Doanh nghiệp FDI lỗ do đâu?

Không phải doanh nghiệp FDI nào vào Việt Nam cũng làm ăn tốt. Tuy nhiên, có những doanh nghiệp mặc dù lỗ nhiều năm vẫn mở rộng quy mô vốn đầu tư hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Sản xuất tại một doanh nghiệp FDI. Ảnh: NGUYỆT ANH
Sản xuất tại một doanh nghiệp FDI. Ảnh: NGUYỆT ANH

Năm 2024, Việt Nam đã đạt được dấu mốc ấn tượng trong lĩnh vực thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Tổng vốn đầu tư FDI được giải ngân trong năm đạt 25,35 tỷ USD. Tính trên tổng số vốn FDI Việt Nam thu hút được (38,23 tỷ USD), chúng ta đã lọt vào nhóm 15 nước đang phát triển thu hút vốn FDI nhiều nhất thế giới.

Bên cạnh những thành tựu đó vẫn còn những "vết gợn" trong bức tranh toàn cảnh. Số lượng doanh nghiệp FDI báo lỗ tiếp tục tăng. Nếu chỉ tính đến hết năm 2023, Bộ Tài chính cho biết có 18.140 doanh nghiệp FDI bị lỗ lũy kế, chiếm gần 63% số doanh nghiệp được khảo sát (28.918 doanh nghiệp)...

Doanh nghiệp báo lỗ ngày càng tăng

Bộ Tài chính cho biết, số doanh nghiệp FDI báo lỗ, lỗ lũy kế, lỗ mất vốn chủ sở hữu vẫn có chiều hướng gia tăng. Nhiều doanh nghiệp báo lỗ liên tục nhiều năm nhưng vẫn mở rộng quy mô vốn đầu tư, hoạt động sản xuất, kinh doanh tập trung ở nhiều lĩnh vực như: công nghiệp chế biến, chế tạo; bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô-tô, mô-tô, xe máy và xe có động cơ khác; hoạt động chuyên môn, khoa học và công nghệ...

Đánh giá về thực trạng lỗ của doanh nghiệp FDI, chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Minh Phong nhận định, đây là hiện tượng không mới tại Việt Nam nhưng từ năm 2023 có đột biến hơn so với trước đây.

Điều này được lý giải phần nhiều bởi yếu tố khách quan. Những năm quá, tình hình kinh tế và bất ổn chính trị gia tăng làm đứt gãy chuỗi cung ứng một cách nghiêm trọng khiến cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp gặp khó. Cầu tiêu dùng cũng bị thu hẹp trên toàn cầu trong khi phần lớn các sản phẩm của doanh nghiệp FDI là xuất khẩu.

“Tình trạng doanh nghiệp FDI báo lỗ đã có từ lâu. Thậm chí nhiều doanh nghiệp chưa bao giờ lãi vẫn liên tục mở rộng sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, chúng ta vẫn chưa có những phân tích, đánh giá sâu hơn về vấn đề này để có thể khẳng định được là báo lỗ do thực tế khách quan hay có liên quan tới hiện tượng "chuyển giá" đã được nhắc đến rất nhiều trước đây”, TS Nguyễn Minh Phong nhìn nhận.

Đồng tình với quan điểm này, ông Nguyễn Văn Toàn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cho rằng, không phủ nhận những khó khăn từ thực tế khách quan nhưng chắc chắn tình trạng “chuyển giá” của doanh nghiệp FDI vẫn diễn biến một cách tinh vi, cơ quan chức năng gặp nhiều khó khăn để phát hiện và kiểm soát.

“Doanh nghiệp FDI có rất nhiều chi nhánh tại các "thiên đường thuế". Họ có độc quyền về công nghệ, về bí quyết... mà một quốc gia rất khó có thể kiểm soát được. Việc các doanh nghiệp FDI thực hiện các thủ thuật chuyển giá, chuyển lãi thành lỗ để tránh thuế là hiện tượng đã được cơ quan chức năng phát hiện và xử phạt”, ông Toàn nói.

