Chuyến đi là cơ hội để nền kinh tế đầu tàu châu Âu thắt chặt quan hệ với ba “ông lớn” trong ngành dầu mỏ, qua đó củng cố an ninh năng lượng, mở rộng thị trường xuất khẩu.
Không khó để lý giải việc nhà lãnh đạo Đức chọn Saudi Arabia, Qatar và UAE là những điểm dừng chân trong chuyến công du vùng Vịnh đầu tiên trên cương vị Thủ tướng. Với trữ lượng dầu mỏ khổng lồ, cả ba nước đều là những cường quốc năng lượng và tài chính hàng đầu khu vực. Saudi Arabia từ lâu đã được biết đến với vị trí nhà xuất khẩu dầu thô hàng đầu thế giới cùng sức ảnh hưởng rộng rãi trong thế giới Arab. Trong khi đó, UAE giữ vị thế nền kinh tế lớn thứ 2 vùng Vịnh, quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn thứ 4 trong Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC). Qatar là nước có thu nhập bình quân đầu người cao hàng đầu thế giới, một trong những nhà xuất khẩu khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới. Đối với Đức, đây đều là những đối tác giàu tiềm năng.
Nhìn vào phái đoàn doanh nghiệp hùng hậu tháp tùng Thủ tướng Merz đến ba nước vùng Vịnh có thể thấy, kinh tế là mục tiêu trọng tâm của chuyến đi. Trong đó, ưu tiên hàng đầu của Berlin vẫn là vấn đề năng lượng. Sau khi nguồn cung khí đốt từ Nga gián đoạn, Mỹ đã trở thành nhà cung cấp LNG hàng đầu của Đức.
Theo số liệu thống kê của Chính phủ Đức, năm 2025, khoảng 96% lượng LNG nhập khẩu của Đức đến từ Xứ Cờ hoa. Một số nhà phân tích lo ngại, sự phụ thuộc quá mức vào nguồn khí đốt từ Mỹ có thể khiến Đức một lần nữa rơi vào thế bị động trong bảo đảm an ninh năng lượng - kịch bản từng xảy ra khi nguồn cung từ Nga bị cắt đứt. Trong bối cảnh hiện nay, các nước vùng Vịnh trở thành sự lựa chọn hàng đầu giúp Berlin đa dạng hóa nguồn cung.
Cùng với năng lượng, Đức cũng kỳ vọng thắt chặt quan hệ với các đối tác vùng Vịnh trong lĩnh vực kinh tế, thương mại và cơ sở hạ tầng. Đây không chỉ là mong muốn, mà đã trở thành yêu cầu cấp bách đối với Berlin, nhất là khi các liên minh truyền thống đang dần suy yếu.
Nhiều năm qua, Đức nói riêng và Liên minh châu Âu (EU) nói chung duy trì quan hệ mật thiết cả về chính trị và kinh tế với Mỹ - đồng minh thân cận bên kia bờ Đại Tây Dương. Tuy nhiên, những thay đổi gần đây trong chính sách của Washington đã buộc châu Âu phải suy nghĩ lại. Bộ trưởng Kinh tế Đức Katherina Reiche nhận định, khi những liên minh truyền thống bắt đầu có dấu hiệu rạn nứt, Đức cần tìm thêm đối tác mới. Điều này không có nghĩa Berlin xem nhẹ những mối quan hệ hiện có, mà là tránh tình trạng “bỏ trứng vào một giỏ”, hạn chế rủi ro và nhân lên cơ hội.
Giới quan sát cho rằng, những thỏa thuận đạt được trong chuyến công du vùng Vịnh lần này của ông Merz có thể giúp Berlin tăng cường tự chủ trong bảo đảm an ninh năng lượng, mở rộng thị trường xuất khẩu. Điều này càng có ý nghĩa quan trọng khi nền kinh tế Đức đang đối mặt nhiều thách thức. Sau hai năm liên tiếp suy giảm, năm 2025, GDP của Đức chỉ tăng trưởng ở mức 0,2%. Triển vọng thời gian tới cũng không khả quan, khi mới đây, Chính phủ Đức đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế năm 2026 xuống còn 1%, do nền kinh tế đầu tàu châu Âu phục hồi chậm hơn kỳ vọng.
Bộ trưởng Kinh tế Đức cho rằng, việc xây dựng các liên minh kinh tế mới sẽ đóng vai trò then chốt trong thúc đẩy tăng trưởng. Tiếp nối các chuyến thăm Ấn Độ, Brazil, Nam Phi… trong thời gian vừa qua, chuyến công du của Thủ tướng Merz đến vùng Vịnh góp phần giúp Berlin mở rộng mạng lưới “vịnh tránh bão” cho nền kinh tế, trong bối cảnh sóng gió thương mại toàn cầu liên tiếp nổi lên.
Bên cạnh hợp tác kinh tế-thương mại, trong khuôn khổ chuyến thăm, Thủ tướng Đức và các đối tác Vùng Vịnh đã thảo luận một loạt hồ sơ nóng tại khu vực như vấn đề hạt nhân Iran, tiến trình hòa bình Trung Đông và tình hình tại Syria. Thời gian qua, Saudi Arabia, Qatar và UAE được cộng đồng quốc tế biết đến rộng rãi với vai trò “nhà hòa giải” đáng tin cậy cho những xung đột trong khu vực. Trao đổi với các nhà lãnh đạo vùng Vịnh nhân chuyến thăm, ông Merz khẳng định, Berlin sẵn sàng phối hợp với các đối tác khu vực góp phần hạ nhiệt căng thẳng và bảo đảm ổn định ở Trung Đông. Điều này cho thấy, Đức nhận thức rõ, việc hợp tác với các “nhà hòa giải” khu vực là yếu tố cần thiết để Berlin không đứng ngoài bàn cờ chiến lược Trung Đông.
Chỉ diễn ra trong vỏn vẹn ba ngày nhưng chuyến công du vùng Vịnh của Thủ tướng Đức đã thu được những thành quả tích cực, mở đường cho giai đoạn hợp tác mới với các nước trong khu vực. Tuy nhiên, để biến những cam kết và mong muốn thành hiện thực, Berlin vẫn còn cả một chặng đường dài phía trước.
