Trở lại những buôn làng, thôn bản tại Lâm Đồng hôm nay, dễ dàng cảm nhận được sự đổi thay rõ nét.
Tháng 5, chúng tôi trở lại buôn Bu Dăr thuộc xã vùng biên giới Quảng Trực. Tây Nguyên vào cao điểm mùa khô, song, màu xanh của núi rừng, cây cà-phê, cây ăn trái như xua đi sự oi nồng. Khoảng đất bằng dưới chân đồi, nhiều công trình nhà ở mới đã hình thành, minh chứng sống động về sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước, quân đội và địa phương dành cho dải đất biên cương phía tây Lâm Đồng. Đây là điểm dân cư liền kề chốt dân quân biên giới, với 60 ngôi nhà ở, cùng nhà sinh hoạt cộng đồng, sân bóng đá, đường nội bộ, hệ thống chiếu sáng tạo nên dáng hình ngôi làng mới khang trang.
“Ở đây phần lớn là người M’Nông, bấy lâu chúng tôi mơ ước có ngôi nhà kiên cố để an cư, bám trụ biên giới, phát triển kinh tế. Nay giấc mơ đã thành hiện thực, vui lắm”, anh Điểu Lót phấn khởi.
Điểm dân cư được khởi công đầu tháng 2/2026, có tổng kinh phí 12,5 tỷ đồng, trong đó Quân khu 7 hỗ trợ 6,5 tỷ đồng, còn lại do tỉnh Lâm Đồng hỗ trợ. Trên diện tích đất gần 2ha, điểm dân cư gần cột mốc đường biên được xây dựng đồng bộ, mỗi căn nhà có diện tích gần 50m2, đầy đủ tiện ích. Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Lâm Đồng Lưu Văn Trung nhấn mạnh: “Điểm dân cư có ý nghĩa chiến lược trong việc kết hợp giữa phát triển kinh tế-xã hội với củng cố quốc phòng-an ninh, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc ngay từ cơ sở”.
Chúng tôi đến vùng Đầm Ròn, cái tên nhắc nhớ “rốn nghèo” của Đam Rông thời xưa cũ. Trong ngôi nhà truyền thống, già làng Cil Nếu ở xã Đam Rông 4 tự hào: “Chuyện xứ nghèo chồng nghèo xưa rồi. Bây giờ bà con chỉ nói chuyện phát triển kinh tế, lo cho con cái học cái chữ. Buôn làng giờ khang trang, đường sá rộng mở, bà con đã có của ăn của để”.
Phó Bí thư thường trực Đảng ủy xã Đam Rông 4 Lơ Mu Ha Póh cho biết, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và cộng đồng dân cư trong xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững đã đạt được nhiều kết quả nổi bật; toàn xã chỉ còn 255 hộ nghèo, chiếm 8,36%, giảm 2,28% so với năm 2024; đời sống người dân được cải thiện rõ rệt. Trên địa bàn xã đã có nhiều mô hình sản xuất hiệu quả, như trồng dâu nuôi tằm, cây ăn trái, nuôi cá tầm... Đó là “chuyện lạ” ở vùng đồng bào dân tộc của nhiều năm trước.
Xuôi tuyến đường ven biển, chúng tôi tìm về làng Chăm ở xã Liên Hương. Sư cả Thường Xuân Hữu chia sẻ, những năm qua, nhờ sự quan tâm của các cấp, các ngành, địa phương, những làng Chăm ở đây được đầu tư đồng bộ nhiều công trình, hạng mục thiết yếu, cùng các chính sách dành cho đồng bào Chăm; nhờ đó, diện mạo của làng thay đổi rõ rệt, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đặng Thiện Viên, xã có hai thôn thuần đồng bào Chăm, với hơn 1.900 hộ. Những năm qua, nhờ các chính sách, chương trình phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, diện mạo làng Chăm đổi thay vượt bậc.
Lâm Đồng có diện tích tự nhiên lớn nhất cả nước, dân số hơn 3,87 triệu người; trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số khoảng 17,6%. Toàn tỉnh có 2.311/2.772 thôn, buôn, bản, làng, tổ dân phố và 100/124 xã, phường, đặc khu thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Giai đoạn 2021-2025, các chương trình, dự án đầu tư phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiếp tục được tỉnh tập trung triển khai, với tổng kinh phí hơn 3.288,3 tỷ đồng. Nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 8,75%. Đến hết năm 2025, toàn tỉnh có 16/19 xã khu vực 3 và 138/236 thôn ra khỏi địa bàn đặc biệt khó khăn.
Lâm Đồng đặt mục tiêu đến năm 2030 cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn; hơn 40% số xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt chuẩn nông thôn mới; mỗi năm giảm tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số từ 2-3%; thu nhập bình quân đầu người vùng đồng bào dân tộc thiểu số đạt hơn 70% mức bình quân chung của tỉnh…
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Ngọc Phúc nhấn mạnh: “Phát triển toàn diện, bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số luôn được tỉnh xác định là nhiệm vụ chiến lược lâu dài. Tỉnh đang tiếp tục tập trung nguồn lực thực hiện hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia, ưu tiên phát triển hạ tầng, hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và bảo tồn văn hóa truyền thống”.
