Hoàn thiện thể chế về văn hóa dân tộc

Hội nhập quốc tế sâu rộng cùng sự phát triển nhanh của khoa học công nghệ đang tác động trực tiếp đến công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số. Thực tiễn đặt ra yêu cầu xây dựng cơ sở pháp lý đồng bộ, hiệu lực để nâng cao hiệu quả trong lĩnh vực văn hóa dân tộc.

Giới thiệu nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số với du khách.
Giới thiệu nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số với du khách.

Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam xác định quan điểm văn hóa ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội; coi văn hóa là nền tảng, là nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng của phát triển đất nước.

Bên cạnh đó, Đảng và Nhà nước luôn xác định bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc là nhiệm vụ chiến lược. Mặc dù đã có nhiều chủ trương và chính sách về văn hóa dân tộc, nhưng đến nay lĩnh vực này vẫn chưa được thể chế hóa đầy đủ bằng luật hoặc nghị định chuyên ngành. Trong bối cảnh đô thị hóa và phát triển kinh tế-xã hội, nhiều giá trị truyền thống tốt đẹp, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số đang đứng trước nguy cơ mai một, đòi hỏi phải có giải pháp đồng bộ, trong đó hoàn thiện thể chế là yêu cầu cấp thiết.

Theo các chuyên gia và nhà nghiên cứu văn hóa, lợi thế của Việt Nam là quốc gia thành viên và đã tham gia nhiều công ước quốc tế quan trọng của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) về di sản văn hóa, như Công ước năm 1972 về bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, Công ước năm 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, Công ước năm 2005 về bảo vệ và phát huy sự đa dạng của các biểu đạt văn hóa…

Tuy nhiên, việc vận dụng các cơ sở pháp lý này trong thực tiễn chưa đồng bộ và hiệu quả chưa cao. Ông Bùi Quang Thanh (Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam) nhìn nhận, từ Sắc lệnh số 65 ngày 23/11/1945 của Chính phủ lâm thời về bảo tồn cổ tích đến các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước là những khía cạnh pháp lý góp phần bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa các dân tộc Việt Nam.

Nhận định văn hóa là tài sản, là sức mạnh của quốc gia, ông Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) chia sẻ: Hệ thống văn bản pháp lý hỗ trợ công tác quản lý và điều hành về văn hóa các dân tộc còn mỏng. Việc thiếu một hệ thống quản lý hoàn chỉnh ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa.

Thực tế thời gian qua, công tác bảo tồn và phát huy văn hóa các dân tộc thiểu số đã đạt một số kết quả tích cực, được lồng ghép trong các chương trình như Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 16/1/2017 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi… Những chủ trương này góp phần hỗ trợ nhiều địa phương gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa.

Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới, để từng bước đưa giá trị văn hóa dân tộc trở thành nguồn lực phát triển kinh tế-xã hội, tạo sinh kế bền vững cho người dân... cần thiết lập cơ chế đặc thù và vận hành thống nhất. Việc chưa có quy định pháp lý riêng đang gây khó khăn trong quản lý và thu hẹp khả năng huy động nguồn lực phát triển văn hóa thông qua các mô hình hợp tác công-tư. Thực trạng này cũng ảnh hưởng đến xây dựng chính sách ưu đãi về thuế và hỗ trợ tài chính để phục hồi, gìn giữ các giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số.

Ở góc độ quản lý nhà nước, Cục trưởng Văn hóa các dân tộc Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Trịnh Ngọc Chung cho biết: Hiện nay lĩnh vực văn hóa dân tộc chưa có luật riêng. Từ thực tiễn và nhu cầu của đồng bào các dân tộc, việc đề xuất xây dựng cơ chế pháp lý đặc thù về bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống các dân tộc thiểu số không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn góp phần bảo tồn giá trị truyền thống, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội ở địa phương.

Công tác hoàn thiện thể chế cần hài hòa giữa bảo tồn với phát triển, gắn văn hóa với du lịch và các hoạt động kinh tế, góp phần xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh trong cộng đồng.

Yêu cầu này cũng phù hợp với chương trình hành động của Chính phủ triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW, trong đó nhấn mạnh việc rà soát, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đối với các lĩnh vực còn điều chỉnh bằng văn bản dưới luật hoặc chưa được thể chế hóa, như văn hóa dân tộc, văn hóa quần chúng, tuyên truyền cổ động và quản lý văn hóa trên môi trường số.

Từ thực tiễn đặt ra, việc xây dựng luật hay nghị định về công tác văn hóa dân tộc là cần thiết. Đây sẽ là cơ sở để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời phát huy vai trò của văn hóa như nguồn lực nội sinh, bảo đảm phát triển bền vững và giữ gìn bản sắc văn hóa Việt Nam trong tiến trình hội nhập.

Có thể bạn quan tâm

Lễ khai mạc triển lãm thu hút đông đảo đại biểu, khách mời và công chúng đến tham dự, thưởng lãm những tác phẩm về biển đảo quê hương và di sản văn hóa Việt Nam.

