sĩ Nguyễn Việt.

Nỗi nhớ của nhà khảo cổ khi gió heo may về

Tiến sĩ Nguyễn Việt (ảnh bên), nguyên cán bộ Viện Khảo cổ học, Giám đốc Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á là một nhà khảo cổ danh tiếng với nhiều thành tựu lớn ở cả trong và ngoài nước.