Gìn giữ không gian văn hóa-lịch sử thiêng liêng

Gần nửa thế kỷ qua, Khu di tích Dục Thanh (thuộc Bảo tàng Hồ Chí Minh, chi nhánh Bình Thuận) vẫn giữ nguyên những nét cổ kính. Những kỷ vật từ thuở ban đầu, những mái ngói, chiếc bàn, bộ ván... vẫn hiện hữu, như chứng nhân thời gian, lặng lẽ kể lại câu chuyện về một thời tràn đầy lý tưởng và khát vọng cứu nước của Bác Hồ. Khuôn viên di tích luôn được chăm chút, gọn gàng, sạch sẽ. Đó là thành quả của những bàn tay thầm lặng ngày ngày cần mẫn vun đắp, gìn giữ, để nơi đây mãi là không gian văn hóa-lịch sử thiêng liêng giữa lòng thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận...
Khu di tích Dục Thanh luôn giữ nét cổ kính.
Khu di tích Dục Thanh luôn giữ nét cổ kính.

Ký ức không phai về vị lãnh tụ kính yêu

Vào những ngày bình thường, Khu di tích Dục Thanh cũng luôn đông các đoàn khách đến dâng hương, tham quan và tìm hiểu về nơi Bác Hồ kính yêu từng dạy học tại đây. Không chỉ có người dân địa phương, mà du khách từ khắp các tỉnh, thành phố, các đoàn thể, hội cựu chiến binh, ngành giáo dục, đoàn thanh niên... đến đây, mang theo tấm lòng thành kính nhớ về Bác. Nhiều đoàn kết hợp trao học bổng tặng học sinh nghèo, trao quà, hỗ trợ xây nhà tình thương, góp phần lan tỏa tinh thần nhân ái từ chính nơi Bác từng dừng chân.

Bên trong khuôn viên rộng hơn 4.000m², cảnh sắc vẫn vẹn nguyên như thuở xưa. Những hàng cây, lối đi, giếng nước, ngôi trường Dục Thanh, nhà Ngọa Du Sào, nhà thờ cụ Nguyễn Thông... được bảo tồn nghiêm cẩn. Những hiện vật như chiếc án thư, bộ trường kỷ, nghiên mài mực, tráp văn thư, khay, ly… được sắp đặt như thể thầy giáo Nguyễn Tất Thành vừa mới rời khỏi ngày hôm qua. Vẻ đẹp đó không tự nhiên mà có, mà là kết quả của sự lao động cần mẫn và tâm huyết của những người làm công tác bảo tồn di tích.

Trong cái nắng oi ả vùng duyên hải, các công nhân vẫn cần mẫn cắt tỉa, tạo dáng cho những gốc cây, luống hoa trong khuôn viên di tích. Một trong những cây thiêng được bảo tồn cẩn trọng là cây khế do chính Bác Hồ từng chăm sóc. Đã hơn 100 tuổi, cây khế được cắt tỉa, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh cẩn thận và vẫn ra quả hằng năm. Đây cũng là điểm dừng chân quen thuộc của du khách khi đến Dục Thanh...

Ở khu nhà di tích, từng sàn gỗ, mặt bàn, vật dụng đều được các nhân viên lau chùi, giữ gìn cẩn thận. Chị Nguyễn Thị Sen, nhân viên phụ trách vệ sinh, chia sẻ: “Chúng tôi luôn giữ gìn khu di tích sạch sẽ, không bụi. Mỗi lần có đoàn đến viếng, tham quan, chúng tôi càng phải làm kỹ hơn, nhất là vào mùa mưa, sàn dễ bẩn do vết giày dép”.

Ý thức gìn giữ không gian văn hóa của người dân cũng được hình thành từ chính vẻ sạch đẹp, ngăn nắp của khu di tích. Từ học sinh đến các bậc cao niên, từ người đến thể dục buổi sớm đến các đoàn tập văn nghệ… đều tự giác nhặt rác, giữ gìn cảnh quan chung. Một không gian văn hóa không chỉ lan tỏa từ lịch sử, mà còn sống động trong hành xử của cộng đồng.

Địa chỉ Đỏ tuyên truyền về lòng yêu nước cách mạng

Hơn 20 năm gắn bó với khu di tích, chị Nguyễn Thị Thùy Thương, phụ trách kiểm tra tài sản di tích cho biết: “Mỗi ngày tôi đều đi kiểm tra từng hiện vật, quan sát từng góc nhà. Nếu phát hiện dấu hiệu hư hỏng, sẽ báo ngay để bảo tàng có phương án tu sửa kịp thời”. Chị kể, khu di tích được trùng tu vào cuối năm 1980 trên nền một phần di tích gốc, kết hợp với lời kể và phác họa từ học trò cũ của Bác. Đến nay, trải qua nhiều đợt trùng tu, đặc biệt sau các đợt lũ lớn, các hiện vật gốc vẫn được gìn giữ kỹ lưỡng. Mỗi năm, toàn bộ đồ gỗ đều được khử trùng chống mối mọt hai lần.

