KHƠI DẬY SỨC MẠNH VĂN HÓA

“Hồi sinh” Hoàng thành Thăng Long

Sau khi trở thành Di sản văn hóa thế giới, Hoàng thành Thăng Long vừa phải bảo tồn các di tích, di vật quý giá trong trạng thái tốt nhất, vừa phải nghiên cứu, diễn giải, tái hiện, phục hồi và phát huy giá trị một cách hiệu quả. Các kết quả nghiên cứu khoa học đang trở thành nền tảng để “hồi sinh” di sản bằng công nghiệp văn hóa.

Hiện vật thể hiện kiến trúc đấu củng độc đáo tại Hoàng thành Thăng Long.
Hiện vật thể hiện kiến trúc đấu củng độc đáo tại Hoàng thành Thăng Long.

Những giá trị khoa học “vô tiền khoáng hậu”

Việc khai quật tại Hoàng thành Thăng Long đã phát hiện được nhiều nhất các di tích móng và nền kiến trúc so các cuộc khai quật trước đó. Các phế tích kiến trúc chồng xếp lên nhau liên tục tới 13 thế kỷ. Các đợt khai quật tại 18 Hoàng Diệu và khu vực Nhà Quốc hội đã tìm thấy một quần thể tới 53 dấu tích nền móng công trình kiến trúc, 7 móng tường bao, 6 giếng nước, cùng nhiều triệu hiện vật. Nhiều hiện vật trong đó sau trở thành Bảo vật quốc gia. PGS, TS Tống Trung Tín, Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam, khẳng định: “Những kết quả thu được của cuộc khai quật này là điều trước đây chưa ai tưởng tượng tới”.

Thành tựu quan trọng nổi bật về nghiên cứu khu Di sản Hoàng thành Thăng Long là nghiên cứu giải mã thành công kiến trúc cung điện hoàng cung - tinh hoa kiến trúc của Kinh đô Thăng Long. Phát hiện quan trọng và là “chìa khóa vàng” để giải mã hình thái kiến trúc cung điện là kiến trúc đấu củng - kỹ thuật đỡ và trang trí bộ mái, thể hiện trình độ xây dựng đỉnh cao với kiến trúc gỗ. Từ kết quả này, Viện Nghiên cứu Kinh thành đã phỏng dựng thành công hình thái kiến trúc cung điện thời Lý và điện Kính Thiên thời Lê sơ bằng công nghệ 3D, giúp hình dung rõ hơn, cảm nhận sâu hơn vẻ đẹp độc đáo, tráng lệ và quy mô bề thế của các công trình kiến trúc trong hoàng cung Thăng Long xưa.

Gợi ý cho tương lai

PGS, TS Bùi Minh Trí, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu kinh thành đề xuất: “Cần có đầu tư đột phá cho nghiên cứu chuyên sâu, tiến tới phục dựng/phục hồi di sản dựa trên cơ sở khoa học tin cậy và xác thực. Các thành quả nghiên cứu đó sẽ từng bước được xây dựng thành nền tảng dữ liệu số, từ đó tạo dựng bức tranh di sản Hoàng thành Thăng Long trên các nền tảng công nghệ số trong tương lai”.

Những giá trị về văn hóa - lịch sử, về kiến trúc, về nghệ thuật trang trí và kỹ thuật xây dựng của Hoàng thành Thăng Long dần được làm rõ. Đó là cơ sở khoa học cho việc phục dựng các công trình kiến trúc khác đã được xây dựng trong quá khứ, và còn là dữ liệu đầu vào cho trí tuệ nhân tạo (AI) về Hoàng thành Thăng Long để phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch trong tương lai.

Những thông tin khoa học của Hoàng thành Thăng Long là “nguyên liệu” cho các ngành công nghiệp văn hóa, để các giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật tỏa sáng trong các hoạt động kinh tế có hiệu quả. Các chuyên gia nhấn mạnh, cần đặc biệt chú trọng khai thác tính độc đáo, tính độc nhất và sáng tạo trong từng sản phẩm cụ thể: Các tour du lịch văn hóa di sản, tương tác trải nghiệm, sản phẩm lưu niệm - cả bản phổ cập và bản chế tạo hạn chế… đáp ứng nhu cầu phát triển thị trường dịch vụ du lịch.

