Di sản văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh

TS Phạm Thị Như Thúy, công tác tại Ban Tuyên giáo Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, đã chọn nghệ thuật tuyên truyền trong văn chính luận Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh làm đối tượng nghiên cứu lâu nay.
Di sản văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh

1/Và từ quá trình nghiên cứu, chị đã lẩy ra khá nhiều vấn đề lý thú để trình bày tại một số cuộc hội thảo trong năm 2023: Hội thảo “Văn học miền trung nửa đầu thế kỷ XX” do Trường đại học Khoa học Huế tổ chức và gần đây nhất là hội thảo “80 năm “Nhật ký trong tù” những giá trị bền vững, sức lan tỏa sâu rộng” do Hội đồng Lý luận, phê bình Văn học nghệ thuật Trung ương tổ chức. Cùng lúc cuốn “Nghệ thuật tuyên truyền trong văn chính luận Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh” (NXB Khoa học xã hội) của Phạm Thị Như Thúy ra mắt bạn đọc đúng vào dịp chào mừng 78 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 của dân tộc.

Trước tác của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh lâu nay đã trở thành đối tượng nghiên cứu của các chuyên ngành thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn cũng như các loại hình văn học nghệ thuật khác. Trong ngữ cảnh chung đó, từ góc nhìn thể loại, chuyên sâu về phương diện nghệ thuật, cuốn chuyên khảo “Nghệ thuật tuyên truyền trong văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh” đã cho thấy “di sản văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh là giá trị tinh thần quý báu trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh”, gắn với hai giai đoạn chính trong cuộc đời hoạt động cách mạng không ngừng nghỉ của Hồ Chí Minh.

Giai đoạn thứ nhất từ năm 1911-1941 chủ yếu hoạt động ở nước ngoài, giai đoạn thứ hai từ 1941-1969, trở về lãnh đạo cách mạng trong nước. Theo tác giả, việc tìm hiểu nghệ thuật tuyên truyền trong văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh qua hai giai đoạn kể trên đã “làm nổi bật mối quan hệ giữa đời và văn của Người cũng như vai trò thúc đẩy sự phát triển phong trào cách mạng” từ những áng văn chính luận thấm đậm ý nghĩa thời sự và nhân văn của Người.

2/Cuốn chuyên khảo là công trình khoa học chuyên biệt, nghiên cứu một cách hệ thống nghệ thuật tuyên truyền trong văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh. Trong quá trình nghiên cứu trước tác Hồ Chí Minh, tác giả nhấn mạnh đến ba bộ phận chính: văn chính luận, truyện ký và thơ ca. Trong đó văn chính luận viết trải dài, ôm trùm cả cuộc đời còn truyện ký viết ở nửa đầu cuộc đời và thơ ca sáng tác chủ yếu ở nửa sau cuộc đời. Như vậy: “văn chính luận Hồ Chí Minh gắn bó chặt chẽ, liên tục với cuộc đời hoạt động phong phú của Người và cũng là các bước ngoặt, các sự kiện lịch sử lớn lao của đất nước dân tộc”. Từ cách nhìn nhận cho thấy mối quan hệ tương tác giữa đời và văn đã góp phần minh định các nhân tố kiến tạo nên một phong cách tuyên truyền, mang tính đặc thù, riêng có trong văn chính luận Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh.

Cuốn chuyên khảo đã khảo sát, tìm hiểu kỹ lưỡng tác phẩm của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh với những dẫn chứng, phân tích và luận giải khá thuyết phục làm nổi bật những đặc tính tuyên truyền trong văn chính luận Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh, cho thấy sự phối trộn hài hòa giữa nghệ thuật và tuyên truyền trong văn chính luận của Người. Từ ý thức về đối tượng tiếp nhận, về mục đích viết đã thể hiện sáng rõ tinh thần cách mạng, tính nhân văn, tính dân tộc và nhân dân, cùng sự kết tinh văn hóa Đông - Tây trong văn chính luận Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh, mở ra khả năng truyền cảm hứng, sức lôi cuốn và lay động đến người tiếp nhận.

Như trên đã nói, để lý giải văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh tạo được sức lôi cuốn truyền cảm đến đối tượng tiếp nhận, tác giả chuyên khảo đã đi sâu tìm hiểu quan niệm của Hồ Chí Minh về sử dụng ngôn từ sao cho thuyết phục người tiếp nhận. Điều này thể hiện ở sự tương hợp giữa ngôn từ nghệ thuật và hệ thống chủ đề, ở sự phối kết, tích hợp thể loại và luân chuyển các sắc thái diễn ngôn: “người quan sát”, thông tin tư liệu, luận chiến, trữ tình, ở hệ thống biện pháp tu từ: trùng điệp, ghép mảnh, chơi chữ và phản vấn trong văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh.

