Vui đọc phê bình

Đọc “Người thơ trong cõi thơ” (chân dung và thơ chọn, NXB Văn học) của PGS, TS, nhà văn Ngô Văn Giá, thấy trân quý tình yêu thơ, yêu người thơ khi trông lại, dõi theo hành trình thơ của 30 nhà thơ thuộc nhiều thế hệ, cả tên tuổi lớn cho đến tác giả khẳng định vững vàng và gương mặt mới nhiều kỳ vọng. Và như thế, càng hiểu rằng với riêng nhà phê bình đã là sự chọn lọc chứ không ôm đồm như chính ông có lúc ngầm so sánh nhân vật của mình với số đông.

Vui đọc phê bình

Đọc cũng có niềm vui cảm nhận được sự hào hứng của người nghiên cứu khi đắm trong chặng dài sáng tác của một tác giả, có khi qua nhiều năm, nhiều tập thơ, để rồi phấn khởi nhận ra một “trái tim thơ”, “lõi thơ”, “mệnh thơ” nào đó. Văn Giá chia sẻ những nhận định của ông mà có thể sẽ khiến nhiều người khác đồng thuận, cùng nhận rõ hơn, và đồng cảm. Như với Văn Cao, ông cho rằng, từ khoảng năm 1956 đến đầu những năm 90, “Văn Cao đã rút hẳn vào trong thế giới nội cảm, ưu tư nhân thế và thân thế”. Với Trần Hòa Bình, “thích đi và được đi như là một bản mệnh”, các bài thơ tình của con người ấy “mang một cái giọng ru tình dìu dặt, vỗ về với nhiều tự thương và xa xót”. Còn nhà thơ Nguyễn Thị Thúy Hạnh lại “tạo dựng hình tượng CHỮ mang đầy tính nữ, kiều diễm và gợi cảm”…

Đọc, cũng còn để thấy nể về nghề nữa, khi kết quả của sự đọc nhiều và ngẫm ngợi công phu cùng với bản thảo ban đầu chắc cũng không thể kiệm lời, nhưng cuối cùng mỗi gương mặt được cô đọng lại rất gọn gàng, do dung lượng trang mục trên báo. Có những gom nén như thế lại cho ta thấy nét lấp lánh của sự phát hiện, ghi nhận, đồng nghĩa với tôn vinh các nhà thơ về cả lao động thi ca và giá trị sáng tạo. Và như thế, cũng đồng nghĩa với việc biểu lộ giá trị của chính nhà phê bình trong việc đọc ra những người thơ, cõi thơ. PGS, TS Văn Giá cho rằng, “với thi sĩ Trần Hùng, cái thế giới u huyền ấy đã tìm đến loại thơ chủ thể về thanh bằng ngang”. Ông ghi nhận Phùng Thị Hương Ly “công khai và kiêu hãnh căn cước của mình”, vừa “biếc thơm trong hương sắc thổ ngơi” mà vẫn “thấm nhuần tinh thần hiện đại”. Ông khám phá biểu tượng nghệ thuật “sương” trong thơ Lương Kim Phương. Ông phân tích sự tự thân mang căn tính Dao của Lý Hữu Lương trong thơ. Hoặc với Lữ Mai, “chiêu thức” nghệ thuật của cô chính là cách “mơ hồ hóa” để tạo nghĩa, sinh sôi nghĩa”. Còn ở Nguyễn Thị Kim Nhung, đó là sự “vừa có phần tịch mịch lại vừa như xao động”…

Đọc “Người thơ trong cõi thơ” còn có tình ấm áp của sự gần gũi, thân mến giữa nhà phê bình với người sáng tác, vừa ở mối quan hệ bằng hữu, đồng nghiệp, thầy trò giữa họ, vừa trong mối liên tài giữa những người văn chương. Vì thế mà đọc thấy có chia sẻ, đồng điệu; thấy văn phê bình ít nhiều liên tưởng, soi chiếu rộng thêm từ khía cạnh con người, tâm hồn. Nhờ thế mà khổ đoạn, câu chữ nhiều khi nhẹ nhàng, cuốn hút vì đọc về sáng tác cũng đang là đọc về con người, nét người.

