Những kết nối ấm áp nghĩa tình
Sinh ra và lớn lên tại Thái Bình, chị Lành rời quê hương để lên Hà Nội mưu sinh từ khi còn rất trẻ. Dù bận rộn với công việc và lo toan cho gia đình, chị Lành vẫn đặc biệt để ý đến môi trường sống chung quanh. Nhận thấy góc phố mình sinh sống mọi người hay vứt rác bừa bãi, gây ô nhiễm, hằng ngày, chị Lành luôn dành thời gian cẩn thận quét dọn để trẻ em có nơi vui chơi thoải mái.
Ở xóm nhỏ Phúc Tân cũng có một người phụ nữ nhỏ bé nhưng đầy nghị lực, luôn âm thầm cống hiến cho cộng đồng, mà mọi người ở trong xóm hay gọi là “cô Hồng - thủ lĩnh nhóm di cư”.
Một mình lặn lội nơi đất khách quê người từ khi còn trẻ, chị Hồng đã rong ruổi trên khắp các con phố của Hà Nội, lặng lẽ thu gom ve chai và nhận làm những công việc như dọn dẹp nhà cửa, quét dọn sân vườn.
Hiểu rõ những vất vả, khó khăn mà người lao động di cư như mình phải đối mặt, chị đã đứng ra thành lập nhóm hỗ trợ lao động di cư tại địa bàn. Với sự kiên trì không mệt mỏi, chị Hồng miệt mài vận động các cấp chính quyền và các nhóm thiện nguyện để đem đến những nguồn hỗ trợ cần thiết cho cộng đồng. Nhóm lao động di cư tại Phúc Tân mà chị Hồng gây dựng không chỉ là một nơi để kết nối những người con xa quê mà còn là chỗ dựa tinh thần, nơi mỗi người tìm thấy sự an ủi, sẻ chia và động viên lẫn nhau giữa những gánh nặng mưu sinh.
Nhiều khó khăn hiện hữu
Những ngày đầu khi đặt chân lên Hà Nội, chị Lành vướng phải trở ngại lớn nhất là việc đăng ký tạm trú, tạm vắng. Không có ai hướng dẫn, chị đành tự mình mày mò, hỏi han từ hàng xóm đến đồng nghiệp để hiểu cách hoàn thiện các thủ tục cần thiết. Khó khăn tiếp tục chồng chất khi chị muốn đăng ký cho hai con của mình vào học trường công tại khu vực gần nhà, không ít lần chị phải ngậm ngùi chấp nhận lời từ chối nhập học của trường vì hồ sơ của con thiếu các giấy tờ cần thiết.
Với chị Hồng, vì là một người vô gia cư, không có hộ khẩu, chị gặp khó khăn ngay từ việc làm thẻ căn cước công dân. Thiếu loại giấy tờ cơ bản này, chị gặp nhiều hạn chế trong việc tiếp cận các dịch vụ chăm sóc y tế công, buộc phải tìm đến các cơ sở khám bệnh tư nhân với chi phí đắt đỏ, vượt ngoài khả năng chi trả.
Trong nhóm cộng đồng lao động di cư, chứng kiến nhiều câu chuyện khó khăn tương tự, chị chia sẻ: “Tại Phúc Tân, có rất nhiều người mua bảo hiểm y tế ở quê nhưng lại không biết bảo hiểm có hiệu lực ở cả một số bệnh viện tuyến quận tại Hà Nội. Vì vậy, mỗi khi bị bệnh, họ lại bắt xe về quê để khám, vừa tốn tiền đi lại, vừa tốn thời gian”.
Việc thiếu những thông tin cơ bản này khiến người lao động di cư bỏ lỡ những quyền lợi y tế quan trọng, gây thêm áp lực cho cuộc sống mưu sinh vốn đã rất vất vả.
Niềm hy vọng mới
May mắn thay, những thay đổi tích cực trong các chính sách về an sinh xã hội gần đây đã mở ra nhiều cơ hội mới, giúp người lao động di cư dễ dàng tiếp cận các dịch vụ cơ bản.
Một trong những bước tiến đáng chú ý là việc triển khai nền tảng công nghệ số VNeID, giúp người lao động dễ dàng thực hiện các thủ tục hành chính như đăng ký tạm trú, tạm vắng ngay tại nhà mà không cần phải trực tiếp đến các cơ quan công an. Ngoài ra, các quyền lợi của người lao động di cư trong các chính sách về bảo hiểm xã hội cũng ngày càng được chú trọng, với những điều chỉnh tích cực như bổ sung chế độ thai sản, bảo hiểm tai nạn lao động, và giảm thời gian tối thiểu đóng bảo hiểm để được hưởng lương hưu.
Bên cạnh đó, nhiều dự án cộng đồng cũng đã được triển khai, đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng sống cho người lao động di cư. Nổi bật trong số đó là dự án WODIMO - một dự án được Liên minh châu Âu tài trợ, do Tổ chức CARE quốc tế tại Việt Nam phối hợp Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp và Hỗ trợ phát triển phụ nữ Hà Nội (CEWDS) thực hiện. Đây là dự án hỗ trợ phụ nữ lao động di cư, đặc biệt trong lĩnh vực phi chính thức, ứng dụng công nghệ số để mở ra cơ hội việc làm và cải thiện khả năng tiếp cận các dịch vụ an sinh xã hội. Dự án không chỉ cung cấp thông tin hữu ích về chính sách mà còn tổ chức các chương trình đào tạo nhằm nâng cao năng lực cho phụ nữ di cư. Qua đó, phụ nữ có thể tham gia các hoạt động kinh doanh trực tuyến an toàn, hiệu quả và đúng pháp luật, giúp gia tăng thu nhập và ổn định cuộc sống. Quan trọng hơn, dự án còn giúp người lao động di cư hiểu rõ về quyền lợi và nghĩa vụ của mình, từ đó biết cách sử dụng tốt hơn các dịch vụ xã hội.
