"Tắc" nghiệm thu, đường cao tốc thông xe vẫn chưa thể khai thác

Trong bối cảnh Tết Nguyên đán đang cận kề, việc chậm đưa công trình quy mô lớn này vào khai thác không chỉ gây lãng phí nguồn lực xã hội, mà còn khiến dư luận không khỏi bức xúc, sốt ruột.

Dự án hoàn thành, vẫn “đắp chiếu” chờ thủ tục

Thực hiện nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, năm 2025 vừa qua, trên khắp các công trường đường cao tốc bắc-nam từ khu vực miền trung trở vào đến Tây Nam Bộ, không khí thi công diễn hết sức khẩn trương.

Các nhà thầu đã huy động tối đa nhân lực, máy móc, tổ chức thi công “3 ca, 4 kíp”, làm việc xuyên ngày đêm để bù đắp tiến độ bị ảnh hưởng bởi thiên tai, bão lũ. Nhiều đoạn tuyến đã tổ chức lễ thông xe kỹ thuật vào ngày 19/12/2025, thể hiện quyết tâm cao độ đưa công trình về đích đúng hẹn.

Để nối thông toàn tuyến cao tốc bắc-nam từ Lạng Sơn về Thành phố Hồ Chí Minh, cần đưa các đoạn Quảng Ngãi-Hoài Nhơn, Hoài Nhơn-Quy Nhơn, Quy Nhơn-Chí Thạnh, Chí Thạnh-Vân Phong và Vân Phong-Nha Trang vào khai thác sử dụng. Tuy nhiên, trong số những dự án thành phần này, mới chỉ có đoạn Vân Phong-Nha Trang được phép khai thác toàn tuyến, các dự án thành phần đường cao tốc bắc-nam còn lại, tuy đã hoàn thành nhưng vẫn phải chờ hoàn tất khâu nghiệm thu mới đủ điều kiện khai thác.

Trên các diễn đàn và mạng xã hội thời gian gần đây, có không ít ý kiến bày tỏ băn khoăn khi nhiều đoạn tuyến cao tốc bắc-nam đã hoàn thành, song vẫn chưa thể đưa vào khai thác. Nhiều người cho rằng, việc tuyến cao tốc bắc-nam chưa “thông mạch” khiến hành trình đi lại, về quê của người lao động trong dịp cao điểm Tết Nguyên đán sắp tới sẽ trở nên vô cùng mệt mỏi do phương tiện phải liên tục “ra-vào” giữa đường cao tốc bắc-nam và quốc lộ 1, có nguy cơ kẹt xe và gây áp lực tâm lý rất lớn cho người tham gia giao thông.

Anh Bùi Tuấn Lương, ngụ xã Xuân Lộc (Đồng Nai) cho biết, khi nghe tin toàn tuyến cao tốc bắc-nam đã thông xe từ ngày 19/12/2025, vợ chồng anh đã bàn bạc và lên kế hoạch về quê ở Hà Tĩnh bằng ô-tô cá nhân trong dịp Tết Nguyên đán để chủ động đi lại. Tuy nhiên, khi hỏi bạn bè và tìm hiểu thông tin qua báo chí, anh mới vỡ lẽ tuy đường đã “thông” nhưng vẫn chưa “suốt” nên nguy cơ thỉnh thoảng phương tiện phải đi ra quốc lộ 1 rồi lại đi vô đường cao tốc như những năm trước vẫn hiện hữu.

“Tết năm ngoái, mấy anh em cùng quê chúng tôi rủ nhau về bằng ô-tô, có nhiều đoạn đường cao tốc chưa khép kín, vòng vèo ra-vào rất mất thời gian. Tôi mong muốn các cơ quan chức năng sớm đẩy nhanh hoàn thiện các thủ tục còn vướng mắc, đưa các đoạn còn lại của tuyến cao tốc vào khai thác để người dân đi lại thuận lợi hơn. Có đường cao tốc thông toàn tuyến, người lao động đi làm ăn xa về quê đón Tết sẽ nhanh hơn, an toàn hơn và đỡ vất vả”, anh Lương chia sẻ.

Theo giải thích của đại diện các Ban Quản lý dự án, sau khi thi công xong, công trình phải chờ Hội đồng kiểm tra Nhà nước về nghiệm thu công trình xây dựng và các cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Xây dựng thẩm định, nhất là với các hạng mục phức tạp như hầm đường bộ, phòng cháy, chữa cháy và an toàn khai thác,...

Có thể thấy, bên cạnh các yếu tố khách quan như thiên tai, mưa lũ, một nguyên nhân không nhỏ khiến dự án đường cao tốc bắc-nam chưa thể thông tuyến, đưa vào khai thác đúng kỳ vọng đang bị “tắc” ở khâu thủ tục.

Công trình đã hoàn thành, song quyền quyết định mở tuyến lại phụ thuộc khâu nghiệm thu, chấp thuận cho đưa vào khai thác của cơ quan có thẩm quyền. Cần phải thẳng thắn nhìn nhận, khi Nhà nước và doanh nghiệp đã bỏ ra hàng trăm nghìn tỷ đồng đầu tư phát triển hạ tầng, mỗi ngày để dự án chậm đưa vào khai thác là một ngày nguồn lực xã hội bị lãng phí rất lớn. Công trình phải “đắp chiếu” chờ đợi các thủ tục hành chính là sự lãng phí không đáng có.