Khai thác hiệu quả giá trị của khu Di sản Hoàng thành Thăng Long sẽ thúc đẩy không chỉ công nghiệp văn hóa mà còn cả ngành du lịch. Theo chiều ngược lại, qua các sản phẩm công nghiệp văn hóa, giá trị của Di sản Hoàng thành Thăng Long sẽ lan tỏa với thế giới. Di sản Hoàng thành Thăng Long có thể thật sự “hồi sinh” không chỉ trong lịch sử mà còn trở thành một điểm đến du lịch và nghiên cứu hấp dẫn.

Có thể bạn quan tâm

Thức tỉnh những tình cảm thiện lương

Thức tỉnh những tình cảm thiện lương

Gần đây tôi nhận được cuốn sách mới nhất của Thụy Anh có tựa đề “Mắt trố” (truyện dài, NXB Trẻ 2026), tôi đã say sưa đọc 80 trang sách của Thụy Anh rồi hân hoan gấp lại trang cuối cùng với một tâm trạng hy vọng sẽ còn được đọc tiếp nữa!

Hàng loạt sách thiếu nhi chào 1/6

Hàng loạt sách thiếu nhi chào 1/6

Chào 1/6, kỷ niệm 69 năm thành lập NXB Kim Đồng (17/6/1957 - 17/6/2026), NXB ra nhiều sách mới. Đó là bộ 3 cuốn “Nhà hoạt động môi trường nhí” của tác giả Hũ (Quỳnh Hương) viết lời với minh họa của họa sĩ NGART và Bùi Xuân Quỳnh.

Dào dạt chào hè

Dào dạt chào hè

Bước vào tháng 6, cũng là bước vào ngày nghỉ hè chính thức của các cấp học phổ thông trên cả nước. Tin vui đầu tiên cho các em là Tuần phim chào mừng ngày Quốc tế Thiếu nhi (1/6) diễn ra từ 31/5 đến 7/6, mà tỉnh Quảng Ngãi đăng cai tổ chức Lễ Khai mạc trực tiếp.

Vó ngựa khởi mùa văn hóa cao nguyên

Vó ngựa khởi mùa văn hóa cao nguyên

Giải đua ngựa truyền thống Bắc Hà lần thứ 19 vừa khép lại trong niềm hân hoan của hàng vạn người dân và du khách, mở ra mùa du lịch hè 2026 ở Bắc Hà (Lào Cai). Sự kiện là một điểm nhấn của Festival mùa hè Bắc Hà 2026 với chủ đề “Vang xa vó ngựa cao nguyên”.

Làng chài Sê San.

Sau cuộc rong ruổi của những người ly hương

Ngược dòng thời gian về những năm 2000, ngư dân nghèo vùng sông nước An Giang dắt díu nhau lên Tây Nguyên làm thuê. Trong những ngày tháng rong ruổi đầy gian truân ấy, họ vô tình tìm thấy lòng hồ thủy điện Sê San 4. Mặt nước mênh mông, tĩnh lặng như đánh thức bản năng sông nước của những người con sinh ra từ dòng sông Hậu.

Củi thông đun bếp.

Lửa thông

Gió từ núi đi ngang ngôi nhà ngai ngái mùi gỗ giữa những vườn rau mãn vụ.

Thưởng thức văn nghệ trên chuyến tàu "Hành trình di sản".

Lấy di sản nâng giá trị đường sắt

Nỗ lực biến hoạt động chuyên chở thông thường thành hành trình du lịch, trải nghiệm văn hóa, nhiều chuyến tàu giữa cố đô Huế và Đà Nẵng đã tạo nên sức hút mới.

Nhặt từ sách

Nhặt từ sách

“Kẻ sĩ ra làm quan hành chính có phải chỉ ung dung ở chốn miếu đường, bàn bạc văn nhã và tỏ ra đức vọng thôi đâu?

Minh họa: HOÀNG NGUYÊN THẠCH

Mầm cây đợi

Con đường độc đạo từ bản đến trường ướt nhấm nhoét. Đất đá tở ra từng tảng, thi thoảng có những hộc đá lăn xuống chặn ngang đường. 

“Khoác áo mới” cho rối cạn Tế Tiêu

“Khoác áo mới” cho rối cạn Tế Tiêu

Mang theo ký ức tuổi thơ và trách nhiệm gia đình, Phạm Quang Hữu (sinh năm 2000, con trai Nghệ nhân Ưu tú Phạm Công Bằng) lựa chọn từ bỏ công việc ổn định, trở về quê nhà.

Một số sản phẩm của Châu và cộng sự.

