1. Trong các ngành công nghiệp văn hóa được đưa vào chiến lược phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ngày 14/11/2025 có điện ảnh và thiết kế sáng tạo, bao gồm và liên quan mật thiết đến phim hoạt hình. Các ngành công nghiệp văn hóa được đặt mục tiêu phát triển thành các ngành kinh tế quan trọng, “góp phần quảng bá, lan tỏa các giá trị lịch sử, văn hóa, con người Việt Nam và khẳng định thương hiệu, vị thế quốc gia trên trường quốc tế”.
Quyết định đề ra mục tiêu đến năm 2030, điện ảnh phấn đấu tỷ lệ tăng trưởng trung bình đạt 10,13%/năm, doanh thu đạt khoảng 12,5 nghìn tỷ đồng (tương đương 500 triệu USD). Và trong định hướng phát triển, với phim hoạt hình, Quyết định xác định ưu tiên, tăng cường khai thác văn hóa, lịch sử, đất nước, con người, danh lam thắng cảnh... để kết nối phát triển du lịch và các sản phẩm công nghiệp văn hóa, chú trọng đầu tư sáng tác kịch bản.
Việc thu hút các đoàn làm phim quốc tế đến Việt Nam hợp tác, liên kết, nâng cao chất lượng sản xuất phim cũng được khuyến khích. Phim hoạt hình cần được ứng dụng công nghệ 2D, 3D, phim hoạt hình tĩnh (stop motion). Xa hơn, gợi mở hướng sáng tạo, Quyết định đề nghị xây dựng ngân hàng nhân vật hoạt hình IP của Việt Nam để gia tăng giá trị thương hiệu cho sản phẩm. Đặc biệt, cần phải tăng cường sản xuất các bộ phim hoạt hình xuất khẩu ra thị trường quốc tế qua nhiều loại hình phân phối.
2. Gắn với mục tiêu “xuất ngoại”, ở phần “Nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, trọng điểm”, lĩnh vực phim hoạt hình được đề nghị cần phải có sự liên kết các đơn vị sản xuất trong nước, tiến tới hình thành liên minh sáng tạo nội dung số để sản xuất các bộ phim hoạt hình có chất lượng cao, cạnh tranh với thị trường quốc tế. Kỳ vọng lớn này đòi hỏi tiếng nói, hành động quan trọng bước đầu của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Điện ảnh, Hội Điện ảnh Việt Nam và thời gian qua, có sự xuất hiện của Hiệp hội xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam. Có thể hướng tới mô hình liên minh và tự vận hành trong tương lai, nhưng để xúc tiến xây dựng, kết nối, tiếp sức thì rất cần các “bà đỡ” này. Để từ đây gắn kết tốt hơn các đơn vị công lập như Hãng phim hoạt hình Việt Nam với các hãng phim tư nhân, các tập đoàn, doanh nghiệp hoạt động điện ảnh, trong đó có hoạt hình, từ sản xuất đến phát hành, quảng bá, nhất là khai thác thị trường ngoài nước, kết nối tham dự các liên hoan, sự kiện phim hoạt hình ở khu vực và quốc tế.
Và như vậy, rất cần cả vai trò của ngành ngoại giao và các đơn vị ngoại giao văn hóa, hợp tác về nghệ thuật. Quan sát cách làm của nhiều đơn vị đại diện về văn hóa, nghệ thuật của các nước bạn tại Việt Nam như Viện Pháp, Viện Goethe, Trung tâm văn hóa Hàn Quốc, Trung tâm giao lưu văn hóa Nhật Bản…, có thể thấy việc tổ chức các tuần lễ phim hoạt hình, việc trình chiếu, giới thiệu phim hoạt hình tại Việt Nam với sự hỗ trợ tích cực của các đại sứ quán. Việc đưa phim hoạt hình Việt ra nước ngoài cũng nên học hỏi cách làm này và sáng tạo hơn trong bối cảnh mới. Như việc đưa các tác phẩm phim hoạt hình đặc sắc trong nước hay tổ chức các tuần lễ phim phục vụ các cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài cũng sẽ góp phần tác động vào thị trường tiềm năng, có thể tạo sự cuốn hút với công chúng người nước ngoài.
Hoặc, với một liên minh có thể ra đời trong tương lai và hiện nay với các đơn vị quản lý nhà nước, hãng phim, doanh nghiệp đã có, thì việc chủ động tìm kiếm, tham dự các liên hoan, sự kiện phim hoạt hình ở nước ngoài rất nên được xây dựng thành kế hoạch, chương trình, chiến lược chứ không nên dừng ở những mối quan hệ nhỏ lẻ, những cơ hội thưa thớt hay sự tham gia ngẫu hứng, tự thân. Qua một số thí dụ được nhắc đến trong các bài viết tại chuyên đề này, có thể nhận ra rất nhiều hình thức hoạt động, hợp tác, xúc tiến đầu tư, tìm cơ hội sản xuất, phát hành, quảng bá, giới thiệu sản phẩm tại các liên hoan phim hoạt hình quốc tế. Đây là những cơ hội tốt cho các đơn vị trong nước, kể cả đơn vị đào tạo trong việc tìm kiếm đối tác, nghiên cứu thị trường, tìm hiểu công chúng nước ngoài, học hỏi các hãng phim, nhà sản xuất và các nghệ sĩ quốc tế.
3. Các chương trình đó cần sự đầu tư từ ngân sách, từ mô hình quỹ hỗ trợ phát triển điện ảnh của hội nghề nghiệp hay các chương trình hợp tác của hiệp hội, liên minh, trường đào tạo về điện ảnh. Rộng hơn là nguồn trợ lực, hợp tác, xã hội hóa từ các tập đoàn, doanh nghiệp với các hình thức ưu đãi mà các chính sách lớn về phát triển văn hóa thời gian qua đã định hướng, góp phần mở hành lang.
“Xuất ngoại hoạt hình” bao gồm nhiều những hình thức như trên nên được ưu tiên trở thành hoạt động thường niên của ngành văn hóa, điện ảnh; đưa vào việc cụ thể hóa triển khai Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; triển khai Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam; và trước đó, là những chính sách lớn như chiến lược ngoại giao văn hóa đến năm 2030, chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Không thể thiếu tài năng qua đào tạo, sáng tạo để có các tác phẩm phim hoạt hình đặc sắc. Nhưng đến được nhanh hơn với các sân chơi quốc tế, các tác phẩm cần được bắc nhanh qua nhịp cầu giao lưu văn hóa, ngoại giao, hội nhập, hữu nghị. Thêm cơ hội cọ xát, so sánh, cả khi thấy “thấp điểm” hơn bạn bè thì hoạt hình Việt Nam cũng sẽ trưởng thành hơn.
