Khơi thông nguồn lực, tạo nền tảng sinh kế
Lâm Đồng hiện có 49 dân tộc cùng sinh sống, với hơn 683.000 người là đồng bào dân tộc thiểu số, chiếm 17,6% dân số toàn tỉnh. Trước thực tế đó, tỉnh đã triển khai nhiều chính sách mang tính tổng thể, trong đó nổi bật là các Chương trình mục tiêu quốc gia như giảm nghèo bền vững giai đoạn 2020–2025, Chương trình 1719, Chương trình 30a, Chương trình 135… Các chương trình này không chỉ hỗ trợ trước mắt mà còn hướng đến mục tiêu lâu dài là tạo sinh kế và nâng cao năng lực tự chủ cho người dân.
Từ nguồn lực của các chương trình, nhiều dự án phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp được triển khai sâu rộng, hỗ trợ người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng hàng hóa, có giá trị kinh tế cao. Các mô hình trồng cà-phê chất lượng cao, mắc-ca, cây ăn quả, chăn nuôi gia súc… từng bước mang lại hiệu quả thiết thực, giúp người dân có thu nhập ổn định hơn.
Tại xã Di Linh, việc triển khai Dự án 1 hỗ trợ nhà ở cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo đang được đẩy mạnh. Khu định canh, định cư tập trung tại R’hàng Plồi (thôn Hàng Làng) với diện tích 20ha dự kiến bố trí cho 87 hộ, 435 nhân khẩu, góp phần giải quyết căn bản nhu cầu về chỗ ở và đất sản xuất.
Ông K’Ba, người dân địa phương, cho biết: “Khi có nhà ở ổn định, đất sản xuất và nước sinh hoạt đầy đủ, bà con sẽ yên tâm làm ăn, chăm lo cho con cái học hành và phát triển kinh tế gia đình”. Thực tế cho thấy, khi “an cư”, người dân mới có điều kiện “lạc nghiệp”, từ đó tạo ra nguồn sinh kế lâu dài.
Tại xã Tân Hà Lâm Hà, việc sử dụng hiệu quả nguồn vốn từ Chương trình 1719 đã giúp nhiều hộ dân giải quyết khó khăn về nhà ở và nước sinh hoạt. Các công trình cấp nước tập trung đang dần hoàn thiện, không chỉ cải thiện điều kiện sống mà còn góp phần bảo đảm sức khỏe, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại chỗ…
Đổi mới tư duy, mở rộng cơ hội phát triển
Song song với việc bảo đảm điều kiện sống, Lâm Đồng đặc biệt chú trọng phát triển các mô hình sản xuất gắn với thị trường. Tại xã Cư Jút, việc xây dựng mã số vùng trồng cà-phê đang mở ra hướng đi mới trong tổ chức sản xuất nông nghiệp.
Gia đình ông Y Bình ở buôn Nui là một trong những hộ tham gia mô hình này. Với hơn 1,5ha cà-phê, trước đây năng suất chỉ đạt khoảng 2,5 tấn/ha do canh tác theo kinh nghiệm. Sau khi áp dụng quy trình kỹ thuật và tham gia mã vùng trồng, năng suất đã tăng lên khoảng 4 tấn/ha. Ông Y Bình cho biết, nhờ được hướng dẫn kỹ thuật, cây cà-phê phát triển tốt hơn, trái nhiều hơn, hiệu quả kinh tế cao hơn trước rất nhiều. Sự thay đổi này không chỉ giúp gia đình ông nâng cao thu nhập mà còn tạo động lực để các hộ khác làm theo.
Hiện tại, có 15 hộ dân địa phương tham gia mã vùng trồng cà-phê, với diện tích 20ha. Việc xây dựng mã vùng trồng không chỉ giúp quản lý chất lượng sản phẩm, mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản, từng bước hình thành chuỗi giá trị bền vững.
Theo ông Ngô Quốc Phong, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Cư Jút, ban đầu triển khai còn nhiều bỡ ngỡ, nhưng sau hai năm thực hiện, bà con đã nắm vững quy trình sản xuất, nâng cao hiệu quả canh tác và ý thức bảo vệ môi trường. Đây là tiền đề quan trọng để nhân rộng mô hình tại địa phương.
Để sinh kế thực sự bền vững, yếu tố hạ tầng đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Những năm qua, Lâm Đồng đã đầu tư, nâng cấp hơn 500 công trình hạ tầng giao thông, thủy lợi, điện, trường học, trạm y tế… Qua đó, từng bước xóa bỏ tình trạng cách trở, cô lập ở nhiều vùng sâu, vùng xa.
Đến nay, 100% xã có đường giao thông kiên cố kết nối với trung tâm; 98% thôn, bản có đường bê tông hoặc cấp phối; 99,8% hộ dân sử dụng điện; 96% hộ có nước hợp vệ sinh. Hệ thống hạ tầng đồng bộ không chỉ giúp người dân đi lại thuận tiện, mà còn tạo điều kiện để phát triển sản xuất, mở rộng thị trường tiêu thụ.
Cùng với đó, các dự án định canh, định cư được triển khai hiệu quả, góp phần ổn định đời sống lâu dài cho người dân. Theo Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lâm Đồng, sau 5 năm thực hiện Chương trình MTQG 1719, Lâm Đồng đã đạt nhiều kết quả tích cực, có 301 hộ được hỗ trợ nhà ở mới; 406 hộ có nước sinh hoạt tập trung; 706 hộ sử dụng nước phân tán; 1.574 hộ được hỗ trợ chuyển đổi nghề, tạo sinh kế bền vững.
Tỷ lệ giảm nghèo đạt bình quân từ 2–3% mỗi năm; thu nhập bình quân của hộ nghèo tăng 2,5 lần. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ nghèo đa chiều toàn tỉnh giảm còn khoảng 3,33%.
Những con số này cho thấy hiệu quả rõ rệt của việc gắn chính sách hỗ trợ với phát triển sinh kế. Quan trọng hơn, nhận thức và tư duy làm kinh tế của người dân đã có sự thay đổi tích cực. Từ chỗ trông chờ, ỷ lại, nhiều hộ đã chủ động áp dụng khoa học kỹ thuật, liên kết sản xuất, từng bước vươn lên làm giàu chính đáng.
Thực tiễn tại Lâm Đồng cho thấy, tạo sinh kế chính là “chìa khóa” để mở cánh cửa thoát nghèo bền vững. Khi người dân có việc làm ổn định, có thu nhập và được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ cơ bản, thì giảm nghèo không còn là mục tiêu ngắn hạn, mà trở thành quá trình phát triển lâu dài.
Với những kết quả đã đạt được, Lâm Đồng đang từng bước khẳng định hướng đi đúng đắn trong công tác giảm nghèo. Từ việc tạo sinh kế thiết thực, bền vững, tỉnh không chỉ giúp đồng bào thoát nghèo, mà còn mở ra cơ hội phát triển toàn diện, góp phần xây dựng vùng dân tộc thiểu số ngày càng giàu đẹp, văn minh.