3/Cuốn chuyên khảo “Nghệ thuật tuyên truyền trong văn chính luận Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh” được dàn dựng trên một cấu trúc hợp lý, chặt chẽ, khá cân đối. Văn phong chân phương, mạch lạc cùng hệ thống chương mục triển khai bài bản từ cơ sở lý luận, tổng quan tình hình nghiên cứu, giới thuyết khái niệm liên quan đến đối tượng nghiên cứu, tạo nền tảng để nhận diện văn chính luận qua diễn trình văn học từ truyền thống đến hiện đại. Trên cơ sở đó định vị di sản văn chính luận, giá trị tư tưởng, nghệ thuật, sức tác động cũng như “tầm đón đợi” của người tiếp nhận với văn chính luận của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh: ANH QUÂN

Xách xe ra đường

Khoảng mươi năm gần đây, làm “đối tác cho các tập đoàn vận tải đa quốc gia”, hay nói nôm na là… chạy xe ôm công nghệ, trở thành công việc “hot”. Ngày càng nhiều người đua nhau tham gia loại hình dịch vụ này, với tư duy “xách xe ra đường là có tiền”.

Dao động một chiều

“Đợt này gas, thịt, rau đắt quá, tôi phải tăng giá chú ạ” - bà chủ quán cơm bình dân thủng thẳng nói, mắt vẫn dán vào quầy đồ ăn, tay thoăn thoắt gắp món theo yêu cầu của khách.

Ứng xử phù hợp quy luật tự nhiên

Theo xu hướng phát triển, ngày càng thấy những yêu cầu mới đặt ra cho con người trong cách ứng xử với môi trường chung quanh. Trong đó, có cả những yêu cầu vốn chưa từng có với cây xanh, thú cưng, và thậm chí là cả với những con vật nuôi để làm… thực phẩm.

Dù ở xa Tổ quốc, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài luôn tự hào hướng về quê hương.

Niềm tin gửi gắm trong nhiệm kỳ mới

Không chỉ người dân trong nước, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài cũng gửi gắm nhiều kỳ vọng và bày tỏ tin tưởng đối với các nhà lãnh đạo của đất nước trong nhiệm kỳ mới.

Thu giữ niềm tin

Ngày 3/4, Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Vườn quốc gia Côn Đảo (Đặc khu Côn Đảo, Thành phố Hồ Chí Minh) xử phạt hành chính một cá nhân 3 triệu đồng và tịch thu 42 cây mai vàng.

Thượng tôn pháp luật

Suốt thời gian qua, cứ cách vài ngày, mạng xã hội lại “dậy sóng” vì những video quay hành vi của các đối tượng côn đồ, hành hung người khác.

Tháo gỡ công tác giải phóng mặt bằng qua kiểm tra, giám sát.

Đổi mới công tác kiểm tra, giám sát

Công tác kiểm tra, giám sát hiện đã được đổi mới theo hướng chuyển mạnh từ “hậu kiểm” sang “tiền kiểm”, tăng cường tính chủ động, thường xuyên, gắn chặt với quá trình tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Nhu cầu thiết yếu

Ở đâu đó, tận trong sâu thẳm của văn hóa vùng miền, người ta vẫn nói rằng những cư dân của vùng Đồng bằng sông Hồng luôn có thói quen tùng tiệm, dành dụm tiền bạc và của cải bởi quá trình phát triển tự nhiên luôn gắn với những nguy cơ đấu tranh trực tiếp giữa con người với thiên nhiên và địch họa.

Đoàn kiểm tra, giám sát số 12 do đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư làm Trưởng đoàn làm việc với Ban Thường vụ Quân ủy Trung ương. Ảnh: THỦY NGUYÊN

Công tác kiểm tra, giám sát trong tổng thể yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước

Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV vừa qua được xác định là đặt nền móng vận hành cho cả nhiệm kỳ. Tại Hội nghị, Trung ương đã bàn thảo và quyết nghị những vấn đề rất lớn, hệ trọng của Đảng và đất nước, đặc biệt là nhóm nội dung về công tác tổ chức, cán bộ và các quy định nền tảng của Đảng.

"Vùng xám" của quy định

Những ngày gần đây, những vấn đề chung quanh lệnh cấm xe bán tải trở thành tâm điểm dư luận. Một dòng ô-tô đa dụng, nhiều trang bị, giá thường khá đắt, từng là niềm tự hào của nhiều người. Nhưng một ngày đẹp trời, hầu hết chúng bị coi là xe tải, mắc kẹt giữa vòng vây quy định hạn chế hoạt động.

Những người “kẻ chợ”

Hà Nội - xứ Tràng An xưa vốn nổi danh là vùng đất địa linh nhân kiệt, hội tụ tinh hoa tứ xứ, nay còn đang trở thành điểm đến của những công dân toàn cầu thế hệ gen Z.