Đọc, cũng để thấy thêm trợ lực đáng trọng khi một số báo chí đã đăng các bài viết trong cuốn sách này như Văn nghệ, Văn nghệ quân đội, Văn nghệ Thái Nguyên, nhiều nhất là Nhân Dân hằng tháng. Điều đó gợi hy vọng và kỳ vọng mạch văn tiếp tục được dưỡng nuôi, khơi lên bền bỉ và tươi thắm hơn nữa trên trang báo, trong những tháng năm này, khi các trang mục về văn học đang vắng bóng dần.

Có thể bạn quan tâm

Lớn lên cùng những bến sông

Lớn lên cùng những bến sông

Những chiếc ghe chở đoàn hội chợ Hương Tràm ghé bến, mang theo ánh đèn, tiếng hát và niềm háo hức cho một xóm nhỏ. Từ cuộc gặp ấy, “Nhái Bầu vừa trôi, vừa lớn” của Nguyễn Chí Ngoan (NXB Kim Đồng, 2026) mở ra hành trình qua miền sông nước Nam Bộ. Theo chân những nhân vật bé nhỏ, bạn đọc đi qua nhiều bến bờ, để nhận ra sự trưởng thành từ những điều tưởng rất bình thường, giản dị.

Lắng nghe những giằng co sâu kín

Lắng nghe những giằng co sâu kín

Tiểu thuyết “Gió chiều Hoàng Đạo” (NXB Văn học 10/2026), Lê Hồng Nguyên đã chạm đến những nỗi đau sâu kín của thân phận, vẻ đẹp bền bỉ của tình yêu và khát vọng đoàn tụ. Thành công tác phẩm kết tinh ở những điểm chính sau.

Mã gen văn chương và niềm tha thiết làm nghề

Mã gen văn chương và niềm tha thiết làm nghề

Đọc “Đánh thức mã gen văn học từ góc nhìn thể loại”, tiểu luận phê bình của Hà Vinh Tâm, NXB Hội nhà văn, 2026, nếu cần phải chỉ ra từ chìa khóa (key words) cho cuốn sách này, đó chắc chắn phải là cụm từ “mã gen văn học” và “thể loại”. Toàn bộ 27 bài viết được chia làm hai phần trong cuốn sách tập trung khám phá, giải mã, cắt nghĩa và trao đổi về một số vấn đề, tác giả, tác phẩm và hoạt động giảng dạy văn học xoay quanh hai trục ý tưởng đó.

Mượn con đường đô thị dẫn vào con đường người trẻ

Mượn con đường đô thị dẫn vào con đường người trẻ

Từ cuộc gặp chẳng ai mong muốn nơi ngã tư đường, “Người khách mới trên chuyến xe 461” (NXB Kim Đồng) mở ra câu chuyện đẹp về tình thân, tình người giữa nhịp sống đô thị hối hả. Chọn cách kể ký ức đan xen hiện tại, nhà báo-nhà văn Nguyễn Khắc Cường khéo léo xâu chuỗi các tình tiết để từng câu chuyện tưởng chừng giản đơn ấy dẫn người đọc đến nhiều tầng cảm xúc khác nhau.

Nhiều ý nghĩa từ một cuốn sách về kiêng kỵ

Nhiều ý nghĩa từ một cuốn sách về kiêng kỵ

Trong đời sống tín ngưỡng dân gian, nếu nghi lễ là cách con người hướng tới thần linh bằng những hành động cụ thể, thì kiêng kỵ là việc con người tự đặt mình vào giới hạn trước cái thiêng. Bởi vậy, những điều “không được làm” tưởng nhỏ bé lại chứa đựng một tầng sâu văn hóa.

Lòng dũng cảm bắt đầu từ trái tim yêu thương

Lòng dũng cảm bắt đầu từ trái tim yêu thương

Truyện đồng thoại “Bọ ngựa hiệp sĩ một tay” (NXB Hà Nội, Nhã Nam phát hành tháng 9/2026) của nhà văn Uông Triều là một truyện dài trong một chuỗi các truyện đồng thoại của anh viết về xóm Hồ. Tiếp nối những câu chuyện thú vị từ “Vua ngan xóm hồ” (tác phẩm đã nhận giải thưởng Khát vọng Dế mèn lần 4, NXB Kim Đồng phát hành) lần này, độc giả lại tiếp tục được thưởng thức những mẩu chuyện ngộ nghĩnh, vui nhộn nơi xóm Hồ bé nhỏ thông qua một nhân vật ấn tượng khác: “Bọ ngựa - Hiệp sĩ một tay”.

