Hòa bình và an ninh cho châu Phi

Diễn đàn quốc tế Dakar về hòa bình và an ninh ở châu Phi lần thứ 9 đã khai mạc tại thị trấn Diamniadio, gần thủ đô Dakar của Senegal. Trong bối cảnh các cuộc xung đột làm suy yếu những nỗ lực phát triển kinh tế-xã hội của châu Phi, diễn đàn là sự kiện quan trọng để các nhà lãnh đạo châu Phi tìm kiếm giải pháp hòa bình thông qua đối thoại nhằm ngăn chặn bạo lực, duy trì sự ổn định của châu lục.
Ảnh: dakarforum.org.
Ảnh: dakarforum.org.

Với chủ đề “Tiềm năng và giải pháp của châu Phi trước những thách thức an ninh và bất ổn thể chế”, Diễn đàn quốc tế Dakar thu hút sự tham gia của khoảng 400 đại biểu, gồm các nhà lãnh đạo, các chuyên gia và nhà nghiên cứu của châu Phi.

Những cuộc đảo chính liên tiếp ở châu Phi thời gian gần đây đang đe dọa đảo ngược quá trình dân chủ hóa mà châu lục này tiến hành trong hai thập niên qua.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Tổng thống Senegal Macky Sall nhấn mạnh, châu Phi đang trên con đường hướng tới dân chủ, nhưng bị lung lay bởi bất ổn về thể chế, các cuộc xung đột khiến châu Phi phải trả giá quá đắt.

Ông cho rằng châu Phi cần tập trung nỗ lực vào phát triển, người châu Phi ủng hộ đối thoại để giải quyết tranh chấp và xung đột. Theo nhà lãnh đạo Senegal, thông qua đối thoại, chia rẽ sẽ được hàn gắn để xây dựng các liên minh cần thiết cho sự ổn định của châu lục.

Những cuộc đảo chính liên tiếp ở châu Phi thời gian gần đây đang đe dọa đảo ngược quá trình dân chủ hóa mà châu lục này tiến hành trong hai thập niên qua. Hàng loạt cuộc chính biến xảy ra tại các nước Guinea, Mali, Burkina Faso, Niger, Gabon. Xung đột và đảo chính xảy ra thường xuyên khiến châu Phi trở nên kém ổn định, tác động tiêu cực tới tâm lý của các nhà đầu tư và khiến tình hình kinh tế của các quốc gia xảy ra đảo chính trở nên tồi tệ hơn. Bất ổn chính trị càng làm thách thức về đói nghèo và bất bình đẳng nghiêm trọng hơn, đẩy các nước châu Phi vào vòng luẩn quẩn không có lối thoát.

Xung đột vũ trang lan rộng cũng thúc đẩy các nhóm tội phạm tìm cách mở rộng phạm vi ảnh hưởng, nhất là tại khu vực Tây Phi. Tình trạng trộm cắp gia súc và bắt cóc đòi tiền chuộc làm suy yếu sự ổn định trong khu vực.

Số liệu thống kê giai đoạn 2019-2023 cho thấy, chỉ số tội phạm tổng thể ở châu Phi tăng từ 4,97 điểm lên 5,25 điểm. Trong năm nay, tất cả các loại hình tội phạm đều gia tăng ở châu Phi, nhất là nạn buôn người với chỉ số được đánh giá là 6,06 điểm, cao hơn nhiều so với mức trung bình trước đây chỉ là 5,36 điểm. Ðáng chú ý là sự xuất hiện của một số loại hình tội phạm mới, bên cạnh các hoạt động tội phạm có tổ chức đã được biết đến từ trước tới nay.

Những con số nêu trên phản ánh tác động của xung đột, cũng như dịch bệnh, nghèo đói, khí hậu cực đoan và bất ổn chính trị gia tăng ở Lục địa đen. Xung đột, dịch bệnh, nghèo đói dẫn tới tình trạng di dời cưỡng bức, tuyển dụng cưỡng bức (như binh lính trẻ em), các hình thức nô lệ hiện đại và sự gián đoạn trong cấu trúc xã hội, gia đình ở châu Phi. Ðây đều là những nguyên nhân dẫn đến tình trạng buôn người và các loại hình tội phạm khác. Bất ổn chính trị ở Mali, Burkina Faso và Niger đã dẫn tới tình trạng gia tăng bạo lực ở các nước này.

Số liệu thống kê giai đoạn 2019-2023 cho thấy, chỉ số tội phạm tổng thể ở châu Phi tăng từ 4,97 điểm lên 5,25 điểm.

Xung đột, bạo lực lan rộng khắp vùng Sahel, dải đất nằm giữa sa mạc Sahara ở phía bắc và khu vực thảo nguyên ở phía nam châu Phi, tạo nên thảm họa với dân thường trong khu vực. Châu Phi phải chứng kiến nhiều cuộc khủng hoảng nhân đạo trầm trọng.

Theo số liệu của Ủy ban Kinh tế châu Phi thuộc Liên hợp quốc (ECA), hiện có tới 546 triệu người châu Phi đang sống trong nghèo đói, tăng 74% kể từ năm 1990 và 10 quốc gia thuộc châu lục này phải đối mặt với tình trạng nghèo khổ đáng báo động.