Những nỗ lực âm thầm ấy đã giúp Dục Thanh giữ được vẻ cổ kính, nguyên trạng. Thầy Lê Văn Cúp (giảng viên Trường đại học Quốc tế Hồng Bàng), người đã hơn 20 lần đến tham quan cho biết: “Mỗi lần đến, tôi lại thấy y như cũ, cây vẫn ra trái, mái ngói không đổi, kỷ vật không sứt mẻ. Điều đó chứng tỏ nơi đây được gìn giữ bằng cả tấm lòng”.

Từ đầu năm 2025 đến nay, Khu di tích Dục Thanh đã đón 815 đoàn với hơn 52.000 lượt khách, trong đó có 237 lượt khách quốc tế. Ngoài tham quan, nơi đây còn tổ chức hơn 100 hoạt động chính trị, văn hóa như lễ viếng, hội trại, lễ tuyên dương, chiếu phim tư liệu, lễ rước đuốc… Đặc biệt, ngày 19/5, Bảo tàng Hồ Chí Minh chi nhánh Bình Thuận phối hợp tổ chức chương trình nghệ thuật kỷ niệm 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh và 115 năm Người dạy học tại Trường Dục Thanh.

Không chỉ là điểm đến truyền thống, Dục Thanh hôm nay đang từng bước ứng dụng công nghệ số: thuyết minh tự động, trải nghiệm tương tác, mô hình thực tế ảo... để lan tỏa thông điệp giáo dục đến thế hệ trẻ. Nhờ vậy, không gian văn hóa, lịch sử nơi đây trở nên gần gũi hơn với thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên, tạo cảm hứng khám phá và học tập từ tấm gương đạo đức và chí hướng của Bác Hồ.

Từ những bàn tay thầm lặng, từ những tâm hồn tha thiết với lịch sử, di tích Dục Thanh hôm nay không chỉ là một công trình lưu giữ dấu tích của thầy giáo Nguyễn Tất Thành thuở nào, mà còn là điểm hội tụ của tình cảm, niềm tin và trách nhiệm gìn giữ di sản văn hóa dân tộc cho các thế hệ mai sau ■

Có thể bạn quan tâm

Chùa Phạm Thông ở làng cổ Đông Sơn, phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa.

Hàm Rồng - một vùng di sản, danh thắng

“Thanh Hóa thắng địa là nơi/Rồng vờn hạt ngọc, hạc bơi chân thành”. Câu ca được cộng đồng lưu truyền, gợi mở, mời gọi du khách trải nghiệm một vùng di sản, danh thắng ở Hàm Rồng.

Khách du lịch nghe giới thiệu về hệ thống hang động Phong Nha-Kẻ Bàng.

Khám phá hang Sơn Đoòng thông qua công nghệ số

Tỉnh Quảng Trị vừa khai trương dịch vụ trải nghiệm khám phá hang động lớn nhất thế giới Sơn Đoòng thông qua công nghệ thực tế ảo (VR 5D). Đây là trải nghiệm độc đáo, hấp dẫn cho những người đam mê du lịch khám phá nhưng chưa có điều kiện trực tiếp đến các hang động ở Phong Nha-Kẻ Bàng.

Từng nhịp búa, thớ gỗ, tấm da tạo nên âm thanh vang vọng, gìn giữ hồn cốt văn hóa làng quê xứ Nghệ qua bao thế hệ.

Giữ nhịp trống giữa làng quê xứ Nghệ

Trong nhịp sống hiện đại, khi nhiều làng nghề truyền thống dần phai nhạt, ở xã Đại Đồng (tỉnh Nghệ An) vẫn có những con người lặng lẽ giữ lửa nghề làm trống da. Từng nhịp búa, thớ gỗ, tấm da tạo nên âm thanh vang vọng, góp phần gìn giữ hồn cốt văn hóa làng quê xứ Nghệ qua bao thế hệ.

Bà Nguyễn Thị Kiềm (bên trái) cùng nhóm thợ giữ nghề chằm nón lá Vân Thê.

