Một trong những vấn đề quan trọng là tiếp tục tạo sự đồng thuận cao trong nhân dân ngay từ công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để bảo đảm thực hiện các dự án trọng điểm, đưa Đồng Nai thành cực tăng trưởng quan trọng của cả nước.
Tăng cường đối thoại
Hơn 2 năm trước, Tỉnh ủy Đồng Nai (nay là Thành ủy Đồng Nai) ban hành Nghị quyết số 14-NQ/TU ngày 22/4/2024 (Nghị quyết số 14) về thúc đẩy công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB), hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn.
Nghị quyết số 14 ra đời trong bối cảnh Đồng Nai đang và sắp triển khai nhiều dự án hạ tầng quan trọng và quá trình tổ chức thực hiện công tác này vẫn còn một số hạn chế, chưa thật sự tạo điều kiện thúc đẩy nhanh các dự án đầu tư và bảo đảm an dân.
Quá trình đưa nghị quyết này vào cuộc sống một cách nghiêm túc đã tạo nên sự chuyển biến rõ rệt trong thực tiễn. Việc chuẩn bị quỹ đất, xây dựng khu tái định cư được chú trọng hơn, góp phần ổn định đời sống người dân và rút ngắn thời gian thực hiện các dự án.
Điển hình là các chiến dịch, dự án tiêu biểu làm tốt công tác bồi thường, GPMB; mô hình hay trong tuyên truyền, vận động người dân tạo sự đồng thuận cao; việc xây dựng khu tái định cư trước khi thu hồi đất... Nổi bật là các dự án: Tuyến cao tốc Biên Hòa-Vũng Tàu; di dời, chuyển đổi công năng khu công nghiệp Biên Hòa 1; tuyến đường trục trung tâm Biên Hòa,... hoàn tất khâu GPMB theo lộ trình, đẩy nhanh quá trình thi công khẩn trương dự án.
Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân phường Trấn Biên Hồ Văn Nam cho rằng: GPMB là công việc nhạy cảm, liên quan quyền lợi của nhân dân, dễ phát sinh khiếu nại, khiếu kiện nếu không làm tốt công tác tuyên truyền, vận động. Thực tiễn cho thấy, ở đâu cấp ủy Đảng lãnh đạo tốt, phát huy được vai trò hệ thống chính trị và sức dân thì công tác GPMB diễn ra thuận lợi, giảm khiếu kiện, tạo sự đồng thuận cao. Quá trình thực hiện phải phát huy vai trò nêu gương, trách nhiệm của người đứng đầu; Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra, giám sát, đối thoại với nhân dân; chủ động phối hợp các cơ quan chức năng tháo gỡ khó khăn ngay tại cơ sở. Tăng cường công tác “đi từng ngõ, gõ từng nhà, gặp từng hộ” để tuyên truyền, vận động, giải thích thấu tình, đạt lý.
Thực tiễn phát triển năng động, toàn diện của thành phố Đồng Nai những năm qua đã cho thấy bài học quan trọng, đó là mọi chiến lược ở cấp tỉnh, dù quy mô lớn đến đâu, được chuẩn bị công phu đến mức nào, cuối cùng phải được hiện thực hóa thông qua năng lực tổ chức thực hiện của chính quyền cấp xã. Cấp xã là nơi chính sách gặp gỡ đời sống, kiểm chứng hiệu lực quản trị của cả hệ thống và tạo dựng niềm tin của nhân dân đối với Nhà nước.