Triển lãm ảnh Nguyễn Á: Kể chuyện biển đảo, lưu giữ hồn di sản Việt

Chiều 28/8, tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Á đã khai mạc triển lãm giới thiệu các tác phẩm về biển đảo quê hương và những di sản văn hóa phi vật thể Việt Nam được UNESCO ghi danh, tiếp nối hành trình đưa những câu chuyện bằng hình ảnh đến với công chúng trong cả nước nhân dịp Quốc khánh 2/9.

Vũ Trọng Cường chào trong mưa.

MC Vũ Mạnh Cường khiến khán giả “Tổ quốc trong tim” nghẹn ngào xúc động

Concert quốc gia “Tổ quốc trong tim” đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng khán giả cả nước nhờ sự đầu tư dàn dựng công phu và thông điệp lịch sử giàu sức nặng. Bất chấp cơn mưa lớn làm nhòe nhoẹt kịch bản ngay phút mở màn, đội ngũ dẫn dắt vẫn chứng minh bản lĩnh làm chủ sóng truyền hình trực tiếp một cách ấn tượng.

Các bạn trẻ tìm hiểu về lịch sử Việt Nam qua những bức ảnh quý. (Ảnh: Chí Dũng)

Triển lãm ảnh “Rạng rỡ non sông Việt Nam”

Thành phố Hà Nội trưng bày, giới thiệu 130 bức ảnh tư liệu chọn lọc về những thời khắc lịch sử quan trọng của dân tộc; qua đó, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và giới thiệu những thành tựu to lớn của đất nước trong thời kỳ đổi mới, hội nhập quốc tế.

Tác phẩm "May ở Văn Miếu" của nhà văn, nhà báo Yên Khương. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Đưa di sản đến gần trẻ thơ qua câu chuyện phiêu lưu

Từ không gian Văn Miếu-Quốc Tử Giám (Hà Nội), cuốn sách thiếu nhi song ngữ Việt-Anh "May ở Văn Miếu" lựa chọn hình thức truyện phiêu lưu kỳ ảo để đưa lịch sử, văn hóa và những giá trị của di sản đến gần trẻ thơ. Cách kể gợi mở hướng tiếp cận mới, khơi dậy sự tò mò và nhu cầu tự khám phá của trẻ từ câu chuyện lôi cuốn.

Đêm khai mạc chuỗi sự kiện “Tự hào Việt Nam - Nghĩa Lộ khát vọng vươn xa”, thu hút hàng nghìn người dân tham dự. (Ảnh: HIỂN CỪ)

Quảng Ngãi: Khai mạc chuỗi sự kiện “Tự hào Việt Nam - Nghĩa Lộ khát vọng vươn xa”

Chào mừng kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, tối 27/8, tại Công viên Ba Tơ, phường Nghĩa Lộ, đơn vị nằm trung tâm tỉnh lỵ Quảng Ngãi tổ chức khai mạc chuỗi sự kiện “Tự hào Việt Nam - Nghĩa Lộ khát vọng vươn xa”, thu hút hàng nghìn người dân cùng hòa mình tham gia các hoạt động đầy ý nghĩa.

Đình làng Đồng Kỵ nằm trong cụm đình, đền, chùa gắn với lễ hội và làng nghề tạo nên một chỉnh thể văn hóa có giá trị. ( Ảnh: A.T)

Khai thác, phát huy giá trị cụm di tích đình, chùa và làng nghề Đồng Kỵ trong du lịch

Ngày 27/8, tại hội thảo khoa học “Giải pháp phát triển du lịch phường Đồng Nguyên gắn với phát huy Cụm di tích đình, chùa và làng nghề Đồng Kỵ”, tổ chức tại Bắc Ninh, các ý kiến đề nghị cần nhìn tập hợp đình, đền, chùa, lễ hội và làng nghề như một hệ sinh thái văn hóa sống, nguồn lực phát triển của địa phương.

Khai mạc triển lãm "Linh thiêng biển đảo Việt Nam". (Ảnh: HOÀNG LINH)

Hơn 50 tác phẩm ảnh kể chuyện biển đảo Việt Nam

Hơn 50 tác phẩm nhiếp ảnh về biển đảo, người lính và cuộc sống của quân, dân nơi đầu sóng ngọn gió được giới thiệu tại triển lãm “Linh thiêng biển đảo Việt Nam”, khai mạc ngày 27/8, tại trụ sở Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam, số 34 Lý Nam Đế, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Màn song ca ăn ý của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung và ca sĩ Tùng Dương tại chương trình "Tổ quốc trong tim".

Sự xuất hiện đầy bất ngờ của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung và ca sĩ Tùng Dương tại "Tổ quốc trong tim"

Tối 23/8, chương trình nghệ thuật chính luận "Tổ quốc trong tim" đã diễn ra đầy xúc động tại Khu đô thị Vạn Phúc, Thành phố Hồ Chí Minh. Điều bất ngờ của chương trình năm nay là sự xuất hiện của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung trong một vai trò hoàn toàn mới: không chỉ là tác giả, anh còn trực tiếp bước lên sân khấu biểu diễn.