Được gần hơn với sắc khảm trai

Từ niềm yêu thích với trâm, Minh Châu sáng lập Mun Artisan, với những sản phẩm nhỏ bé không chỉ làm đẹp mái tóc, mà còn thắp lại tình yêu với di sản đang dần mai một.

Ta sẽ khác đi, khi đọc Haruki Murakami

Ta sẽ khác đi, khi đọc Haruki Murakami

Thế giới thì trôi đi nhưng những câu chuyện sẽ lưu lại. Mỗi truyện ngắn trong tác phẩm “Ngôi thứ nhất số ít” (NXB Phụ Nữ Việt Nam) của Haruki Murakami sẽ là một lát cắt của thế giới.

Trải nghiệm khám phá trong không gian xanh

Trải nghiệm khám phá trong không gian xanh

Chiều ngày 23/5 vừa qua, tại Vincom Mega Mall Ocean City, Khu đô thị Ocean Park 2, xã Nghĩa Trụ, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên đã khai mạc dự án truyền thông “Chạm sáng tạo 2026 Riz Lơ Ngơ”.

Quỹ cần đầu tư phục hồi các môn nghệ thuật cổ truyền đã và đang mai một. Ảnh: QUANG HƯNG

“Quỹ xúc tác” tiếp sức văn hóa, nghệ thuật

Quốc hội vừa thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Một trong những nội dung được các nhà quản lý và những người hoạt động văn hóa quan tâm là việc thí điểm Quỹ văn hóa, nghệ thuật theo mô hình hợp tác công tư.

Lễ Tiến xuân ngưu tại Hoàng thành Thăng Long.

Nghiêm cẩn khi tái dựng nghi lễ cung đình

Hoàng cung Thăng Long dung chứa những giá trị di sản văn hóa phi vật thể đa dạng, phong phú, có chiều sâu, cần được đầu tư nghiên cứu, tái dựng và phát huy lợi thế trong phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa, quảng bá hình ảnh văn hóa Việt Nam.

Sống đời phu cơm

Quốc Anh, 40 tuổi, mỗi sáng ra khỏi nhà cùng một chiếc điện thoại sạc đầy, một bình nước lọc, cái áo khoác bạc màu vì nắng, và chiếc hộp đựng đồ ăn vuông vức treo trước xe như hòm thuốc của một ông lang. Anh không chữa bệnh. Anh chữa đói. Mà đói ở phố bây giờ là thứ bệnh cấp tính, phát lên rất nhanh, đòi cấp cứu trong 15 phút.

Du khách trải nghiệm làm sơn mài tại làng nghề Hạ Thái (Hà Nội).

Tiếp sức “đương đại hóa” cổ truyền

Có rất nhiều trường hợp di sản văn hóa được khai thác, ứng dụng vào việc tạo ra các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật, thủ công, mỹ nghệ phục vụ xã hội, tạo ra giá trị kinh tế cho các doanh nghiệp, tổ chức, cộng đồng.

Di tích Bản Chiềng (Thái Lan) lưu lại các hiện vật cổ trong lòng đất. Ảnh: TRỊNH SINH

Xây dựng thương hiệu di sản để bảo tồn

Nhiều nước trên thế giới đã xây dựng thương hiệu cho các di sản văn hóa với mục đích cụ thể là phát triển du lịch. Đó là một trong những mục tiêu chiến lược bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hóa.

Khu di tích Bạch Đằng Giang (Hải Phòng) được tôn tạo, trở thành điểm đến du lịch, văn hóa, giáo dục.

Bảo chứng tinh hoa bằng căn cốt tinh hoa

Xây dựng, khẳng định, lan tỏa thương hiệu di sản, phải bảo đảm tốt được việc bảo tồn, bảo vệ, lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử, nghệ thuật… mà di sản đó hội tụ. Đó là cơ sở bền vững cho việc khai thác lâu dài, bền vững giá trị kinh tế, thương mại của di sản.

Học sinh trải nghiệm tinh hoa nghề gốm.

Muốn làm tốt phải kể hết cái khó!

Nói đến thương hiệu, cũng là nói đến thị trường, đến kinh tế, đến thương mại với những quy luật của thương trường. Việc biến những di sản văn hóa thành cái “vốn” để làm thương mại là việc rất khó mà nhiều doanh nghiệp, trong đó có những người thực hành di sản đã từng bước “dò dẫm” và thành công.