Cũng theo báo cáo, doanh thu năm 2023 của các doanh nghiệp FDI đạt gần 9,42 triệu tỷ đồng, tổng số nợ phải trả của các doanh nghiệp FDI cùng kỳ khoảng 5,7 triệu tỷ đồng.

Nhiều năm qua, tình hình kinh doanh của khối doanh nghiệp này ghi nhận sự chuyển biến tích cực về quy mô tài sản, vốn đầu tư, số nộp ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, nhìn chung, số nộp ngân sách nhà nước có tốc độ tăng chậm hơn so với tốc độ tăng của nguồn vốn, doanh thu, lợi nhuận sau thuế. Điều đó cho thấy, mức đóng góp vào ngân sách nhà nước chưa thật sự tương xứng với mức đầu tư và kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp FDI.

Hạn chế chuyển giá

Để kiểm soát hoạt động chuyển giá, Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật có liên quan. Nghị định số 20/2017/NĐ-CP, ngày 24/2/2017 quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/5/2017 và Thông tư số 41/2017/TT-BTC, ngày 28/4/2017 hướng dẫn thi hành Nghị định số 20/2017/NĐ-CP, được đánh giá là có những bước tiến lớn trong việc xây dựng khung pháp lý kiểm soát chuyển giá, đồng thời thể hiện cam kết của Việt Nam trong việc xây dựng chính sách thuế mang tính nhất quán đối với khung chính sách thuế toàn cầu về tính minh bạch và nỗ lực chống né thuế.

Nhằm tiếp tục hoàn thiện các chính sách về kiểm soát chuyển giá ở các doanh nghiệp FDI, ngày 5/11/2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 132/2020/NĐ-CP quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết. Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 20/12/2020 và áp dụng từ kỳ tính thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2020.

Nhiều chuyên gia nhận định, mặc dù đã có rất nhiều nỗ lực trong việc ban hành các quy định nhưng việc chống chuyển giá vẫn là một khâu rất yếu của ngành thuế. Hoạt động chống chuyển giá gặp nhiều khó khăn ngay từ việc xây dựng các quy định, khuôn khổ pháp lý vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện.

Do đó, TS Nguyễn Minh Phong đề xuất, cần có quy định và chế tài xử lý nghiêm minh, mang tính răn đe đối với các vi phạm về giá thị trường, cùng với đó là nâng cao trình độ của công chức ngành thuế nhằm kiểm soát, phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm. Theo đó, trường hợp xác định có hiện tượng chuyển giá, cơ quan thuế có thẩm quyền có thể áp dụng các hình phạt thuế đối với doanh nghiệp vi phạm.

Việt Nam đã ký kết Hiệp định tránh đánh thuế hai lần với hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ. Một trong những nội dung quan trọng của Hiệp định này là cơ quan thuế các nước có trách nhiệm cung cấp thông tin cho nhau phục vụ phân tích rủi ro và thanh tra giá chuyển nhượng.

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất lại nằm ở chỗ vì mục tiêu bảo vệ quyền đánh thuế của mỗi quốc gia, nên sự phối hợp cung cấp thông tin còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc tìm kiếm thông tin để xác định giá thị trường. Ông Toàn kỳ vọng từ năm 2024, với việc thực thi thuế tối thiểu toàn cầu sẽ giúp giảm hiện tượng trốn thuế, tránh thuế, chuyển giá, chuyển lợi nhuận của doanh nghiệp FDI.

Có thể bạn quan tâm

Cảnh sát đột kích vào trụ sở Xôi lạc TV. Ảnh: NGUYỄN HẢI

Mạnh tay với xâm phạm bản quyền số

Hệ thống phát sóng bóng đá lậu “Xôi Lạc TV” vừa bị triệt phá đã phơi bày một đường dây xâm phạm bản quyền quy mô trên không gian mạng. "Cuộc chiến" khốc liệt vẫn còn ở phía trước nhưng đã đến lúc nhìn lại nhận thức của đám đông.

