Doanh nghiệp Nhà nước: Khơi thông nguồn lực, dẫn dắt mục tiêu tăng trưởng hai con số

Tại Hội nghị "Doanh nghiệp góp phần vào tăng trưởng hai con số và Thủ tướng Chính phủ tri ân doanh nghiệp" được tổ chức tại trụ sở Chính phủ do Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì được tổ chức vào ngày 27/3/2026, thông điệp được gửi đi từ các tập đoàn, tổng công ty hàng đầu đã nêu bật quyết tâm: Doanh nghiệp nhà nước không chỉ là lực lượng nòng cốt mà còn là nhân tố quyết định để nền kinh tế chinh phục vận hội mới, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Bản lĩnh từ vai trò “xương sống” của nền kinh tế

Bước vào giai đoạn hiện nay, trước những biến động phức tạp của tình hình địa chính trị thế giới và áp lực đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, yêu cầu về các động lực tăng trưởng mới trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Kiên định mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, lãnh đạo Đảng và Nhà nước xác định doanh nghiệp nhà nước phải giữ vai trò then chốt, là “bệ đỡ” vững chắc để khu vực kinh tế tư nhân cùng phát triển, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nhìn lại giai đoạn 5 năm qua (2021-2025), khối doanh nghiệp nhà nước đã chứng minh vai trò “xương sống” vững chãi. Điển hình như Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), đơn vị đã hoàn thành vượt mức toàn diện 13/13 chỉ tiêu kế hoạch 5 năm. Với quy mô tài sản 1,18 triệu tỷ đồng và doanh thu tăng trưởng 76% so với năm 2021, Petrovietnam trở thành doanh nghiệp duy nhất trong khu vực Đông Nam Á duy trì đà tăng trưởng đồng thời cả ba chỉ số: doanh thu, lợi nhuận và tổng tài sản. Sức lan tỏa từ những “ông lớn” này đã tạo xung lực mạnh mẽ ngay trong quý I/2026 khi Petrovietnam ghi nhận khai thác dầu thô tăng 10,4%, trong khi Viettel bứt phá với mức tăng trưởng 19%, khẳng định vị thế trong mảng đầu tư nước ngoài.

Song hành cùng nhịp đập năng lượng và công nghệ, lĩnh vực tài chính cũng ghi nhận những chuyển động tích cực. Ông Lê Ngọc Lâm, Tổng Giám đốc Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) khẳng định, nhóm các ngân hàng thương mại Nhà nước (Big 4) đang giữ vai trò chi phối với tổng tài sản 11 triệu tỷ đồng. Dự kiến trong năm 2026, khối này sẽ khơi thông nguồn lực, giải ngân gần 1 triệu tỷ đồng tập trung cho hạ tầng chiến lược và chuyển đổi số quốc gia.

Bảo đảm “mạch máu” năng lượng cho vận hội mới

Một trong những yếu tố then chốt để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số chính là hạ tầng năng lượng. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), với vai trò chủ lực, đã và đang nỗ lực vượt qua khó khăn, khắc phục yếu kém nội tại để bảo đảm cung ứng điện ở tốc độ tăng trưởng cao hàng đầu khu vực. Hiện nay, hệ thống điện Việt Nam có quy mô đứng thứ 2 Đông Nam Á và thứ 22 thế giới với tổng công suất 87.600 MW.

Đáng chú ý, EVN đã có bước tiến dài trong hiện đại hóa và quản trị doanh nghiệp. Việc chuyển đổi 12 dịch vụ điện sang trực tuyến cấp độ 4 và tự động hóa hoàn toàn hệ thống trạm biến áp không người trực đã góp phần nâng cao năng suất lao động và minh bạch hóa dịch vụ khách hàng.

Trong kế hoạch 5 năm tới, EVN dự kiến duy trì mức đầu tư khổng lồ, xấp xỉ 5 tỷ USD mỗi năm (tổng cộng 25 tỷ USD) để phát triển nguồn và lưới điện theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh. Những "siêu dự án" như Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 hay các dự án điện gió ngoài khơi không chỉ là lời giải cho bài toán an ninh năng lượng mà còn là tiền đề để Việt Nam tiến sâu vào nhóm các quốc gia có chỉ số tiếp cận điện năng đứng đầu ASEAN.

