Cùng với chuỗi hoạt động quy mô rải đều từ khu vực trung tâm đến các phường, xã, đặc khu, “Ngày sách và văn hóa đọc Việt Nam” lần thứ 5 tại Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo dấu ấn riêng thông qua việc triển khai nhiều mô hình độc đáo. Năm nay, lần đầu tiên, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố phối hợp Ủy ban nhân dân phường Cát Lái tổ chức thí điểm hội sách khuyến đọc trong khu dân cư với chủ đề “Tuần đọc sách cộng đồng-Mỗi người một cuốn sách”.
Theo đó, đông đảo cư dân sinh sống tại chung cư Vista Verde thuộc phường Cát Lái tỏ ra vô cùng thích thú khi lần đầu trải nghiệm mô hình hội sách quy mô với đa dạng hoạt động mà không cần đi đâu xa.
Các gian hàng của Công ty cổ phần Văn hóa Phương Nam, chuỗi hoạt động trải nghiệm, giao lưu và một cuộc thi khuyến đọc dành cho lứa tuổi học sinh được tổ chức ngay tại khuôn viên chung cư vào dịp cuối tuần cho nên thu hút khá nhiều người tham gia.
Đại diện Ban tổ chức cho biết: "Hoạt động thí điểm này sẽ tạo tiền đề để các bên tiếp tục nhân rộng mô hình khuyến đọc tại nhiều địa điểm khác nhau trên địa bàn thành phố trong giai đoạn tới. Mô hình được đánh giá là bám sát nhu cầu thực tế, cách thức tổ chức phù hợp, tạo thêm kênh tiếp cận sách cho người dân tại các khu dân cư, từng bước lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng".
Trong khuôn khổ “Ngày sách và văn hóa đọc Việt Nam” năm 2026, một mô hình khác đã tạo được sự quan tâm của đông đảo độc giả ngay khi vừa ra mắt. Đó chính là dự án “Thư viện Người-Người Nam Bộ kể chuyện” do Quỹ Hoa Sen triển khai. Dự án ra đời dựa trên mô hình “Human Library” xuất hiện tại Đan Mạch từ năm 2000, vốn nhằm hỗ trợ người yếu thế.
Từ ý tưởng ban đầu, những người thực hiện dự án đã “Việt hóa” để mô hình không chỉ tập trung vào người yếu thế, mà hướng tới những con người Nam Bộ bình thường, dân dã nhưng đang âm thầm tạo ra những giá trị vô giá về lịch sử, văn hóa. Là một thư viện không có sách, nơi đây lưu giữ câu chuyện của những con người thật, tiếng nói thật về mảnh đất phương nam và lan tỏa theo hình thức tương tác trực tiếp giữa bên kể với bên nghe.
Việc đơn vị triển khai không ưu tiên khai thác yếu tố “người nổi tiếng” mà xoay quanh 3 điểm cốt lõi “Có câu chuyện để kể-Câu chuyện đáng để kể-Có thể phát triển tiếp những giá trị về sau” là điểm nhấn khiến dự án trở nên cuốn hút, khác biệt hơn so với rất nhiều chương trình giao lưu, tọa đàm khác.
“Ở Thư viện Người, chúng ta cùng với những con người thật làm nên những “cuốn sách” có hồn, có hơi thở của cuộc sống chứ không phải những tác phẩm do người ta nghiên cứu hay tưởng tượng ra. Định dạng chương trình dựa trên cách thức kể chuyện có dẫn dắt với số lượng người tham dự được giới hạn cụ thể nhằm bảo đảm tính tương tác hai chiều. Khán giả sau khi nghe không chỉ vỗ tay rồi ra về mà họ đặt vấn đề, gợi mở ý tưởng ngược lại cho chính người kể”, Tiến sĩ Quách Thu Nguyệt, Chủ tịch Hội đồng quản lý Quỹ Hoa Sen chia sẻ.
Ngay buổi trải nghiệm đầu tiên diễn ra ngày 22/4 vừa qua tại Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh, dự án đã nhận về nhiều phản hồi tích cực từ cộng đồng khi mang đến góc tiếp cận tri thức, văn hóa mới mẻ, sáng tạo và đa chiều. Những câu chuyện trong mô hình độc đáo này sẽ tiếp tục được biên tập cẩn thận để tạo thành những xuất bản phẩm đa dạng, bổ sung vào kho tài liệu số của dự án “Sách cho Đồng bằng sông Cửu Long” đã ra mắt trước đó.
Bên cạnh các mô hình mới góp phần tăng tính tương tác, trải nghiệm cho độc giả, thời gian gần đây, nhiều đơn vị xuất bản, phát hành cũng đầu tư cho việc mở rộng mạng lưới kết nối nhằm thực hiện những chiến lược quy mô, dài hạn hơn cho mục tiêu phát triển chung.
Liên minh phát triển xuất bản và văn hóa đọc Việt Nam vừa chính thức ra mắt với sự tham gia ký kết giữa 3 doanh nghiệp trong ngành sách là Công ty cổ phần sách Alpha (Alpha Books), Công ty TNHH văn hóa sáng tạo Trí Việt (First News) và Công ty cổ phần văn hóa Đông A (Đông A Books). Sự ra đời của liên minh này đánh dấu bước chuyển quan trọng từ hợp tác đơn lẻ sang mô hình liên kết có tổ chức theo định hướng dài hạn nhằm chung tay lan tỏa văn hóa đọc, xây dựng xã hội học tập...
Nâng cao chuẩn mực xuất bản và bảo vệ bản quyền là yếu tố cốt lõi của nền tảng hợp tác giữa các bên. Bên cạnh đó, 3 đơn vị cam kết sẽ tạo ra mạng lưới kết nối chung cho các đơn vị trong ngành với định hướng đưa sách đến cộng đồng trên quy mô rộng, thúc đẩy xây dựng và duy trì thói quen đọc bền vững. Trong giai đoạn 2026-2030, liên minh đặt mục tiêu tổ chức hàng trăm hội sách và các sự kiện văn hóa đọc trên khắp cả nước, ưu tiên những nơi còn ít điều kiện tiếp cận.
Ba đơn vị mong muốn có thể tiếp cận, hỗ trợ xây dựng hàng nghìn điểm đọc và thư viện tại các trường học, khu dân cư và các địa phương, đồng thời, thúc đẩy hình thành hệ thống thư viện tại doanh nghiệp, tổ chức và cộng đồng dân cư.
Cùng với đó, các đơn vị cũng có kế hoạch chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao chất lượng nhân sự cho ngành xuất bản. Các thành viên sáng lập Liên minh phát triển xuất bản và văn hóa đọc Việt Nam cho biết, họ luôn chào đón các thành viên chính thức, đối tác chiến lược và chính quyền địa phương cùng tham gia hành trình sắp tới.