“Đặt chỗ” cho cuộc đời

Trước mỗi kỳ tuyển sinh vào lớp 10, không khí cạnh tranh trong xã hội lại “sôi” lên, nhất là tại các đô thị lớn. Trước cổng một trường THPT công lập có tiếng ở Hà Nội, hàng trăm phụ huynh dãi dầu sương gió đứng xếp hàng từ… 1 giờ sáng để mong có “suất” nộp hồ sơ cho con.

Từ những lá phiếu nhỏ bé

Đúng 7 giờ sáng 15/3/2026, các điểm bỏ phiếu trên cả nước đồng loạt mở cửa. Ở nhiều nơi, cử tri đã đến từ rất sớm để kịp bỏ những lá phiếu đầu tiên.

Người dân phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai trực tiếp đi bỏ phiếu, thể hiện quyền và nghĩa vụ công dân.

Kỳ vọng của cử tri Gia Lai

Trong không khí hân hoan của ngày hội lớn toàn dân, đông đảo cử tri tại phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai đã nô nức tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

Bà con các dân tộc thiểu số tại Làng Văn hóa, Du lịch các Dân tộc Việt Nam tìm hiểu thông tin về các đại biểu.

Rộn ràng "Ngày hội non sông"

Hôm qua 15/3, trong không khí rộn ràng của Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp, nhiều tuyến phố, khu dân cư tại Thủ đô Hà Nội rực rỡ cờ hoa, pa-nô, khẩu hiệu chào mừng.

Đồng bào các dân tộc Việt Nam gửi trọn niềm tin trong lá phiếu. Ảnh: KHIẾU MINH

Ngày hội của niềm tin và trách nhiệm

Sáng 15/3, trong sắc cờ đỏ sao vàng rực rỡ trên khắp các tuyến phố, làng quê, hàng triệu cử tri trên cả nước nô nức đến các điểm bỏ phiếu thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân để lựa chọn những người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân. 

Vẻ vang sứ mệnh phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân

Cách đây 75 năm, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II (họp từ ngày 11 đến 19/2/1951 tại xã Kim Bình, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang) đã ra Nghị quyết về “xuất bản tờ báo lấy tên là Nhân Dân, cơ quan Trung ương của Đảng”.

Cho một quốc gia cất cánh, vươn mình

Nhìn ngược về lịch sử, có lẽ không phải chiếc xương sườn của Adam làm nên một nửa thế giới bởi rõ ràng những người phụ nữ ở bất kỳ đâu trên Trái đất này đều có thể chứng minh rằng, họ không phải và không bao giờ là một nửa lệ thuộc vào giới đàn ông còn lại.

Nhà báo Văn Bắc (ngoài cùng, bên trái) trong một chuyến công tác tại Vương quốc Anh.

Những chuyến đi truyền lửa

Gần 14 năm tháp tùng Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trong nhiều chuyến công tác, với tôi là một hành trình nghề nghiệp đặc biệt, đầy ắp kỷ niệm.

Tín hiệu vui từ cây đa Hàng Trống

Tín hiệu vui từ cây đa Hàng Trống

Ngày 25/5/1987 là một ngày vui. Từ Thủ đô Hà Nội đến Thành phố Hồ Chí Minh, từ miền bắc lan vào miền nam xôn xao bởi một tín hiệu phát ra từ cây đa hơn 300 năm tuổi ở số 71 Hàng Trống, nằm cạnh Hồ Gươm linh thiêng.

Cán bộ, phóng viên Báo Nhân Dân thăm địa điểm di tích nơi Ban Biên tập Báo làm việc từ tháng 9/1953 đến tháng 7/1954 tại Tuyên Quang.

Về nguồn góp lửa

Về nguồn ôn lại truyền thống, nhưng cũng để tiếp tục đồng hành và gợi mở những bước đi mới cho việc hợp tác phát triển văn hóa, xã hội, kinh tế của đồng bào các dân tộc. Hằng năm, báo Đảng vẫn tổ chức các đoàn về thăm những “địa chỉ đỏ”. Năm nay kỷ niệm 75 năm báo ra số đầu, ý nghĩa này càng được khẳng định.

Cử tri có thể thay đổi nơi bỏ phiếu trên VNeID

Trên VNeID, cử tri có thể dễ dàng xem thông tin cần thiết của người ứng cử để chủ động tìm hiểu, nâng cao nhận thức và trách nhiệm khi tham gia bầu cử; theo dõi nơi bỏ phiếu của mình tại ứng dụng Bầu cử Quốc hội.

Hài hòa lợi ích và trách nhiệm

Tại buổi tiếp xúc cử tri ở Thành phố Hồ Chí Minh ngày 3/3 vừa qua, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang cho rằng, việc lập lại trật tự vỉa hè thành phố đã làm từ lâu, như nhiều địa phương khác. Tuy nhiên, Đà Nẵng là địa phương giải quyết tốt nhất vấn đề này.