Xung đột, chia rẽ về kinh tế, sắc tộc, bất ổn an ninh là căn bệnh trầm kha của châu Phi, trở thành những mồi lửa châm ngòi cho bất ổn, bạo lực và khủng hoảng.

Ðiều các nhà lãnh đạo châu Phi cần làm hiện nay là củng cố niềm tin với người dân, xóa bỏ tình trạng bất bình đẳng, nêu cao tinh thần trách nhiệm và có những quyết sách nhằm cải thiện điều kiện kinh tế và đời sống của người dân, mang lại sự ổn định trong xã hội. Ðó cũng là nội dung chính được thảo luận tại Diễn đàn quốc tế Dakar lần này.

Có thể bạn quan tâm

Một góc đường phố Thủ đô Jakarta của Indonesia. (Ảnh: TTXVN)

Bước chuyển hướng chiến lược của Indonesia

Tuyên bố mới đây của Bộ trưởng Thương mại Indonesia Budi Santoso về việc nước này và Brazil đang thúc đẩy đề xuất xây dựng Thỏa thuận Thương mại ưu đãi (PTA) giữa Indonesia và Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đánh dấu bước chuyển hướng chiến lược đáng chú ý trong chính sách ngoại giao kinh tế của Jakarta.

Ông Abelardo de la Espriella phát biểu nhậm chức ngày 7/8. (Ảnh: Trang X chính thức của ông Abelardo De La Espriella)

Nhiệm kỳ nhiều thách thức

Chính trị gia cánh hữu Abelardo de la Espriella đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia hôm 7/8, đánh dấu diễn biến mang tính bước ngoặt trên chính trường quốc gia Nam Mỹ. Chính quyền mới của Colombia được nhận định sẽ gặp không ít trở ngại trên hành trình xây dựng đất nước đoàn kết và ổn định về an ninh.

(Ảnh minh họa: Tân hoa xã)

Mỹ và châu Âu xúc tiến điều chỉnh mối quan hệ theo hướng san sẻ trách nhiệm

Sau hàng loạt cảnh báo về việc điều chỉnh “chiếc ô an ninh”, Mỹ chính thức xúc tiến rà soát hiện diện quân sự tại châu Âu. Bước đi này vừa phản ánh thay đổi về ưu tiên chiến lược của Washington, vừa mở ra một giai đoạn mới cho NATO, khi Mỹ và châu Âu chuyển sang mối quan hệ đối tác thực chất và san sẻ trách nhiệm.

Chiến dịch Serengeti 2.0 thu giữ thiết bị tội phạm mạng. (Ảnh: INTERPOL)

Mặt trận an ninh mới ở châu Phi

Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) vừa công bố Báo cáo đánh giá mối đe dọa an ninh mạng châu Phi năm 2026 cho thấy, có tới 55% các vụ tấn công mạng tại châu Phi có sự “tiếp tay” của AI.

Người dân tưởng niệm các nạn nhân vụ ném bom nguyên tử tại Công viên Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima, thành phố Hiroshima (Nhật Bản) ngày 6/8/2024. (Ảnh: THX)

Tiếp nối nỗ lực kiến tạo hòa bình

Vào những ngày đầu tháng 8 cách đây hơn 80 năm, hai quả bom nguyên tử dội xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người dân vô tội, để lại những vết thương hằn sâu lên nhiều thế hệ tại Nhật Bản.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lại thêm cơ hội đàm phán giữa Mỹ và Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công “cực mạnh” với “mức độ quân sự khủng khiếp” nhằm vào Iran để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán với Tehran. Đây được cho là động thái cần thiết nhằm tránh cho khu vực này bị cuốn vào vòng xoáy xung đột mới tàn khốc.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Maroc mở ra quỹ đạo phát triển mới

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, với điểm đến là Maroc. Diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng bị rạn nứt nghiêm trọng do bất đồng trong quá khứ, chuyến thăm góp phần mở ra quỹ đạo phát triển mới cho hợp tác song phương.

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.

EU đang thúc đẩy các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Phép thử nguồn cung năng lượng

Lượng dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) giảm xuống mức thấp kỷ lục trong bối cảnh nguồn cung gián đoạn và giá cả leo thang. Thực trạng này đang đe dọa làm đình trệ hoạt động sản xuất công nghiệp của EU.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: TTXVN)

Tự chủ và kiên cường hơn

Nền kinh tế Canada vừa ghi nhận mức tăng trưởng thấp nhất trong năm cầm quyền đầu tiên của một thủ tướng, trong đó hai quý tăng trưởng âm liên tiếp - biểu hiện của suy thoái kỹ thuật, do bối cảnh bất ổn toàn cầu. Tuy nhiên, người dân vẫn ủng hộ mạnh mẽ cách tiếp cận của Thủ tướng Mark Carney trong quản lý kinh tế.

Nông dân thu hoạch vụ mùa ở Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Giải pháp tận gốc cho vấn đề mất an ninh lương thực

Các chính sách thương mại phù hợp cùng sự phối hợp quốc tế chặt chẽ sẽ đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao khả năng chống chịu của thị trường lương thực toàn cầu trước các “cú sốc” ngày càng thường xuyên và nghiêm trọng.