Sớm tháo gỡ “điểm nghẽn” thủ tục

Tại dự án đường cao tốc Quảng Ngãi-Hoài Nhơn, đại diện Ban Quản lý dự án 2 (Bộ Xây dựng) cho biết, toàn bộ công tác xây dựng đã hoàn thành, hiện đang thực hiện thủ tục nghiệm thu. Riêng hầm số 3 (hầm Bình Đê) dài khoảng 3,2km, là công trình hầm cấp đặc biệt, hạng mục phức tạp nhất trên tuyến đang phải chờ thẩm định về phòng cháy, chữa cháy trước khi quyết định đưa vào khai thác.

Với đoạn Quy Nhơn-Chí Thạnh và Chí Thạnh-Vân Phong bị ảnh hưởng nặng nề trong đợt mưa lũ kéo dài ở miền trung, sau khi thời tiết thuận lợi, các nhà thầu đã tăng cường nhân lực, thiết bị, tổ chức thi công liên tục để kịp tiến độ hoàn thành trước Tết Nguyên đán theo đúng chỉ đạo của Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh trong chuyến kiểm tra tình hình thực hiện các dự án vào đầu tháng 1/2026 vừa qua.

Đối với các dự án thành phần Hoài Nhơn-Quy Nhơn và Quy Nhơn-Chí Thạnh, ông Nguyễn Văn Long, Phó Giám đốc phụ trách Ban Quản lý dự án 85 xác nhận, dự án Hoài Nhơn-Quy Nhơn đã hoàn thành xây dựng, cơ bản hoàn tất nghiệm thu nội bộ và đang chờ thông báo, phê duyệt của Hội đồng kiểm tra Nhà nước về nghiệm thu công trình xây dựng. Ban Quản lý dự án 85 đang phấn đấu bằng mọi giá thông xe, đưa vào khai thác hai dự án thành phần này trước Tết Nguyên đán, song khả năng này rất khó bảo đảm.

Trong bối cảnh đó, Thủ tướng Chính phủ đã liên tiếp có các chỉ đạo quyết liệt, với quan điểm xuyên suốt phải ưu tiên lợi ích của người dân và hiệu quả xã hội, không để các rào cản hành chính làm chậm bước tiến của hạ tầng giao thông. Tại Công điện số 05/CĐ-TTg ngày 20/1/2026 vừa qua, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu khẩn trương rà soát, hoàn thiện và sớm đưa các tuyến cao tốc đủ điều kiện vào khai thác, nhằm phục vụ nhu cầu đi lại của người dân và nâng cao hiệu quả đầu tư công.

Trước đó, ngày 11/12/2025, trong Thông báo số 682/TB-VPCP của Văn phòng Chính phủ cũng nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ toàn bộ dự án, không để ách tắc ở các khâu thẩm định cuối cùng.

Dù Bộ Xây dựng khẳng định quan điểm “không đánh đổi an toàn lấy tiến độ”, bảo đảm mọi hạng mục phải đạt chuẩn kỹ thuật khắt khe, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc kéo dài thời gian xử lý thủ tục. Khi công trình đã hoàn thành, đáp ứng tiêu chuẩn thiết kế và được chủ đầu tư, tư vấn giám sát xác nhận, thì việc tổ chức nghiệm thu cần được thực hiện khẩn trương, đúng tinh thần chỉ đạo của Chính phủ, tránh để thủ tục hành chính kéo dài một cách không cần thiết.

Theo nhận định của các chuyên gia giao thông, trong trường hợp chưa thể nghiệm thu toàn bộ dự án do nguyên nhân khách quan, Bộ Xây dựng cần chủ động bố trí các đơn vị quản lý, khai thác đường bộ xây dựng phương án bảo đảm an toàn để từng bước đưa công trình vào phục vụ người dân, giúp tránh lãng phí nguồn lực đầu tư của Nhà nước và công sức, chi phí mà các nhà thầu đã nỗ lực bỏ ra trong quá trình chạy đua với thời gian và điều kiện thời tiết khắc nghiệt để hoàn thành dự án.

Đường cao tốc bắc-nam được xác định là trục giao thông huyết mạch của quốc gia. Việc công trình hoàn thành nhưng chậm đưa vào sử dụng và có nguy cơ không thể đưa vào khai thác trong dịp cao điểm Tết Nguyên đán sắp tới không chỉ gây lãng phí nguồn vốn đầu tư hàng trăm nghìn tỷ đồng, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi chính đáng của người dân và doanh nghiệp.

Trong bối cảnh Tết Nguyên đán đã cận kề, không thể để “nút thắt” nghiệm thu trở thành lý do khiến một chủ trương đúng, công trình hoàn thành nhưng hiệu quả chưa đến được với người dân.

Trách nhiệm này cần được nhìn nhận rõ ràng, nhất là ở các cơ quan quản lý nhà nước trong khâu cuối cùng của dự án, để mỗi cung đường cao tốc hoàn thành thật sự phát huy tối đa giá trị khi đưa vào cuộc sống.