Lễ hội đánh cá suối truyền thống xã Toàn Thắng là hoạt động văn hóa dân gian độc đáo gắn với đời sống sản xuất nông nghiệp lúa nước của người Mường xưa, nay thuộc các xóm Chiềng Đồi, Đồi Bệ và Tân Lập của xã Toàn Thắng. Theo quan niệm dân gian, sau khi hoàn thành việc cấy lúa, người dân tổ chức đánh cá tập thể tại các khoang suối để cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Ngay từ sáng sớm, khu vực sân lễ hội tại xóm Tân Lập cùng các khoang suối Khoang Lở, Khoang Tló đã rộn ràng tiếng chiêng, tiếng trống và sắc màu trang phục truyền thống của đồng bào dân tộc Mường. Người dân địa phương cùng du khách hào hứng hòa mình vào các hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian mang đậm bản sắc vùng Mường cổ.
Lễ hội còn được gọi là “Lễ xuống đồng làm cỏ lúa”, mang ý nghĩa tâm linh và tri ân sâu sắc đối với các bậc tiền nhân đã có công khai phá vùng đất, hướng dẫn người dân làm ruộng nước và đánh bắt thủy sản. Theo truyền thuyết của người Mường, ông Hun, chàng Hin và Khang bà Ưới Tlục là những người có công đắp đập, đào mương dẫn nước, truyền dạy kỹ thuật sản xuất cho cư dân địa phương. Vì vậy, những con cá lớn nhất sau khi đánh bắt được người dân lựa chọn để dâng cúng Thành Hoàng tại miếu thờ như một nghi thức thiêng liêng, thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên.
Điểm nhấn của lễ hội là hoạt động đánh cá tập thể tại các khoang suối. Hàng trăm người dân trong trang phục lao động truyền thống mang theo vó, lưới, nơm, chài cùng xuống suối bắt cá trong tiếng reo hò, cổ vũ náo nhiệt của du khách hai bên bờ. Không khí lễ hội càng thêm sôi động với các phần thi và hoạt động trải nghiệm như chèo bè mảng, quăng chài, bắn nỏ, kéo co, bơi lội, bóng chuyền và chạy việt dã. Các trò chơi dân gian thu hút đông đảo thanh niên và du khách tham gia, tạo nên không gian giao lưu văn hóa cộng đồng đặc sắc. Trong không gian lễ hội, Ban tổ chức còn trưng bày các gian hàng sản vật địa phương, sản phẩm OCOP để phục vụ du khách.
Điểm mới của lễ hội năm 2026 là việc gắn hoạt động văn hóa với công tác bảo vệ môi trường và tái tạo nguồn lợi thủy sản. Trước ngày khai hội, địa phương đã tổ chức thả cá tại khu vực Khoang Lở nhằm tái tạo nguồn lợi thủy sản tự nhiên.
