Những ngày này, chị Bùi Thị Trung Thảo, công tác tại Văn phòng Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân phường An Nhơn, Thành phố Hồ Chí Minh vẫn đang tất bật với công việc được phân công, song tâm trạng dường như lo lắng hơn bởi chị là người hoạt động không chuyên trách và bản thân biết rất rõ rằng mô hình người hoạt động không chuyên trách tại cấp xã sẽ chính thức khép lại trong thời gian ngắn tới đây.
Đã có hơn 14 năm gắn bó với chính quyền cơ sở, chị Thảo luôn cố gắng không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn cũng như các kỹ năng cần thiết để đáp ứng tốt nhất yêu cầu công việc. Từng đảm nhiệm nhiều vị trí như Phó Bí thư Đoàn, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc kiêm cán bộ Văn phòng Đảng ủy phường, làm công tác trẻ em, dân số kế hoạch hóa gia đình, công tác bình đẳng giới và giờ đây được phân công phụ trách công tác Văn phòng Hội đồng nhân dân phường An Nhơn, chị Thảo luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.
Chị đã có ba lần đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở, trong đó gần nhất là năm 2025 vừa qua. Ủng hộ chủ trương tinh gọn bộ máy, song chị Thảo cũng bày tỏ nguyện vọng mong chính quyền thành phố xem xét, có cơ chế hợp lý đối với những người hoạt động không chuyên trách trên địa bàn.
“Với kinh nghiệm công tác hơn 14 năm qua cũng như năng lực chuyên môn, tôi hoàn toàn có thể đáp ứng được yêu cầu công việc hiện nay. Bản thân tôi rất tha thiết mong được tiếp tục làm việc tại đơn vị”, chị Thảo chia sẻ.
Chị Thảo cũng như nhiều người hoạt động không chuyên trách trên địa bàn thành phố đang lo lắng nếu phải ngưng hoạt động sẽ gặp nhiều khó khăn để tìm được một công việc mới phù hợp, bởi đối với các doanh nghiệp hiện nay, ở độ tuổi trên dưới 40 như chị rất khó để ứng tuyển.
Trao đổi về vấn đề này, ông Phạm Trung Kiên, Bí thư Đảng ủy phường An Nhơn cho biết: Trên địa bàn có gần 30 người hoạt động không chuyên trách. Họ đều có trình độ từ đại học trở lên và hoạt động như một công chức với khối lượng công việc không hề nhỏ, đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng, đóng góp đáng kể vào hoạt động chung của địa phương. Nhiều người thậm chí có thâm niên làm việc gần 20 năm và có nguyện vọng tiếp tục được cống hiến. Hiện nay, phường An Nhơn đã rà soát để có căn cứ xây dựng phương án cụ thể đối với từng nhóm đối tượng và mong thành phố sớm có hướng dẫn cụ thể để triển khai.
Ông cũng kiến nghị: Nếu được cấp trên xem xét giao cho địa phương chủ động trong tuyển dụng những đối tượng này, địa phương sẽ bảo đảm chuyên môn phù hợp và đúng chỉ tiêu biên chế được giao. Đối với những trường hợp không thể chuyển công chức nhưng năng lực chuyên môn tốt, phù hợp có thể ưu tiên chuyển sang làm việc tại một số đơn vị như ban quản lý dự án, những đơn vị sự nghiệp của địa phương. Đối với các trường hợp không đáp ứng được yêu cầu công việc, không đủ năng lực, địa phương sẽ sàng lọc, áp dụng theo quy định để ngưng hoạt động.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương, Phó Giám đốc Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công tại Thành phố Hồ Chí Minh, chủ trương tinh gọn bộ máy là cần thiết, phù hợp với định hướng chung của Đảng, Nhà nước cũng như xu hướng cải cách hành chính trên thế giới. Tuy nhiên, khi thực hiện cần phải có lộ trình để phù hợp thực tiễn. Thời gian qua, khi ở giai đoạn đầu triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chúng ta duy trì đội ngũ hoạt động không chuyên trách cấp xã là việc làm đúng đắn và cần thiết. Thực tế cho thấy, đây là lực lượng đã có những đóng góp quan trọng, góp phần giảm tải áp lực cho đội ngũ cán bộ công chức, nhất là một số địa phương có khối lượng công việc lớn, địa bàn rộng, còn gặp khó khăn về nhân sự; đồng thời, họ còn là những người gần dân, sát dân nhất, kịp thời nắm bắt các vấn đề thực tiễn tại địa phương để phản ánh lên cấp trên.
Mặc dù vậy, xét về lâu dài, các địa phương nên tính toán, xác định lại nhu cầu đội ngũ công chức của mình. “Nhiều địa phương sau sắp xếp đơn vị hành chính còn xảy ra tình trạng cán bộ thừa, thiếu cục bộ. Điều này đòi hỏi phải xem xét, cân nhắc để có sự điều phối hợp lý. Trong trường hợp thiếu cán bộ, nên có chính sách ưu tiên tuyển dụng, xét tuyển những người hoạt động không chuyên trách cũng như có lộ trình đào tạo phù hợp để họ đáp ứng các yêu cầu công việc trong tương lai”, bà Phương chia sẻ.
Bên cạnh đó, đối với những trường hợp hoạt động không chuyên trách cấp xã không thể tham gia xét tuyển, phải bắt buộc cho dừng hoạt động, nhất là những người còn trẻ cũng cần có chính sách thiết thực, hiệu quả hỗ trợ họ trong đào tạo nghề, giới thiệu việc làm.
Các địa phương cần nghiên cứu, khảo sát điều kiện phát triển thực tế ở địa phương mình để đào tạo nghề phù hợp nhất; phối hợp các doanh nghiệp trên địa bàn giới thiệu việc làm cho họ. Đồng thời, chính quyền cần xây dựng quỹ, phối hợp các ngân hàng, nhất là ngân hàng chính sách xã hội, hỗ trợ vốn giúp họ khởi nghiệp hoặc có thể đào tạo các kỹ năng mềm để họ có những công cụ, phương tiện, sinh kế trong cuộc sống.
Bên cạnh vấn đề thu nhập còn là câu chuyện cống hiến. Họ cần phải được tiếp tục làm việc, cống hiến khi mà tuổi lao động vẫn còn nhiều. Bà Phương cho biết thêm: Hiện nay, một số địa phương đã tiến hành các thủ tục để xét tuyển những người hoạt động không chuyên trách cấp xã vào công chức nhà nước. Hy vọng, Thành phố Hồ Chí Minh cũng sớm có những giải pháp để vừa bảo đảm hoạt động hiệu quả của chính quyền địa phương, phát huy năng lực của cán bộ, vừa cho thấy giá trị nhân văn sâu sắc, bảo đảm an sinh xã hội, góp phần vào sự phát triển chung.
Hiện thành phố đang rà soát, xây dựng các phương án sắp xếp, bố trí, giải quyết chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách cấp xã. Lãnh đạo Thành ủy cũng yêu cầu các địa phương đánh giá sát năng lực, hiệu quả công việc, chuyên môn của người hoạt động không chuyên trách phù hợp với vị trí muốn tuyển dụng để có sự sắp xếp phù hợp nhất.