Duyên dáng nón lá Vân Thê

Trong bối cảnh nhiều làng nghề truyền thống đối mặt với nguy cơ thất truyền, nghề chằm nón lá Vân Thê vẫn được người dân nơi đây nỗ lực giữ gìn, phát huy. Trải qua bao thăng trầm, du lịch làng nghề đã có đóng góp quan trọng vào việc bảo tồn, tiếp nối giá trị của nghề chằm nón xưa.

Vùng biển Cổ Thạch (xã Liên Hương) với nhiều thuyền thúng tạo nên cảnh đẹp hoang sơ.

Vẻ đẹp hoang sơ vùng biển Cổ Thạch

Nằm ở khu vực phía đông bắc tỉnh Lâm Đồng, xã Liên Hương có danh thắng quốc gia kế bên bãi biển hoang sơ, rực rỡ với những viên đá đầy màu sắc, tạo nên vẻ đẹp huyền ảo. Trong quần thể du lịch của xã còn có di tích lịch sử-văn hóa giúp nơi đây có tiềm năng trở thành thiên đường trải nghiệm.

Một đoạn tường thành cổ Diên Khánh

Phát huy giá trị di sản thành cổ Diên Khánh

Được công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia từ năm 1988, trong định hướng phát triển, thành cổ Diên Khánh (Khánh Hòa), sẽ trở thành một điểm nhấn quan trọng trong hệ thống di tích lịch sử, văn hóa địa phương.

Việc tổ chức những chương trình văn hóa-du lịch đặc sắc thu hút lượng khách trong nước và quốc tế đến Gia Lai.

Bản sắc cộng đồng tạo sức bật cho du lịch Gia Lai

Sau sáp nhập, Gia Lai trở thành vùng đất hội tụ độc đáo, nơi núi rừng Tây Nguyên hùng vĩ giao hòa cùng biển xanh miền trung khoáng đạt. Sự kết hợp ấy đã tạo nên lợi thế riêng biệt, giúp ngành du lịch khẳng định vai trò kinh tế mũi nhọn với những câu chuyện văn hóa, bản sắc và sự đồng hành bền chặt của cộng đồng địa phương.

Phút lắng đọng ở không gian sách cũ Cội Nguồn.

Làm mới cho sách cũ

Lật lại từng trang sách cũ, hình ảnh vùng đất học xứ Huế hiện lên trong dáng vẻ nhẹ nhàng, sâu lắng. Không gian sách Cội Nguồn, phường Thuận Hóa, thành phố Huế của bạn trẻ Nguyễn Thị Mỹ Hằng (27 tuổi) như cánh chim mang theo tri thức nhuốm mầu thời gian.

Đền thờ Vua Hàm Nghi và các tướng sĩ Cần Vương ở Cam Lộ.

Phát triển du lịch ở vùng đất cách mạng

Xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị được thiên nhiên ưu ái ban tặng khí hậu ôn hòa, cũng là nơi hội tụ của những tầng nấc văn hóa, lịch sử trầm mặc. Từ “Kinh đô kháng chiến” với thành Tân Sở vang bóng một thời, đến những giếng cổ nghìn năm và vườn chè cổ thụ độc đáo.

Nhà vườn Xuân Đài ở làng Thủy Biều.

Giữ khoảng rỗng cho đô thị Huế

Khái niệm rỗng và mở xoay quanh những làng cổ của thành phố Huế đã nhiều lần được các chuyên gia, nhà nghiên cứu tiến hành thảo luận, đánh giá. Với một thành phố đặc biệt như Huế, giá trị văn hóa, lịch sử đang cùng tồn tại, vừa tách biệt vừa gắn kết với quá trình đô thị hóa.

Không gian linh thiêng của đêm hội âm công bên ánh lửa bập bùng.

Lễ tạ ân Nữ thần Ku-môr Bar của người Pa Kô

Bao đời nay, người Pa Kô tại xã Tà Rụt, tỉnh Quảng Trị vẫn gìn giữ những phong tục truyền thống tốt đẹp, giàu triết lý nhân sinh. Trong số đó, Lễ tạ ân Nữ thần Ku-môr Bar là nghi lễ cầu mong sự thịnh vượng, đồng thời là biểu tượng của lòng biết ơn, lối sống thiện lành và tinh thần đoàn kết cộng đồng.

Bạch Mã hướng tới mô hình khu bảo tồn đa chức năng kiểu mẫu theo chuẩn mực quốc tế.

Bạch Mã - hành trình thức giấc

Từ danh hiệu Vườn Di sản ASEAN đến mô hình quản trị rừng dựa trên công nghệ, từ phục hồi đa dạng sinh học đến kinh tế sinh thái bền vững, Bạch Mã đang từng bước khẳng định vị thế một khu bảo tồn kiểu mẫu của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.

