Thay vì chỉ tìm hiểu di tích qua sách vở hay hình ảnh tư liệu, người xem có thể quan sát các chi tiết kiến trúc, xoay mô hình theo nhiều góc độ và đọc thông tin thuyết minh trên thiết bị kết nối internet, đó là cách Hồ Đức Việt và Hồ Ngọc Huyền Nhi, học sinh Trường THCS Đặng Văn Hòa, phường Phong Thái, thành phố Huế, thực hiện dự án “Ứng dụng phần mềm Polycam trong thiết kế và xây dựng bảo tàng số về di sản văn hóa Huế”.
Ý tưởng xuất phát từ sở thích của hai em đối với bộ môn Tin học và lịch sử địa phương. Huyền Nhi cho biết, sau khi đăng ký dự án, hai em nhận được sự hỗ trợ của các thầy, cô giáo môn Tin học và Lịch sử, từ đó quyết tâm hoàn thiện sản phẩm để giới thiệu di sản quê hương. Dưới sự hướng dẫn của cô giáo Trần Thị Thùy Lan, giáo viên môn Tin học, hai em sử dụng Polycam - phần mềm hỗ trợ quét và dựng mô hình 3D - để số hóa di tích, hiện vật. Quá trình thực hiện gồm khảo sát địa điểm, chụp ảnh từ nhiều góc độ, xử lý dữ liệu rồi sắp xếp thành không gian trưng bày kèm thông tin giới thiệu.
Đến nay, dự án đã số hóa gần 200 đối tượng, trong đó có các hình tượng, hoa văn trên Cửu Đỉnh; phù điêu mai hóa rồng, cúc hóa rồng tại chùa Giác Lương và mô hình Tháp đôi Liễu Cốc. Người xem có thể truy cập bảo tàng số qua đường dẫn hoặc mã QR.
Dự án giành giải nhất cấp thành phố, giải nhất tại vòng thi khu vực miền trung và giải ba tại vòng chung kết Hội thi Tin học trẻ toàn quốc năm 2026. Sản phẩm cũng được tôn vinh tại Lễ kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam và Chương trình tuyên dương “Thanh niên Huế - Khát vọng cống hiến”.
Đạt được kết quả như vậy là nhờ sự kiên trì, tỉ mỉ và cố gắng không ngừng nghỉ của hai em, đằng sau mỗi mô hình 3D là quá trình thu thập và xử lý dữ liệu hết sức công phu. Hai học sinh phải tính toán góc chụp, điều kiện ánh sáng và số lượng ảnh cần thiết để phần mềm có đủ dữ liệu dựng mô hình. Riêng Tháp đôi Liễu Cốc, nhóm phải chụp gần 500 bức ảnh và nhiều lần trở lại di tích để ghi nhận các góc nhìn trong điều kiện khác nhau.
Huyền Nhi cho biết, ánh sáng, gió và mưa là những trở ngại lớn trong quá trình thu thập dữ liệu. Theo Việt, ánh sáng không phù hợp có thể khiến cho một số chi tiết công trình bị mất hoặc không thể hiện rõ. Vì vậy, hai em phải chọn chụp hiện vật, công trình vào lúc sáng sớm hoặc chiều muộn, khi ánh sáng thuận lợi hơn. Những lần thực hiện chưa đạt yêu cầu buộc các em phải điều chỉnh cách chụp và làm lại. Với Việt, mỗi lần dựng mô hình cũng là một lần tìm hiểu kỹ hơn về di sản. Việc quan sát hình dáng, hoa văn và chi tiết kiến trúc giúp em tiếp cận văn hóa địa phương theo cách trực quan hơn.
Bên cạnh kỹ thuật, độ chính xác của thông tin thuyết minh cũng là yêu cầu quan trọng. Huyền Nhi cho biết, hai em đã nhờ các thầy, cô giáo có chuyên môn kiểm tra thông tin về di tích, hiện vật, đồng thời đối chiếu với những nguồn thông tin tìm được trên internet.
Theo cô giáo Trần Thị Thùy Lan, việc chọn công nghệ dễ tiếp cận nhằm giúp học sinh chủ động tạo mô hình 3D, xây dựng học liệu số, rèn luyện năng lực số và hiểu hơn về di sản địa phương. Tuy nhiên, sản phẩm hiện chủ yếu sử dụng phần mềm Polycam, việc mở rộng nội dung và cách thức giới thiệu vẫn cần thêm thời gian, công sức.
Huyền Nhi mong muốn bảo tàng số được sử dụng trong trường học, phục vụ các tiết học về giáo dục di sản địa phương. Theo thầy giáo Trần Đình Sử, Tổng phụ trách Đội, do Trường THCS Đặng Văn Hòa vừa sáp nhập từ đầu năm cho nên hiện tại đang tập trung ổn định tổ chức. Tuy vậy, nhà trường đã có định hướng đưa sản phẩm của hai học sinh vào chương trình giáo dục di sản từ học kỳ II năm học này. Nếu được triển khai, bảo tàng số có thể bổ sung học liệu trực quan, giúp học sinh quan sát mô hình 3D và tìm hiểu di tích, hiện vật bằng công nghệ. Để đáp ứng yêu cầu sử dụng trong dạy học, sản phẩm vẫn cần được hoàn thiện, cập nhật dữ liệu và kiểm tra độ chính xác của thông tin thuyết minh.
Hiện dự án chủ yếu số hóa di sản ở khu vực trung tâm Huế và làng cổ Phước Tích; dữ liệu tại Phú Lộc, Phú Vang, A Lưới còn hạn chế. Việc mở rộng phạm vi thực hiện cũng gặp khó khăn khi hai em đang học ở hai trường khác nhau. Việt đã lên lớp 10, theo học Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu, còn Nhi học lớp 7 tại Trường THCS Đặng Văn Hòa. Dù vậy, Việt vẫn mong muốn tiếp tục phát triển dự án, mở rộng địa bàn số hóa và nghiên cứu bổ sung thuyết minh bằng giọng nói để người xem tiếp cận thông tin thuận tiện hơn, đây cũng là những bước cần thiết nếu bảo tàng số muốn vượt khỏi khuôn khổ một sản phẩm dự thi, trở thành nguồn học liệu có thể sử dụng lâu dài trong hoạt động giáo dục di sản.
