Hành trình đó tiêu tốn không ít thời gian "vàng" của bệnh nhân. Nhận ra giới hạn của mô hình cũ, ngành y tế thành phố đang chủ động tổ chức lại hệ thống theo hướng không phải bằng cách xây thêm bệnh viện lớn ở trung tâm mà định hình các cực cấp cứu ngay tại khu vực cửa ngõ.
Trong nhiều năm, hệ thống y tế vận hành theo mô hình tập trung với bệnh viện tuyến cuối là nơi tập hợp năng lực kỹ thuật cao nhất, là nơi tiếp nhận phần lớn ca bệnh nặng từ khắp nơi chuyển về. Với siêu đô thị quy mô gần 15 triệu người như Thành phố Hồ Chí Minh, mật độ giao thông cao, địa bàn trải rộng đã cho thấy rõ những hạn chế của mô hình này.
Các bệnh viện đầu ngành như Chợ Rẫy, Bình Dân, Y dược, Nhi đồng,... liên tục trong tình trạng quá tải. Trong khi đó, bệnh nhân từ các khu vực cửa ngõ phải vượt quãng đường dài để đến tuyến cuối, thời gian di chuyển kéo dài, nguy cơ diễn tiến xấu luôn tăng cao và áp lực lên hệ thống giao thông không hề đơn giản.
Thực tế, nhiều ca chấn thương nặng không phải không thể xử lý ở tuyến dưới mà chưa được xử lý ở đó vì năng lực chưa đủ, vòng luẩn quẩn năng lực yếu cho nên phải chuyển viện, chuyển viện nhiều cho nên không còn động lực nâng cao năng lực, vì thế kéo dài năm này qua năm khác.
Nhìn rõ điểm hạn chế này, ngành y tế thành phố đang xây dựng chiến lược mới, đó là không tiếp tục đổ nguồn lực vào tuyến cuối mà phân tán có chủ đích năng lực cấp cứu ra, bao phủ toàn diện địa bàn. Mô hình “đa tầng-đa cực-đa trung tâm” với các bệnh viện cửa ngõ đóng vai trò điểm chặn đầu tiên được xem là lời giải cho những hạn chế cố hữu.
Đây là sự thay đổi triết lý tổ chức y tế từ mô hình hướng tâm sang mô hình phân tán có năng lực, nơi mỗi vùng địa lý có ít nhất một cực đủ sức xử trí các ca cấp cứu phức tạp ngay tại chỗ.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế khẳng định: Đây không phải là giải pháp kỹ thuật mà là cách tổ chức lại hệ thống cấp cứu theo hướng hiện đại, hiệu quả, lấy người bệnh làm trung tâm. Mô hình này cần được tổng kết và nhân rộng.
Thực tiễn triển khai tại Bệnh viện đa khoa khu vực Thủ Đức cho thấy tính đúng đắn của hướng đi này. Dẫn chứng cụ thể khi mới đây, bệnh viện tiếp nhận một ca nhập viện cấp cứu do tai nạn giao thông với đa chấn thương từ sọ não, gãy xương đùi, tràn máu màng phổi, sốc nặng và suy hô hấp với khoảnh khắc quyết định chuyện sinh-tử chỉ trong chốc lát.
Ngay lập tức quy trình báo động đỏ nội viện được kích hoạt, các chuyên khoa cùng phối hợp vừa phẫu thuật khẩn cấp vừa kết hợp hồi sức, nhờ đó người bệnh đã vượt qua cơn nguy kịch.
Sau hơn 1 năm triển khai hợp tác chuyên môn theo cơ chế chuyển giao kỹ thuật từ các bệnh viện đầu ngành, số ca chuyển viện cấp cứu tại Bệnh viện đa khoa khu vực Thủ Đức đã giảm mạnh từ 135 ca xuống còn 30 ca. Những ca được chuyển viện đều được xử trí ổn định ngay ban đầu trước khi chuyển đến tuyến cuối.
Để nâng cao năng lực cấp cứu tại chỗ, bên cạnh trang thiết bị, điều kiện then chốt là năng lực thực hiện và cơ chế phối hợp đa chuyên khoa. Ở đây, cơ chế hợp tác chuyển giao kỹ thuật giữa những bệnh viện đầu ngành và bệnh viện cửa ngõ mang yếu tố quyết định.
Thay vì chờ tuyến dưới tự mày mò nâng cấp mà có thể mất hàng thập niên thì mô hình đưa chuyên gia tuyến trên xuống hướng dẫn trực tiếp, vừa điều trị, đào tạo, chuyển giao và xây dựng ê-kíp tại chỗ đã rút ngắn con đường nâng cao năng lực chuyên môn.
Cùng với đó, vai trò của hệ thống cấp cứu ngoại viện cũng không thể xem nhẹ. Trung tâm cấp cứu 115 Thành phố Hồ Chí Minh với hệ thống trạm vệ tinh và quy trình phối hợp ngoại viện-nội viện được chuẩn hóa đang tạo ra sự liên thông thật sự giúp rút ngắn từng phút quý giá trong cấp cứu.
Tiến sĩ, bác sĩ Cao Tấn Phước, Giám đốc Bệnh viện đa khoa khu vực Thủ Đức cho biết: “Chúng tôi xác định mô hình cấp cứu chấn thương là trụ cột phát triển. Sự hỗ trợ của các bệnh viện tuyến trên và Trung tâm cấp cứu 115 là nền tảng quan trọng để bệnh viện từng bước làm chủ kỹ thuật, nâng cao năng lực điều trị và giảm phụ thuộc vào tuyến cuối”.
Kết quả bước đầu ở cực phía đông là tín hiệu tích cực nhưng chưa phải đích đến khi thành phố có địa bàn rộng, áp lực dân số lớn và đặc thù vùng ven ngày càng phức tạp. Một cực cấp cứu phía đông rõ ràng chưa đủ mà hệ thống cấp cứu của thành phố cần thêm các cực tương tự ở những hướng khác để người dân khi gặp sự cố tai nạn giao thông, tai nạn lao động được chữa trị kịp thời trong thời gian nhanh nhất có thể. Thành phố Hồ Chí Minh đang đặt nền móng cho hệ thống cấp cứu nhân văn, nơi khoảng cách địa lý không còn là yếu tố quyết định cơ hội sống của người bệnh.
