"Và những con vật, theo nghĩa hẹp hơn cũng có những công cụ, nhưng những công cụ đó chỉ là những bộ phận của cơ thể của chúng: Con kiến, con ong, con hải ly; cả các động vật cũng sản xuất, nhưng tác động sản xuất của chúng vào giới tự nhiên chung quanh hầu như là con số không đối với giới tự nhiên. Chỉ có con người là mới đạt được đến chỗ in cái dấu của mình lên giới tự nhiên, không chỉ bằng cách di chuyển các loài thực vật và động vật từ chỗ này sang chỗ khác, mà còn làm biến đổi cả diện mạo, khí hậu của nơi họ ở, thậm chí còn làm biến đổi cả cây cỏ và các thú vật tới một mức độ mà kết quả của hoạt động của họ chỉ có thể biến mất, khi nào toàn bộ trái đất tiêu vong.
Và con người đã đạt được kết quả đó trước hết và chủ yếu là nhờ ở bàn tay [...] Nhưng cùng với sự phát triển của bàn tay thì từng bước một đầu óc cũng phát triển, ý thức xuất hiện [...] Và cùng với sự hiểu biết ngày càng tăng một cách nhanh chóng về các quy luật tự nhiên, thì những phương tiện dùng để tác động trở lại vào giới tự nhiên cũng ngày càng tăng; chỉ có bàn tay không thôi thì người ta chắc không bao giờ chế ra được máy hơi nước, nếu bộ óc con người không phát triển một cách tương ứng cùng với bàn tay, song song với bàn tay và một phần nhờ có bàn tay.
[...] Trong những nước công nghiệp tiên tiến nhất, chúng ta đã chế ngự được các lực lượng tự nhiên và bắt chúng phải phục vụ loài người; nhờ thế chúng ta đã tăng sản xuất lên một cách vô cùng tận, thành thử ngày nay một trẻ em sản xuất được nhiều hơn cả một trăm người lớn ngày trước.
Và kết quả ra sao? Lao động quá mức ngày càng tăng lên và quần chúng nghèo khổ ngày càng tăng lên và cứ cách mười năm lại có một lần phá sản lớn. Đác-uyn đã không biết rằng ông đã châm biếm con người, và nhất là đồng bào của ông, một cách chua cay như thế nào khi ông chứng minh rằng cạnh tranh tự do, đấu tranh để sinh tồn, - mà các nhà kinh tế học ca ngợi như là một thành tích vĩ đại nhất của lịch sử, - là một trạng thái bình thường của giới động vật.
Chỉ có sự tổ chức tự giác nền sản xuất xã hội - trong đó người sản xuất và phân phối theo kế hoạch mới nâng được con người lên trên giới động vật về mặt xã hội, cũng như bản thân sự sản xuất đã nâng cao con người lên trên giới động vật về mặt sinh học. Sự phát triển lịch sử làm cho một sự tổ chức như thế trở nên ngày càng cần thiết và cũng ngày càng có thể thực hiện được. Tổ chức đó sẽ mở đầu một thời kỳ lịch sử mới, trong đó bản thân con người - và cùng với con người, là tất cả các ngành hoạt động của con người, kể cả khoa học tự nhiên nói riêng - sẽ có được những tiến bộ đến mức hoàn toàn làm lu mờ tất cả những cái từ trước tới nay".
(Friedrich Engels, trích trong "Biện chứng của tự nhiên - Các bài viết và các chương", in trong “C.Mác và Ph. Ăng-ghen toàn tập”, tập 20, trang 475-477).