Nghề làm nước mắm tại Phan Thiết.

Phát triển thương hiệu nước mắm Phan Thiết

Nước mắm Phan Thiết có lịch sử truyền thống hơn 300 năm, nổi tiếng với hương vị đậm đà, màu sắc đặc trưng và được xem là đặc sản trứ danh của vùng đất ven biển tỉnh Lâm Đồng. Thời gian qua, thương hiệu nước mắm Phan Thiết được xây dựng, phát triển thành sản phẩm OCOP nhằm quảng bá tại thị trường trong và ngoài nước.

Võ Ca Dao hướng dẫn cho du khách nước ngoài trải nghiệm in tranh mộc bản.

Kể Huế bằng những điều thương nhớ

Từ trải nghiệm cá nhân và ký ức về cố đô, Võ Ca Dao cố gắng chắt lọc thành 100 điều nên thử khi đến Huế. Đó không chỉ là gợi ý cho những ai mới tới đây du lịch lần đầu mà còn là một cách kể Huế bằng đời sống thường ngày.

Các sản phẩm OCOP thủ công mỹ nghệ ở thành phố Đà Nẵng được chú ý tại các hội chợ.

Tạo thêm hành lang pháp lý để sản phẩm OCOP vươn xa

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, sản phẩm nông nghiệp nông thôn của các chủ thể OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm) trên địa bàn thành phố Đà Nẵng tăng lên đáng kể về số lượng, mẫu mã. Bên cạnh tập trung vào những sản phẩm đã và đang có niên hạn, thành phố Đà Nẵng còn có riêng một nghị quyết để phát triển các sản phẩm OCOP theo hướng bền vững.

Sau khóa đào tạo photovoice, trang bị máy ảnh cho người dân, đã có nhiều tác phẩm ảnh được trưng bày tới cộng đồng trong vùng di sản.

Cộng đồng tham gia bảo tồn, phát huy giá trị di sản

Thành nhà Hồ tọa lạc ở xã Tây Đô, tỉnh Thanh Hóa, được UNESCO công nhận Di sản văn hóa thế giới năm 2011. Cùng với thực hiện nghiêm các cam kết theo khuyến nghị của UNESCO, tỉnh Thanh Hóa ưu tiên sự tham gia của cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị di tích Thành nhà Hồ và vùng phụ cận gắn với phát triển du lịch.

Ra mắt bộ trang phục sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Trị.

Khôi phục trang phục truyền thống dân tộc Chứt

Trong khi các dân tộc ở nước ta đều có trang phục truyền thống phản ánh bản sắc văn hóa, phong tục của từng cộng đồng thì đồng bào dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Bình (trước đây), nay là Quảng Trị lại thiếu trang phục truyền thống.

Du khách tìm hiểu các công đoạn chế tác nón ngựa tại cơ sở của Nghệ nhân Ưu tú Đỗ Văn Lan.

Chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa

Xã Xuân An, tỉnh Gia Lai đang có những bước đi mạnh mẽ, bài bản nhằm phát triển kinh tế-xã hội theo hướng bền vững. Trong đó, sản phẩm du lịch làng nghề nón ngựa Phú Gia trở thành điểm nhấn quan trọng, mở đường cho chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Hương, người truyền lửa cho Câu lạc bộ Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh Hưng Tân. (Ảnh TRỌNG TÂM)

Để ví, giặm ngân dài cùng năm tháng

Giữa những ngày cuối thu xứ Nghệ, trong không gian ấm áp của Nhà văn hóa Hưng Tân, xã Hưng Nguyên Nam (Nghệ An), tiếng ví, tiếng giặm lại ngân lên mộc mạc mà sâu lắng. Không chỉ là âm thanh của ký ức, đó còn là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, được gìn giữ và trao truyền bằng tâm huyết của những con người bình dị nơi làng quê.

Giáo viên và học sinh Trường tiểu học và trung học cơ sở A Xing sử dụng nhạc cụ của người Vân Kiều, Pa Kô do trường sưu tầm, trưng bày để sinh hoạt văn hóa văn nghệ.

Gìn giữ văn hóa bản địa

Trường tiểu học và trung học cơ sở A Xing, xã Lìa (tỉnh Quảng Trị) đã xây dựng một không gian trưng bày những giá trị văn hóa đặc sắc của người Vân Kiều và Pa Kô ngay trong khuôn viên nhà trường, qua đó giáo dục học sinh lòng tự hào dân tộc, yêu quê hương, tôn trọng và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc mình.