Với sự kết hợp hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên cùng các hoạt động trải nghiệm thú vị, Thới Sơn trở thành một biểu tượng du lịch của Đồng Tháp nói riêng và miền Tây Nam bộ nói chung.

[Ảnh] Khám phá Cù lao Thới Sơn

Cù lao Thới Sơn (phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp), còn gọi là cù lao Lân thuộc nhóm cù lao tứ linh: Long, Lân, Quy, Phụng nằm trên sông Tiền, có diện tích hơn 12km2. Thời tiết nơi đây dễ chịu quanh năm, giúp du khách có thể ghé thăm bất kỳ thời điểm nào.

[Video] Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số

[Video] Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số

Ngày 27/8, tại trụ sở 71 Hàng Trống, Hà Nội, Báo Nhân Dân tổ chức Hội thảo “Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số - Khơi thông điểm nghẽn, phát triển văn hóa số”, với sự tham dự của đại diện cơ quan quản lý nhà nước, đại biểu Quốc hội, chuyên gia pháp lý, doanh nghiệp công nghệ và các cơ quan báo chí.

[Ảnh] Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ để nhằm phát triển bền vững nền văn hóa số Việt Nam

[Ảnh] Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ để nhằm phát triển bền vững nền văn hóa số Việt Nam

Không gian mạng phát triển mạnh mẽ, kéo theo sự chuyển biến nhanh chóng tài sản trí tuệ thành một nguồn lực kinh tế quan trọng. Hội thảo “Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số khơi thông điểm nghẽn, phát triển văn hóa số” do Báo Nhân Dân tổ chức sẽ góp phần tìm kiếm các giải pháp giải quyết "điểm nghẽn" còn tồn tại.

Boris Eifman dựng phiên bản mới vở “Eugene Onegin” dựa trên tác phẩm của đại thi hào Puskin, nhưng lấy bối cảnh của xã hội nước Nga đầy biến động của những năm 90 của thế kỷ trước. (Ảnh: Ban tổ chức)

Háo hức chờ đón Boris Eifman trở lại Việt Nam với phiên bản hiện đại của vở “Eugene Onegin”

Mở bán vé từ tháng 6 và phải đến tháng 10 mới biểu diễn tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội nhưng vở ballet “Eugene Onegin” do biên đạo múa nổi tiếng nước Nga Boris Eifman dàn dựng dựa trên tác phẩm của đại thi hào Alexander Puskin đã và đang tạo nên "cơn sốt", được công chúng Việt Nam háo hức chờ đón.

[Video] "Tôi tự hào là người Việt Nam" - Thông điệp của Gen Z khi tham dự Tổ quốc trong tim

[Video] "Tôi tự hào là người Việt Nam" - Thông điệp của Gen Z khi tham dự Tổ quốc trong tim

Hòa mình vào không gian nghệ thuật rực rỡ, đông đảo bạn trẻ đã mang đến bầu không khí cuồng nhiệt và tràn đầy sức sống cho chương trình "Tổ quốc trong tim". Trong khoảnh khắc thăng hoa, tiếng hô đồng thanh "Tôi tự hào là người Việt Nam" như một lời khẳng định đầy kiêu hãnh về lòng yêu nước và bản lĩnh của thế hệ trẻ hôm nay.

Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam Nguyễn Minh Hồng trao giải thưởng cho đại diện Dự án "Hãy yêu Jazz đi". (Ảnh: Ban tổ chức)

Trao Giải thưởng Sáng tạo nội dung số Việt Nam năm 2026

Chiều 26/8, tại Hà Nội, Hội Truyền thông số Việt Nam (VDCA) đã tổ chức Lễ trao Giải thưởng Sáng tạo nội dung số Việt Nam 2026 (VCA 2026), vinh danh 16 tác phẩm/sản phẩm/chương trình/dự án xuất sắc nhất từ các tập thể, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sáng tạo nội dung số trên toàn quốc.

Vòng truyền hình thực tế mang đến cơ hội để các thí sinh khám phá cảnh sắc, văn hóa và kể những câu chuyện về Mộc Châu trên môi trường số. (Ảnh: TỐNG QUỐC BẰNG)

Thí sinh Miss Galaxy Vietnam 2026 lan tỏa vẻ đẹp Mộc Châu trên môi trường số

Những ngày cuối tháng 8, Mộc Châu (Sơn La) trở thành điểm hẹn của Miss Galaxy Vietnam 2026, khi các thí sinh chính thức bước vào vòng truyền hình thực tế. Nơi đây đã trở thành “sân khấu trải nghiệm” đặc biệt để các thí sinh khám phá cảnh sắc, văn hóa và kể những câu chuyện về vùng đất này trên môi trường số.