Cơm nguội phố cổ

Cơm nguội phố cổ

Có những thứ khiến nhiều người nhớ mãi người phụ nữ luôn đứng sau chiếc tủ inox cũ. Một bát cơm nguội để dành cho con hôm ấy vô tình mở ra câu chuyện về những khúc quanh của một đời người.

- Cho em một bát xôi thịt như mọi khi.

Chị chủ quán vẫn đang nhanh tay rạch một chiếc bánh mì trên thớt. Mỡ nóng xèo xèo từ chiếc chảo bên cạnh. Hai quả trứng vàng ruộm, đôi chỗ dần chuyển nâu.

- Em ra muộn quá, hết mất xôi rồi.

Chị kéo chiếc tủ một chút để tránh những hạt mưa đầu tiên.

Càng vào sâu trong phố cổ, quán ăn càng dày. Người ta rỉ tai nhau, dân phố sành ăn nên quán xá ở đây chỗ nào cũng tinh. Cái tinh túy thế nào chưa biết, nhưng quán chị vỏn vẹn có một chiếc tủ kính inox. Phía sau để một hai chiếc ghế không đi cùng bàn.

Ngày đầu tôi đứng đợi chiếc bánh mì, chị vừa làm, vừa kể: “10 m2 này của hai cửa hàng đấy. Một nửa bán đồ tạp hóa của mẹ chồng, một nửa bán đồ ăn của chị”. Từ sáng đến chiều chỉ có hai món chính là xôi và bánh mì. Chị vẫn dõi theo khách. Còn tôi dán mắt vào con dao sắc lẻm đang thoăn thoắt. Chẳng lẽ lại bảo chị tập trung vào cái thớt đi.

Hà Nội đang vào thu, cơn mưa rả rích từ sáng không ngăn nổi dòng khách bộ hành trên những con phố. Vài cô gái da trắng, tóc vàng đứng nép mình bên hè, mắt dán vào bản đồ trên điện thoại. Họ xoay ngang rồi lại xoay dọc. Chẳng có một ai dừng lại. Chỉ duy nhất chị gái đứng sau chiếc tủ:

Where do you want to go? (Các bạn muốn đi đâu?).

Những vị khách người nước ngoài tiến lại gần. Thêm một tràng tiếng Anh nối tiếp. Bàn tay dính mỡ vung lên trong không khí. Sau những cái gật đầu, chiếc bản đồ nằm yên trong túi.

Tôi thuộc dạng khách có thể đi xuyên qua đám khách tây đang xếp hàng. Ngồi xuống cũng chẳng phải hỏi ai. Lúc thì xôi thịt trứng, lúc thì bánh mì kẹp pate hoặc chả. Tôi chỉ việc đợi đến khi chị quay đầu lại. Nhưng hôm nay dù chị có quay thì cũng chẳng còn ý nghĩa.

- Hết xôi thì ăn cái gì bây giờ, em đang thèm mỗi cơm.

- Ơ này, chị còn đúng một bát cơm nguội.

- Ổn đấy chị ơi.

Chị lấy thêm cho tôi ít canh rau muống đánh sấu. Hình như cả cơm lẫn canh đều là phần để dành cho con chị đi học về. Vị khách đợi đồ ăn bên cạnh quầy liếc mắt về phía tôi, tủm tỉm cười.

Hôm nay cũng chẳng phải bữa muộn nhất. Có những ngày trong quán chỉ có hai chị em. Chị kể căn nhà đang ở vẫn có ba bốn mâm cơm: “Riêng chuẩn bị hàng bán đã phải dậy từ 5 giờ sáng. Đồ mình bán không đắt nên mọi thứ đều phải tự làm lấy hết. Có những hôm ngẩng đầu lên thì phố đã không một bóng người”.

Chị chìa chiếc điện thoại của mình lên trước mắt tôi. Rất nhiều ngôi sao và những đánh giá. Đã có thời chị từng làm ăn rất được, có nhà, có xe riêng. Nhưng qua cái thời đó, chị phải về đây chung đụng, xoay xở. Chị vẫn đang đứng một mình cạnh chiếc tủ inox đã cũ.

- Mà em biết gì không, được bắt đầu lại đúng bằng cái mình thích là quyết định sáng suốt nhất của chị.

Tôi vừa nghe, vừa nhai thức ăn trong miệng.

- Sông có khúc, người có lúc. Quán chị cứ đông khách như mọi ngày thì mấy hồi.

Chị chẳng nói gì. Một miếng chả vừa được thêm vào bát. Làn khói mỏng tan nhanh. Một người ăn, một người làm trong im lặng. Thức ăn trong bát hết sạch từ lúc nào.

Cơn mưa hôm nay mỗi lúc một nặng hạt. Bát cơm nguội có ngọn. Chị vẫn luôn tay cắt thêm vài miếng dưa chuột.

- Ăn đi, không đến lúc không còn mà ăn nữa đâu.

Không lâu trước, chị từng nói: Năm tới chị nghỉ bán để đẩy nhanh tốc độ.

Tôi cố nhai thật chậm từng miếng cơm. Chị đang lau nhẹ chiếc tủ inox. Thêm một người khách nữa xếp hàng.

Có thể bạn quan tâm

“Mày chơi với anh một vụ không?”

