Ông Thierry Nguyễn, CEO AIOI Studios và Chủ tịch Hiệp hội kỹ xảo và hoạt hình Việt Nam (VAVA):
Cần một cộng đồng khán giả đủ lớn
Hoạt hình Việt Nam đang ở giai đoạn đầu của quá trình hình thành một ngành công nghiệp đúng nghĩa. Những năm qua, đội ngũ nghệ sĩ trẻ, họa sĩ hoạt hình và chuyên gia kỹ thuật đã có những bước tiến đáng kể khi tham gia vào chuỗi sản xuất toàn cầu. Tuy nhiên, để chuyển từ năng lực sản xuất sang năng lực kiến tạo những dự án nguyên bản có sức cạnh tranh quốc tế vẫn cần thêm thời gian, nguồn lực và một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ hơn.
Một trong những thách thức lớn hiện nay là sự thận trọng của các nhà sản xuất và nhà đầu tư đối với phim hoạt hình điện ảnh. Hoạt hình là lĩnh vực đòi hỏi thời gian sản xuất dài, chi phí lớn và mức độ rủi ro cao hơn nhiều loại hình giải trí khác. Trong khi đó, thị trường nội địa dành cho hoạt hình Việt Nam vẫn đang trong quá trình hình thành. Nếu chưa có một cộng đồng khán giả đủ lớn, chưa có những tác phẩm tạo được doanh thu ổn định và chưa xây dựng được niềm tin vào khả năng hoàn vốn của các dự án nội địa, việc thu hút nguồn vốn đầu tư dài hạn sẽ gặp nhiều khó khăn.
Ông Trịnh Đăng Khoa, Founder của Otsu Labs, Founder và CEO của Sleepy Giant Studio:
Năng lực quản trị, khả năng liên kết nguồn lực và tư duy phát triển dài hạn
Một trong những yêu cầu quan trọng nhất của thị trường quốc tế hiện nay là chất lượng sản phẩm và quan trọng hơn còn là khả năng tạo dựng sự tin cậy trong toàn bộ quá trình sản xuất. Khi tham gia các dự án có ngân sách lớn, kéo dài nhiều năm và có sự tham gia của nhiều đối tác đến từ các quốc gia khác nhau, yếu tố quyết định không đơn thuần là năng lực nghệ thuật mà còn là năng lực quản trị. Đối tác cần biết dự án đang được triển khai đến đâu, những rủi ro nào đang phát sinh và đội ngũ sản xuất có giải pháp xử lý như thế nào. Vì vậy, quy trình quản lý, khả năng giao tiếp, kiểm soát tiến độ và minh bạch thông tin trở thành những tiêu chuẩn nghề nghiệp không thể thiếu.
Thực tế cho thấy nhiều studio Việt Nam đã sở hữu đội ngũ nghệ sĩ có chuyên môn tốt, khả năng sáng tạo cao và chất lượng sản phẩm ngày càng tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, khi bước vào môi trường cạnh tranh toàn cầu, năng lực nghệ thuật chỉ là một phần của bài toán. Các doanh nghiệp còn phải đáp ứng hàng loạt yêu cầu khác như quản lý hợp đồng, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, kiểm soát dữ liệu, quản trị rủi ro, lưu trữ và chia sẻ tài nguyên sản xuất, cũng như duy trì khả năng phối hợp hiệu quả với các đối tác quốc tế trong thời gian dài.
Sai lầm phổ biến của nhiều studio mới tham gia thị trường quốc tế là cho rằng, chỉ cần sản phẩm đẹp hoặc sở hữu những nghệ sĩ giỏi là đủ để cạnh tranh. Trên thực tế, các đối tác quốc tế không chỉ tìm kiếm những đơn vị có thể làm tốt, mà còn tìm kiếm những đơn vị có thể vận hành ổn định, chuyên nghiệp và đáng tin cậy trong những dự án quy mô lớn. Chính vì vậy, lợi thế cạnh tranh bền vững không nằm ở việc cung cấp dịch vụ với chi phí thấp hơn, mà nằm ở khả năng tạo ra những giá trị khác biệt mà đối tác khó tìm thấy ở nơi khác.
Nhìn rộng hơn, bài toán chuyên nghiệp hóa không chỉ là câu chuyện của từng doanh nghiệp riêng lẻ mà là yêu cầu đối với toàn bộ ngành hoạt hình Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới. Khi quy mô thị trường ngày càng mở rộng, các dự án ngày càng phức tạp và xu hướng hợp tác quốc tế ngày càng phổ biến, năng lực quản trị, khả năng liên kết nguồn lực và tư duy phát triển dài hạn sẽ trở thành những yếu tố quyết định. Chỉ khi xây dựng được một đội ngũ nhân lực vừa giỏi chuyên môn, vừa thành thạo quản trị dự án và hiểu rõ quy luật vận hành của thị trường quốc tế, hoạt hình Việt Nam mới có thể chuyển từ vị thế tham gia chuỗi sản xuất sang vị thế chủ động kiến tạo những giá trị sáng tạo mang thương hiệu riêng.
Ông Paul Abela, Tùy viên Nghe nhìn, Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam:
Câu chuyện bản địa và dấu ấn sáng tạo riêng
Trong những tín hiệu đáng chú ý nhất của hoạt hình Việt Nam những năm gần đây là sự hình thành ngày càng rõ nét của hệ sinh thái ngành. Sự ra đời của Hiệp hội Kỹ xảo Điện ảnh và Hoạt hình Việt Nam (VAVA), cùng sự phát triển của các studio và đội ngũ chuyên gia trong lĩnh vực hoạt hình, VFX và nội dung số cho thấy ngành đang bước sang một giai đoạn mới. Hoạt hình Việt Nam đã tham gia chuỗi sản xuất toàn cầu thông qua các dự án gia công và dịch vụ cho đối tác quốc tế, quá trình này đã giúp các studio trong nước tích lũy được năng lực kỹ thuật và kinh nghiệm làm việc theo tiêu chuẩn quốc tế.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn hiện nay là khát vọng ngày càng lớn của các đơn vị trong việc phát triển các tài sản sở hữu trí tuệ (IP) gốc, những câu chuyện bản địa và các dự án mang dấu ấn sáng tạo riêng. Vì vậy, thế mạnh lớn nhất của hoạt hình Việt Nam cần được xác định ở chính kho tàng văn hóa, văn học, truyền thống và di sản thị giác phong phú của đất nước.
Bên cạnh lợi thế về văn hóa, nền tảng kỹ thuật mà nhiều studio Việt Nam đã xây dựng trong nhiều năm qua cũng là cơ sở quan trọng để hiện thực hóa những dự án có tham vọng lớn hơn, những định hướng nghệ thuật mạnh mẽ hơn và những tác phẩm mang tính sáng tạo nguyên bản.