Miền hoài niệm Nguyễn Chu Nhạc

Miền hoài niệm Nguyễn Chu Nhạc

Nguyễn Chu Nhạc là giọng thơ bền bỉ, lặng lẽ mà ám ảnh. Sinh năm 1957 tại Hà Nội, nguyên quán Hưng Yên, ông đã đi qua nhiều thăng trầm của đời sống để chưng cất thành thơ một chất giọng trầm tĩnh, hoài niệm và giàu suy tưởng. Tập thơ “Giờ thương lại những ngày xưa”, NXB Hội Nhà văn ấn hành, tiếp tục cho thấy một Nguyễn Chu Nhạc nhất quán trong cảm thức thời gian, đồng thời mở ra những rung động tinh tế về ký ức và thân phận.

Từ những nếp gấp của thời gian

Từ những nếp gấp của thời gian

“Nếp gấp của chiều”, tập thơ của Thy Nguyên (NXB Văn học, 2026) nên được đọc như một trường lực hơn là một chuỗi bài lẻ. Ở đó, thời gian không trôi mà dồn lớp; không mang độ dài mà mang độ dày của thân phận. Ký ức không nằm lại mà liên tục trồi lên. Và cái tôi, thay vì đóng khép, luôn mở ra nhiều “tọa độ”.

Những câu thơ “nợ màu nhớ nhung”

Những câu thơ “nợ màu nhớ nhung”

Nhà thơ Trương Minh Hiếu vừa cho xuất bản tập thơ lục bát “Thả gió qua sông” (NXB Văn học). Tôi tò mò: “Thả gió qua sông” là gì và Hiếu muốn nói gì với việc thả gió qua sông?

Lắng nghe để học muôn loài

Lắng nghe để học muôn loài

Cuối tháng 3, truyện dài “Hầu vương đảo Hòn Lao” (NXB Trẻ) của nhà văn Lê Đức Dương ra mắt bạn đọc, chưa đầy một tháng đã được tái bản lần hai. Tác phẩm không chỉ hấp dẫn ở cốt truyện phiêu lưu, mà còn mở ra những suy tư lặng lẽ về tự do, ký ức và trách nhiệm, những vấn đề lớn lao được kể bằng giọng văn trong trẻo, giàu cảm xúc.

Cuộc hành quân có một không hai

Cuộc hành quân có một không hai

Cuốn truyện ký “K8 - Cuộc hành quân ngược chiều” (NXB Hội Nhà văn, 2026) của nhà văn Nguyễn Phương Hà ra mắt vào tháng 4/2026. Chiến dịch K8 là một chủ trương lớn của Trung ương Đảng, Chính phủ và Bác Hồ đưa hơn ba vạn học sinh từ vùng tuyến lửa ra hậu phương miền bắc để tiếp tục học tập và cũng là để chuẩn bị lực lượng cho sự nghiệp cách mạng lâu dài.

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Viết truyện cho thiếu nhi đã khó, dựng một huyền thoại vừa chân thực vừa sống động trong thế giới của những đứa trẻ càng khó hơn. Nhưng lật từng phần trong tập truyện thiếu nhi “Huyền thoại trên đồi cao” của Lệ Hằng, tôi đã thấy nhà văn thật thành công trong việc không dễ này.

Mang cả trăm năm vào nét vẽ

Mang cả trăm năm vào nét vẽ

Trên tay tôi đang cầm ấn phẩm “Lê Thi - Tiếng nói của chính mình” (NXB Hội Nhà văn 2026), một cuốn sách đẹp, trang trọng, dày hơn 300 trang, khái quát toàn bộ con đường hội họa của họa sĩ Lê Thi (1925-2024).

Những tình tự riêng ngưng đọng

Những tình tự riêng ngưng đọng

Bốn nữ nhà thơ họ Đoàn là Đoàn Thị Tảo, Đoàn Thị Ký, Đoàn Thị Lam Luyến, Đoàn Ngọc Thu gần đây ra mắt tuyển thơ “Thi phẩm tứ nữ họ Đoàn” (NXB Hội Nhà văn). Đó là những khúc tình tự riêng đầy ngưng đọng.