Thi thoảng, anh Tùng gọi tôi: “Mày chơi với anh một vụ không?”. “Chơi” là làm chung một dự án về di sản. Tôi đến, nghe anh giãi bày những ý tưởng, anh thường kèm câu “các cụ nhà mình oách đấy chứ”. Theo con mắt thị trường của tôi, ý tưởng của anh thường như hái sao trên trời, chín phần khó, may ra một phần ăn. Tôi động viên rồi không tham gia. Anh vẫn làm. Bữa sau, anh lại gọi.

Nhà có ba “Chúa”

Những năm trước, trong một chuyến ra đảo Phú Quốc, tôi tình cờ nghe được giọng nói xứ Thanh đặc trưng giữa sóng nước trùng khơi. Sự đồng điệu nơi đất khách quê người đã “kết duyên” cho chúng tôi biết nhau. Anh là Trịnh Văn Khiêm, một người con của vùng biển Sầm Sơn (Thanh Hóa), hiện định cư tại Khu 3, đặc khu Phú Quốc (An Giang).

Người ở lại trong đêm

Tôi biết đến câu chuyện ấy trong một đêm ở Bệnh viện E, khi bản thân cũng đang cần đến sự chăm sóc của các y, bác sĩ. Giữa những lo lắng của riêng mình, tôi chú ý đến một người đàn ông trung niên. Bác không phải người nhà bệnh nhân, cũng chẳng quen biết gì với cháu sinh viên vừa gặp tai nạn giao thông được mình đưa vào cấp cứu.

Khách nước ngoài “đi chợ” Việt. Ảnh: NGUYỆT ANH

Người chạy chợ

Thành, bốn mươi mốt tuổi, kiếm sống bằng nghề dẫn khách nước ngoài đi chụp ảnh chợ Hà Nội. Khách tìm thấy tour trên Airbnb (nền tảng phục vụ du lịch), đăng ký rồi đeo máy ảnh theo cậu luồn giữa những hàng rau, hàng cá. Cậu vẫn đùa mình cũng là người chạy chợ.

Phở Ngô Sapa. Ảnh: NAM NGUYỄN

Bữa ăn sáng và lời nói thầm

Chuyến công tác vùng cao hôm ấy cực kỳ thuận lợi, chúng tôi xuất hành trở về Hà Nội sớm hơn dự kiến. Xe khởi hành khi đất và người Lào Cai còn chưa thức giấc. Miền đất vùng biên xa xôi còn ẩn mình trong bóng tối cứ lùi xa dần theo từng vòng quay của bánh xe.

Mưu sinh trên sông. Ảnh: SONG ANH

Người cửa sông

“Mới đó mà đã hơn 17 năm rồi...”, anh Lê Văn Thức mở đầu câu chuyện bằng một tiếng thở dài, nhưng ánh mắt lại lấp lánh sự bình yên của một người đã đi qua giông bão.

Ảnh: SONG ANH

Chiếc hộp nhỏ cuối hành lang

Một chiều đầu thu, Minh trở lại Trường tiểu học Đông Ngạc sau gần 20 năm. Cổng trường vẫn ở đó, chỉ có Minh là đã khác. Cậu ngoại 30, có một gia đình nhỏ và những đứa con đang ở đúng cái tuổi ngày trước cậu từng ngồi trong những phòng học này. Đứng trước cổng trường, ký ức tưởng đã ngủ yên bỗng trở về: Tiếng trống, mùi nắng trên sân, những chiếc áo trắng tung tăng giờ ra chơi và một người phụ nữ thường xuất hiện ở cuối hành lang, tay cầm chiếc chổi, mái tóc điểm bạc.

Người đi sau đoàn

Chuyến xe hôm ấy khởi hành muộn, lý do cũng chẳng có gì lạ. Một đứa trẻ chuẩn bị đi thì bỗng dưng đau bụng (mà cơn đau kiểu ấy của trẻ thì nó đến một cách thường xuyên nhưng cũng đầy bất ngờ). Chẳng ai lường trước được. Lại nữa, một người mẹ bỗng dưng quên đồ của con. Đứa trẻ 5 tuổi không thể thiếu bất cứ cái gì mà người phụ nữ chu đáo đã dày công chuẩn bị. Thế là chuyến đi ra khỏi thành phố trễ nửa tiếng.

Cụ già đầu ngõ

Cụ già đầu ngõ

Bà già ngồi trước ngõ gần như suốt ngày. Sáng cũng thấy bà, chiều cũng thấy bà, có hôm tôi đi về quá mười giờ đêm vẫn thấy cái dáng nhỏ thó ấy ngồi trên chiếc ghế nhựa thấp, trước mặt là túi len, lúc nào bà cũng đan len. Tôi vẫn nghĩ nó là thói quen luôn chân luôn tay của lớp người thế hệ trước.

Hồn Tổ quốc khắc nên hình đất nước

Hồn Tổ quốc khắc nên hình đất nước

Sau 30 phút ngồi cabin cáp treo, chúng tôi lên tới “nóc nhà Đông Dương”. Ngắm nhìn và chụp ảnh mãn nguyện, chúng tôi lục tục giục nhau “xuống núi”. Ông Kim Lãm, người “tổ chức” nhóm lên đỉnh Phan Xi Phăng, xua tay vội vã: “Hôm nay là thứ 6. Điều đặc biệt sắp xảy ra”…

Thịt luộc mắm tép. Ảnh: SONG ANH

Mắm tép

Mâm cơm có thêm bát mắm tép. Vị ngọt thanh xen lẫn chua nhẹ vừa chạm đầu lưỡi. Đĩa rau muống luộc xanh mướt, bốc lên làn khói mỏng.