Sau khi chính thức thành lập phường vào ngày 30/4, Long Thành sẽ đẩy mạnh hạ tầng các khu đô thị và khu công nghiệp vùng sân bay. Với nền tảng từ các dự án lớn trước đó, quy mô và tốc độ kiến thiết trong thời gian tới dự kiến sẽ chuyển mình mạnh mẽ.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Lê Hoàng Sơn cho rằng: Trước hết, cần chuyển từ tư duy “giải thích chính sách một chiều” sang “đối thoại hai chiều”. Đối thoại không chỉ để thông tin mà còn để lắng nghe tâm tư, lo lắng, thậm chí cả sự phản biện của người dân. Khi người dân được tôn trọng và được tham gia quá trình trao đổi, khả năng đạt được đồng thuận sẽ cao hơn nhiều. Cần coi quản trị xung đột lợi ích xã hội là một phần của quản trị phát triển. Vấn đề không phải là triệt tiêu xung đột này bằng mệnh lệnh hành chính, mà là nhận diện sớm, xử lý minh bạch và dựa trên pháp luật để không tích tụ thành “điểm nóng”.
Gắn trách nhiệm vì sự phát triển chung
Trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng chiến lược đã, đang và sẽ triển khai trên địa bàn thành phố Đồng Nai, nhất là tại các khu vực chịu tác động trực tiếp của dự án như sân bay Long Thành, công tác dân vận và vấn đề xử lý xung đột lợi ích liên quan các dự án Nhà nước thu hồi đất là một yêu cầu trung tâm đối với chính quyền cấp xã.
Có thể khẳng định, niềm tin của người dân đối với chính quyền cơ sở chính là “vốn xã hội" quan trọng nhất cho sự phát triển bền vững. Khi người dân tin tưởng vào sự công tâm, minh bạch và trách nhiệm của lãnh đạo cấp xã, các dự án sẽ được triển khai thuận lợi hơn, chi phí xã hội giảm xuống và ổn định chính trị, xã hội được giữ vững.
Theo đánh giá của Ủy ban nhân dân thành phố Đồng Nai, việc triển khai Nghị quyết số 14 góp phần tạo sự thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo; hình thành cơ chế phối hợp rõ ràng giữa các cấp, ngành; qua đó, thúc đẩy tiến độ nhiều dự án trọng điểm.
Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ngày càng đi vào nền nếp, giảm đáng kể tình trạng khiếu nại, khiếu kiện. Việc quan tâm đến chỗ ở, đời sống và sinh kế của người dân góp phần củng cố niềm tin, tạo sự đồng thuận xã hội, yếu tố then chốt để tháo gỡ “điểm nghẽn” GPMB.
Tuy nhiên, áp lực phát triển hạ tầng chiến lược của Đồng Nai lúc này là rất lớn. Không chỉ xây dựng các công trình giao thông mà còn tập trung chuyển đổi cấu trúc không gian phát triển. Điều đó kéo theo hàng loạt yêu cầu mới, phức tạp đối với chính quyền từ thành phố đến cơ sở trong vấn đề GPMB, phục vụ quỹ đất sạch triển khai các dự án. Trong bối cảnh đó, công tác tuyên truyền, vận động và năng lực điều hành của chính quyền ngay từ cấp cơ sở trở thành yếu tố then chốt.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Nguyễn Văn Út cho rằng: Ở đâu cấp ủy, chính quyền vào cuộc quyết liệt, sâu sát, ở đó công tác thu hồi đất đạt hiệu quả cao. Ngược lại, nơi nào thiếu quyết tâm, thiếu phối hợp thì tiến độ chậm, dễ phát sinh vướng mắc. Đồng Nai xác định tiếp tục phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng, nâng cao trách nhiệm của chính quyền và các tổ chức trong hệ thống chính trị. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở; tăng cường đối thoại với người dân; công khai minh bạch các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Cấp ủy, chính quyền cơ sở cần nâng cao năng lực dự báo và quản trị rủi ro xã hội khi triển khai các dự án lớn trên địa bàn. Sự chuyển đổi tư duy này sẽ giúp chính quyền tránh được tình trạng “chạy theo sự vụ", thay vào đó là điều hành có định hướng, có dự liệu và có trách nhiệm dài hạn đối với sự phát triển chung của thành phố.