Những suy nghiệm nhân sinh

Những suy nghiệm nhân sinh

“Mưa ở Bình Dương & những truyện ngắn khác” là tập truyện ngắn của nhà văn Văn Giá, được NXB Hội Nhà văn ấn hành cuối năm 2025. Tập sách gồm 40 truyện ngắn xoay quanh chuyện sinh hoạt thường ngày, những thói hư tật xấu, những trăn trở và hoài nghi của con người giữa trần thế xô bồ và phồn tạp.

Lớn lên từ chính văn hóa Việt

Lớn lên từ chính văn hóa Việt

Giữa những kệ sách quản trị vốn đầy ắp mô hình phương Tây, những công thức thành công được nhập khẩu từ các tập đoàn toàn cầu, cuốn sách “Văn hóa quản trị chất Việt” (NXB Thế giới) của chuyên gia tư vấn quản trị và văn hóa doanh nghiệp Đỗ Thùy Dương lại đi theo một hướng khác: Trở về với căn tính Việt để tìm lời giải cho quản trị Việt.

Đối mặt để bảo vệ công lý

Đối mặt để bảo vệ công lý

Tiểu thuyết “Đối mặt” (NXB Công an nhân dân) của nhà văn Phạm Quang Long từng giành Giải A cuộc thi tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” lần thứ V, do Bộ Công an phối hợp tổ chức. Đây là một tiểu thuyết hình sự đầy đặn, kỳ công.

Chắt từ máu và hoa

Chắt từ máu và hoa

Nhà văn Phạm Việt Long trực tiếp ra chiến trường nhận nhiệm vụ vào những năm ác liệt nhất, những năm bắt đầu tổng tiến công Mậu Thân 1968. Nơi ông đến: Chiến trường Nam Trung Bộ cũng là một trong những mặt trận gian khó nhất.

Nhặt từ sách

Nhặt từ sách

“Kẻ sĩ ra làm quan hành chính có phải chỉ ung dung ở chốn miếu đường, bàn bạc văn nhã và tỏ ra đức vọng thôi đâu?

Nhặt từ sách

Nhặt từ sách

“Các thuật toán (truyền thông mạng xã hội) đã tiêu giảm nhiều mặt cảm xúc của con người - ghét, yêu, phẫn nộ, vui mừng, bối rối - thành một danh mục duy nhất: Tương tác.

Tìm dấu xưa trí tuệ nước Nam

Tìm dấu xưa trí tuệ nước Nam

Cuốn sách “Lược sử khoa học và kỹ thuật Việt Nam tiền hiện đại” của nhóm tác giả Trần Trọng Dương, Phạm Vũ Lộc và Nguyễn Ngọc Phương Đông vừa được NXB Đại học Sư phạm (Hà Nội) ấn hành, đã gợi nên một mạch trầm sâu lắng.

Thêm lý giải về lo âu

Thêm lý giải về lo âu

Nhận diện được khủng hoảng hiện sinh của con người thời đại mới, nhà văn Phùng Văn Khai đã lựa chọn trực tiếp lý giải những lo âu, ám ảnh đồng thời đưa ra lối thoát cho con người thông qua bộ đôi tiểu thuyết “Hư thực” và “Hồ đồ” (NXB Văn học).

Một tiến trình độc đáo

Một tiến trình độc đáo

Sau 12 năm tập hợp, biên soạn và tuyển chọn, nhà văn Lê Quang Trang và nhà văn Trần Thị Thắng đã hoàn thành tập sách “Văn học giải phóng miền Nam Việt Nam: Một tiến trình độc đáo” (NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh).

Thi sĩ “vẽ bóng mình trên vết sẹo bong da”

Thi sĩ “vẽ bóng mình trên vết sẹo bong da”

Thi sĩ Đinh Minh Thiện vừa trình làng tập thơ thứ tư: “Bản giao hưởng tháng Tư” (NXB Hội Nhà văn). Ở tập thơ này, nhãn quan của một họa sĩ đối thoại không hồi kết với chiều sâu tĩnh tại của một tâm hồn hướng Phật.

Những câu thơ lay gọi

Những câu thơ lay gọi

Quê hương bắt đầu từ mùi điền dã hoai nồng, thấm thía vào máu thịt, khiến kẻ thiên di dù đi đến chân trời viễn mộng nào cũng thấy tâm hồn mình chơi vơi thiếu vắng một khoảng bình yên. Mỗi tấc đất ta đi qua đều viết nên một trang sử của tâm trạng, nơi cái bình thường nhất khi xa lại trở nên bồi hồi.