Tiền gửi tiết kiệm một lần nữa được xem là kênh an toàn, nhất là khi mặt bằng lãi suất huy động đang có xu hướng đi lên. Ảnh: NGUYỆT ANH

“Hầm trú ẩn” của dòng tiền trong biến động

Kinh tế toàn cầu biến động khó lường, từ xung đột địa chính trị đến giá hàng hóa lên xuống mạnh, tâm lý thận trọng lan rộng trên thị trường tài chính. Nhiều nhà đầu tư có xu hướng rút khỏi các kênh rủi ro.

Mặt hàng chíp điện tử có cơ hội tăng tốc mạnh mẽ, góp phần nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Ảnh: NAM ANH

Chủ động thích ứng hàng rào thuế quan

Những điều chỉnh thuế quan mới từ Mỹ đang mở ra một chu kỳ chính sách đầy biến động. Chủ động thích ứng, đa dạng hóa thị trường và củng cố nội lực trở thành yêu cầu cấp thiết để giữ vững đà tăng trưởng xuất khẩu.

Năm con ngựa, tìm cổ phiếu “phi mã”

Hằng năm, thường xuất hiện những cổ phiếu (CP) hoặc nhóm CP có tỷ lệ tăng vượt trội cùng với khối lượng giao dịch (KLGD) lớn. Những CP dạng này thường được gắn với tính chất “nổi trội”, “dẫn dắt”… nhưng trong năm Bính Ngọ 2026 nhiều nhà đầu tư (NĐT) gọi là CP “phi mã” hoặc “phi nước đại”.

Còn giờ còn giao dịch

Diễn biến những phiên giao dịch trong tuần cuối cùng trước khi nghỉ Tết Nguyên đán năm 2026 đang khác lạ so với nhiều năm gần đây khi sự sôi động vẫn được duy trì cho đến những ngày cuối cùng.

TP Hồ Chí Minh đã chuẩn bị từ sớm hạ tầng, nhân lực cho Trung tâm Tài chính quốc tế. Ảnh: Lê MINH

Cuộc đua về tốc độ và bản lĩnh cải cách

Việc triển khai Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng không chỉ là một quyết sách kinh tế. Đó còn là lựa chọn chiến lược mang tầm vóc dài hạn của quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh trật tự kinh tế tài chính toàn cầu đang tái định hình rõ.

Nhiều công ty chứng khoán đã phải tính đến phương án tăng vốn điều lệ để duy trì tăng trưởng. Ảnh: NAM ANH

Đòn bẩy sát ngưỡng rủi ro

Cho vay ký quỹ, từng chỉ được xem là dịch vụ hỗ trợ, nay âm thầm trở thành “động cơ lợi nhuận” của các công ty chứng khoán.

Tưởng đỏ hóa xanh

Sau một giai đoạn “xanh vỏ đỏ lòng”, tức VN-Index tăng nhưng lực đẩy đến từ số ít cổ phiếu (CP), hiện nay diễn biến thay đổi theo hướng ngược lại khi VN-Index dù “đỏ” nhưng nhiều CP lại ngược dòng mạnh mẽ.

Cần có những chính sách để khuyến khích các doanh nghiệp khoa học công nghệ phát triển. Ảnh: NAM ANH

Khoảng cách chính sách khoa học và công nghệ

Doanh nghiệp khoa học và công nghệ (KH&CN) được xác định là lực lượng nòng cốt của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, từ công nhận danh hiệu đến thụ hưởng ưu đãi, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp không ít rào cản.