Bên cạnh nỗ lực đầu tư, lãnh đạo EVN cũng đặt ra mục tiêu đầy tham vọng: đưa tập đoàn vào danh sách Forbes 500 thế giới trước năm 2030 và áp dụng chuẩn mực quản trị theo OECD. Tuy nhiên, trước sức ép tăng trưởng kinh tế, nhu cầu năng lượng sẽ còn tăng cao, đòi hỏi sự chung tay của cả xã hội trong việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, đưa việc tiết kiệm điện trở thành thói quen tự thân của mỗi người dân và doanh nghiệp.

Ba “mũi giáp công” hướng tới kỷ nguyên vươn mình

Để thực hiện khát vọng về một “Kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” như lời Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh, các doanh nghiệp chủ lực xác định lộ trình với ba mũi nhọn đột phá chiến lược.

Trước hết là việc mở rộng không gian kinh tế quốc gia, chuyển đổi tư duy từ "đi ra ngoài" sang "tổ chức nền kinh tế hai chiều". Đầu tư quốc tế giờ đây không chỉ đơn thuần là hiệu quả kinh tế mà còn là nhiệm vụ chính trị, đối ngoại để nâng tầm vị thế quốc gia. Tiếp đến là việc tập trung nguồn lực đẩy nhanh các "siêu dự án" mang tính xoay chuyển cục diện như dự án khí Lô B, chuỗi điện Ô Môn, nâng cấp Lọc dầu Dung Quất và khởi động các dự án năng lượng nguyên tử. Cuối cùng, việc đột phá trong quản trị dựa trên nền tảng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) được xem là lộ trình bắt buộc để doanh nghiệp Việt tiệm cận các chuẩn mực quốc tế, bảo đảm tính minh bạch và tăng trưởng xanh bền vững.

Dẫu vậy, để các "quả đấm thép" thực sự phát huy tối đa sức mạnh, các tập đoàn, tổng công ty kiến nghị Chính phủ sớm hoàn thiện hành lang pháp lý, khơi thông thể chế và giải phóng sức sản xuất. Việc thí điểm cơ chế đặc thù, chấp nhận rủi ro trong đầu tư công nghệ mới và cho phép các ngân hàng Nhà nước giữ lại lợi nhuận để tăng vốn là những đòi hỏi thực tế nhằm tạo đà bứt phá bền vững.

Mong muốn doanh nghiệp phát huy vai trò tiên phong, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nêu rõ: Doanh nghiệp là trung tâm, chủ thể trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số, mọi chính sách đều phải hướng tới doanh nghiệp để doanh nghiệp phát triển và doanh nghiệp phải tham gia kiến tạo cùng Nhà nước, trong xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách, xây dựng hạ tầng và quản trị quốc gia; tiên phong trong sự phát triển, hộ kinh doanh trở thành doanh nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và vừa trở thành doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp lớn trở thành các doanh nghiệp đa quốc gia, đầu tư nhiều hơn ra nước ngoài; tiên phong trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, cơ cấu lại thị trường lao động, phát triển kinh tế tuần hoàn, kinh tế tri thức…; tiên phong cùng Nhà nước hoàn thiện chính sách và thể chế, nêu ra các bài toán thực tiễn để Nhà nước có lời giải, phản ứng nhanh, kịp thời, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển; tiên phong trong hợp tác công tư, liên doanh, liên kết với các doanh nghiệp nước ngoài để hỗ trợ nhau, đa dạng hóa thị trường, sản phẩm và chuỗi cung ứng.

Về nội dung "công tư đồng hành", Thủ tướng cho rằng lĩnh vực nào, việc nào cũng có thể hợp tác công tư, đặc biệt là trong huy động nguồn lực, nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực; góp phần kết hợp sức mạnh bên trong và bên ngoài, Nhà nước và nhân dân; nếu các chủ thể liên quan đều đạt tăng trưởng 2 con số thì chúng ta sẽ đạt mục tiêu đề ra.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự đồng hành quyết liệt của Chính phủ, các doanh nghiệp nhà nước đang vững vàng ở vị trí tiên phong. Tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm: "Mỗi doanh nghiệp phải là một pháo đài kinh tế, mỗi doanh nhân phải là một chiến sĩ trên mặt trận đổi mới" chính là kim chỉ nam để con tàu kinh tế Việt Nam vượt sóng lớn, bứt phá đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo.