Gấp rút cứu hạn
Tại tỉnh Đắk Lắk, qua thống kê sơ bộ, đến nay có 2.055 ha cây trồng thiếu nước tưới đang phải áp dụng các biện pháp chống hạn. Dự báo trong vòng một tháng tới, có từ 5.000-8.000 ha cây trồng có nguy cơ lâm cảnh khô hạn, thiếu nước. Do đó, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Quản lý công trình Thủy lợi tỉnh Đắk Lắk đã phối hợp chính quyền địa phương khuyến cáo người dân giảm diện tích sản xuất, chuyển đổi cây trồng ở những khu vực có nguy cơ thiếu nước, không có nước sản xuất. Người dân cần tăng cường ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất; triển khai các mô hình tưới nước tiết kiệm để thích ứng với biến đổi khí hậu.
Tương tự, mực nước tại nhiều hồ, sông, suối ở Gia Lai đang xuống thấp, khô cạn. Tỉnh có khoảng 500.000 ha đất nông nghiệp, nhưng tỷ lệ chủ động nước tưới chỉ 12,5%. Địa phương đã nhiều lần đề xuất, kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chính phủ trong việc khảo sát, lập quy hoạch hồ đập, kênh dẫn tưới tiêu. Đến nay, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có kế hoạch đầu tư hai công trình thủy lợi lớn tại tỉnh này. Đó là dự án hồ chứa nước Ia Thul, huyện Ia Pa quy mô 4.000 tỷ đồng, sẽ cấp nước sản xuất cho 8.600 ha đất nông nghiệp và nước sinh hoạt cho 28.500 dân hạ du các huyện Ia Pa, Krông Pa. Cùng đó, dự án đầu tư hệ thống kênh mương nội đồng cho thủy lợi Ia Mơr, huyện Chư Prông đang gần hoàn thiện, góp phần bảo đảm vùng tưới cho khoảng 8.000 ha đất nông nghiệp tại Gia Lai và 4.000 ha tại Đắk Lắk.
Trước diễn biến nắng hạn còn kéo dài, Thứ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết: "Bộ luôn chỉ đạo đơn vị chuyên môn theo dõi sát diễn biến tình hình thời tiết, thủy văn. Tiếp tục thực hiện việc dự báo chuyên ngành về nguồn nước, xâm nhập mặn và xây dựng kế hoạch sử dụng nước ở các vùng/lưu vực sông để làm cơ sở tổ chức các giải pháp ứng phó phù hợp. Các địa phương tiếp tục tăng cường việc vận hành các công trình thủy lợi để lấy, tích trữ nước ngọt tối đa vào hệ thống kênh mương, ao đầm, khu trũng phục vụ sản xuất, dân sinh".
Thích ứng nhờ công nghệ
Theo các chuyên gia, trước tình trạng khô hạn ngày càng khốc liệt, các địa phương có thể áp dụng mô hình chống hạn của Ninh Thuận. Tháng 4/2024 là thời điểm mùa khô nhưng tại vùng "tiểu sa mạc" ở thôn Tuấn Tú, xã An Hải, huyện Ninh Hải, những cánh đồng măng tây vẫn phát triển tươi xanh. Đây là kết quả khi nông dân mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, áp dụng mô hình tưới nước tiết kiệm. Cụ thể, trước đây nông dân bơm nước lên các mương tràn rồi cho nước tự chảy trên mặt đất vào ruộng, lượng nước thất thoát rất lớn, dẫn đến thiếu nước thường xuyên. Từ khi bà con trong thôn đầu tư hệ thống tưới nước phun mưa, tưới nhỏ giọt cho đất trồng hiệu quả rất cao, chỉ cần mở van là nước tự động phun tưới.
Cũng tại Ninh Thuận, hơn tháng qua, hồ Ông Kinh ở xã Nhơn Hải, huyện Ninh Hải đã về mực nước chết. Khoảng 160 ha hành, tỏi, ớt nơi này khiến người dân thấp thỏm mỗi khi tới mùa khô. Để cứu cây trồng, người dân bỏ tiền khoan giếng ngay giữa lòng hồ, chuyển nước qua nhiều chặng làm chi phí sản xuất tăng cao. Trước tình hình trên, lãnh đạo huyện Ninh Hải chỉ đạo gấp rút triển khai dự án chuyển nước từ hệ thống thủy lợi Tân Mỹ dài 64 km, để nông dân ổn định sản xuất và hướng đến quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao. Đến nay hơn 90% mặt bằng phục vụ dự án này đã được bàn giao.
Còn tại xã Phước Trung (huyện Bác Ái) nhờ được hỗ trợ đào ao trữ nước từ dự án "Tăng cường khả năng chống chịu của nông nghiệp quy mô nhỏ với an ninh nguồn nước do biến đổi khí hậu khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ - Ninh Thuận" (SACCR - Ninh Thuận), nhiều hộ dân ở đây không lo thiếu nước vào mùa khô năm nay.
Với mục tiêu không để người dân thiếu nước sinh hoạt, phát sinh dịch bệnh; quản lý, sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả; chăm sóc, bảo vệ và hạn chế thấp nhất thiệt hại đối với cây trồng, vật nuôi, các tỉnh, thành phố cần sớm chỉ đạo các sở, ban, ngành và các địa phương chủ động kiểm tra, theo dõi, nắm chắc diễn biến hạn hán để triển khai giải pháp cấp thiết, kịp thời chống hạn.