Tin đồn ảnh hưởng nhiều đến tâm lý của nhà đầu tư với các cổ phiếu hạ tầng xây dựng. Ảnh: NGUYỆT ANH

Cổ phiếu hạ tầng trong vùng nhiễu

Trong khi hàng loạt hạng mục tại sân bay Long Thành và các dự án hạ tầng trọng điểm vẫn gấp rút thi công, dòng tiền trên thị trường chứng khoán lại quay đầu rút lui tại nhóm cổ phiếu hạ tầng xây dựng. Điều này dấy lên nhiều nghi vấn về câu chuyện nội tại doanh nghiệp.

Cẩn trọng với ủy thác "bao lỗ"

Mặc dù nhân viên môi giới không được nhận ủy thác đầu tư từ khách hàng, nhưng trong thực tế hoạt động này vẫn diễn ra theo nhiều hình thức lách luật và đương nhiên cũng để lại không ít hệ lụy trước mắt và cả tiềm tàng.

Tỷ lệ năng lượng tái tạo trở thành điều kiện trong quá trình thẩm định đơn hàng. Ảnh: NAM ANH

Khi điện xanh quyết định đơn hàng

Điện xanh đang trở thành điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam giữ đơn hàng và vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhưng khoảng cách giữa nơi sản xuất điện và nơi tiêu thụ, cùng các điểm nghẽn truyền tải, đang là lực cản lớn.

Dư địa lợi nhuận thu hẹp do chi phí, các doanh nghiệp tối ưu hóa quản trị để giữ năng lực cạnh tranh. Ảnh: NAM ANH

Độ trễ giá và áp lực chi phí phía trước

Tăng trưởng kinh tế năm 2025 bật lên ở mức 8,02%. Mặt bằng giá tiêu dùng vẫn được giữ trong kiểm soát. Nhưng phía sau sự ổn định ấy, chi phí sản xuất đã đi trước một nhịp.

Tín dụng bất động sản có thể tạo lực đẩy cho thị trường trong ngắn hạn. Ảnh: NAM ANH

Ngân hàng vào khuôn tín dụng mới

Ngân hàng Nhà nước đang chuyển sang điều hành tín dụng thận trọng và kỷ luật hơn, kiểm soát nhịp tăng ngay từ đầu năm và siết cho vay bất động sản để ngăn rủi ro tăng nóng, bảo đảm ổn định thị trường.

Dự án đường dây 500 kV mạch 3 từ Quảng Trạch đến Phố Nối. Ảnh: TRẦN HẢI

Giá điện trước ngưỡng thị trường cạnh tranh

Dự thảo lộ trình thị trường điện cạnh tranh đang gây ra một số băn khoăn về giá điện và an ninh năng lượng. Khác biệt quan điểm giữa Bộ Công thương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho thấy quá trình cải cách sẽ không đơn giản.

Công ty cổ phần Giày Thượng Đình (mã GTD) tổ chức phiên đấu giá hơn 6,38 triệu cổ phần vào giữa tháng 12/2025. Ảnh: NAM ANH

Biến động trong hoạt động thoái vốn nhà nước

Nhóm doanh nghiệp niêm yết có vốn nhà nước đang được giới chuyên gia kỳ vọng trở thành tâm điểm năm 2026, khi nhà đầu tư không còn kỳ vọng vào một cú “đánh lên” ngắn hạn, hay “mác" nhà nước mà hướng tới giá trị quản trị.

Năm 2025, thị trường chứng khoán Việt Nam liên tiếp chinh phục những đỉnh cao mới. Ảnh: SONG ANH

Chứng khoán Việt Nam bước vào giai đoạn nhiều tiềm năng

Trải qua năm 2025 với nhiều biến động và cung bậc cảm xúc đan xen, thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng sẽ bước sang năm 2026 với những chuyển động mới, khi hàng loạt yếu tố tích cực cùng hội tụ, qua đó mở ra những cơ hội đầu tư đáng chú ý.

Dây chuyền may xuất khẩu của Công ty cổ phần May Đức Giang. Ảnh: NAM ANH

Thế và lực cho chu kỳ tăng trưởng mới

Sau một năm ghi nhận nhiều điểm sáng, nền kinh tế đang tích lũy thêm nội lực quan trọng, tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng cao hơn khi các động lực truyền thống được giữ nhịp và những động lực mới dần hình thành.

Nhìn từ một phiên cuối năm

Những phiên giao dịch cuối năm dương lịch thường được xem là quãng nghỉ hoặc quãng lặng của thị trường chứng khoán (TTCK). Điều này xuất phát từ việc khối nhà đầu tư (NĐT) nước ngoài bước vào kỳ nghỉ Giáng sinh và năm mới nên giao dịch không quá sôi động và nhiều TTCK trên thế giới cũng theo xu hướng này.

Trong những tháng cuối năm 2025, nhiều ngân hàng đồng loạt điều chỉnh biểu phí các dịch vụ. Ảnh: NAM ANH

Đằng sau làn sóng tăng phí dịch vụ ngân hàng

Nhiều ngân hàng đã điều chỉnh tăng phí các dịch vụ như chuyển tiền, thông báo biến động số dư và quản lý tài khoản… Một số ý kiến cho rằng động thái này nhằm làm sạch tài khoản rác, trong khi quan điểm khác nhận định đây là cách các ngân hàng gia tăng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) với chi phí thấp.

Hộ kinh doanh truyền thống gặp nhiều rào cản hơn trong quá trình tiếp cận công nghệ mới. Ảnh: NGUYỆT ANH

Hộ kinh doanh trước “giờ G”

Việc đánh giá vẫn tiếp tục, mặc dù ngày chuyển đổi cơ chế thuế mới đã được xác lập. Nhưng có một điểm không thể phủ nhận, quy định mới sẽ chuẩn hóa công tác quản lý thuế và tạo điều kiện cho hộ kinh doanh tiếp cận tín dụng.

Luật AI mở ra cơ hội để các startup có không gian thử nghiệm và tạo ra những sản phẩm thật sự phục vụ đời sống. Ảnh: NGUYỆT ANH

Đột phá công nghệ trong khuôn khổ trách nhiệm

Quốc hội vừa thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo, tạo khung pháp lý thống nhất cho phát triển, ứng dụng và quản lý trí tuệ nhân tạo (AI). Việt Nam tiến bước vào nhóm những quốc gia đầu tiên trên thế giới có luật chuyên biệt về trí tuệ nhân tạo.

Nhiều ngân hàng tạm dừng các gói vay mua nhà đối với các bạn trẻ. Ảnh: NAM ANH

Phép thử mới của thị trường bất động sản

Hàng loạt ngân hàng đồng loạt dừng các gói vay ưu đãi cho người trẻ mua nhà và nâng lãi suất khoản vay mới thêm 1-2%. Không chỉ người dân, các doanh nghiệp cũng lo ngại khi những kế hoạch an cư của khách hàng có nguy cơ phải tạm gác, sức cầu suy giảm.

Khi niềm tin thị trường được củng cố, các doanh nghiệp bất động sản có thể huy động vốn với chi phí hợp lý hơn. Ảnh: NAM ANH

Bước ngoặt của trái phiếu doanh nghiệp

Nhiều quy định mới cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang được đưa ra xin ý kiến, hướng tới thay thế các quy định cũ để hoàn thiện khung pháp lý và củng cố niềm tin dài hạn cho thị trường.

Đề xuất cấp quota nhập khẩu vàng đang thu hút nhiều kỳ vọng lẫn băn khoăn.

Băn khoăn với “quota” nhập khẩu vàng

Giữa bối cảnh thị trường vàng liên tục biến động và chênh lệch giá trong nước, quốc tế đang cao kỷ lục, đề xuất cấp quota nhập khẩu vàng đang thu hút nhiều kỳ vọng lẫn băn khoăn. Giải pháp này liệu có đủ sức giải quyết tận gốc sự méo mó kéo dài của thị trường vàng hay chỉ mang tính “giảm đau” ngắn hạn.