Đào tạo nhân lực bán dẫn bắt kịp nhu cầu thị trường

Công nghiệp bán dẫn đang mở ra cơ hội để Việt Nam bứt phá trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu, Tuy nhiên, cơ hội trong chuỗi giá trị, nhất là thiết kế, đóng gói, kiểm thử, nghiên cứu và phát triển chỉ trở thành lợi thế cạnh tranh nếu đi cùng chất lượng nguồn nhân lực, năng lực nghiên cứu và làm chủ công nghệ.

Hướng dẫn sinh viên lắp ráp sản phẩm công nghệ tại Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội. (Ảnh: NGỌC HIỀN)
Hướng dẫn sinh viên lắp ráp sản phẩm công nghệ tại Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội. (Ảnh: NGỌC HIỀN)

Rào cản từ thực tiễn

Nhân lực là yếu tố trung tâm quyết định năng lực đổi mới sáng tạo và làm chủ khoa học-công nghệ của mỗi quốc gia. Với ngành bán dẫn, vai trò này càng trở nên quan trọng, bởi đây là công nghệ nền tảng, tạo động lực phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), internet vạn vật, tự động hóa, điện tử y sinh, quốc phòng...

Việt Nam cần ít nhất 50.000 nhân lực trình độ đại học trở lên vào năm 2030 để từng bước tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Hiện nay, nguồn nhân lực mới chỉ đáp ứng khoảng 20% nhu cầu thực tế. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Hiếu, Hiệu trưởng Trường đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng), cho rằng nguồn nhân lực không chỉ thiếu về số lượng mà còn chưa đáp ứng yêu cầu chất lượng, nhất là đội ngũ có khả năng tham gia toàn bộ chuỗi giá trị từ thiết kế, chế tạo đến kiểm thử. Trong khi nhu cầu doanh nghiệp ngày càng tăng, số lượng sinh viên được đào tạo chuyên sâu vẫn còn ít, khoảng cách giữa chương trình đào tạo và thực tiễn sản xuất vẫn khá lớn. Những hạn chế này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó nổi bật là tình trạng thiếu giảng viên giàu kinh nghiệm thực tiễn và hệ thống cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại phục vụ đào tạo.

Việt Nam cần ít nhất 50.000 nhân lực trình độ đại học trở lên vào năm 2030 để từng bước tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Hiện nay, nguồn nhân lực mới chỉ đáp ứng khoảng 20% nhu cầu thực tế.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đại Lâm, Viện trưởng Viện Khoa học vật liệu (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), thách thức lớn nhất hiện nay không phải thiếu người học mà là thiếu đội ngũ giảng viên có trình độ quốc tế để dẫn dắt. Bởi bán dẫn là lĩnh vực đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về thiết kế vi mạch, công nghệ chế tạo và vật liệu mới, gắn chặt với thực tiễn sản xuất cũng như các nghiên cứu tiên phong trên thế giới... Chưa kể, mức thu nhập của giáo sư, nhà khoa học trong hệ thống công lập ở Việt Nam hiện chỉ khoảng 500-800USD/tháng, thấp hơn rất nhiều so với Singapore (khoảng 7.000USD), Hàn Quốc (5.000USD) hay Đức và Hoa Kỳ (khoảng 12.000 USD/tháng). Khoảng cách này khiến chúng ta càng khó thu hút, giữ chân chuyên gia giỏi, nhân tài đầu ngành cũng như mời chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế về làm việc lâu dài.

Không chỉ vậy, đào tạo nhân lực bán dẫn hiện nay vẫn còn nặng về lý thuyết, thiếu gắn kết với doanh nghiệp và thực tiễn sản xuất. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tấn Trần Minh Khang, Hiệu trưởng Trường đại học Công nghệ thông tin (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) dẫn chứng, trong ngành công nghiệp bán dẫn có ba khâu quan trọng: thiết kế chip, chế tạo chip, đóng gói và kiểm tra. Ở khâu thiết kế chip, khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu công nghiệp đã được thu hẹp đáng kể, còn ở khâu chế tạo, đóng gói và kiểm tra, hoạt động đào tạo nhân lực vẫn còn nặng về lý thuyết, ít gắn kết với doanh nghiệp và thực tiễn sản xuất.

Đổi mới đào tạo

Dự báo 5 năm tới, Việt Nam sẽ cần từ 20.000 đến 50.000 kỹ sư vi mạch và bán dẫn, đòi hỏi các cơ sở đào tạo phải thay đổi mạnh mẽ, không thể tiếp tục vận hành theo mô hình tuyến tính, khép kín mà cần chuyển sang cách tiếp cận linh hoạt. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Đăng, Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học (Đại học Thái Nguyên) cho rằng, mỗi cơ sở đào tạo cần xác định hướng đi và lĩnh vực ưu tiên trên cơ sở lợi thế sẵn có.

Các trường đại học cần mở rộng hợp tác thực chất với các tập đoàn công nghệ lớn theo mô hình đồng thiết kế chương trình, gắn đào tạo với môi trường thực tập tại nhà máy và chuẩn đầu ra theo yêu cầu doanh nghiệp; chuẩn hóa giáo trình theo tiêu chuẩn quốc tế và nâng cao năng lực hội nhập cho sinh viên. Đặc biệt, sinh viên và giảng viên cần được tạo cơ chế để trực tiếp tham gia giải quyết các bài toán công nghệ từ đơn đặt hàng thực tế của doanh nghiệp công nghệ cao. Định hướng này đang được Trường đại học Khoa học triển khai thông qua các mô hình đào tạo gắn với chuẩn quốc tế và nhu cầu thị trường.

Bên cạnh đó, chương trình đào tạo được thiết kế bám sát nhu cầu nhân lực của các tổ hợp công nghiệp lớn trong khu vực, tiêu biểu như dự án sản xuất module đúc sẵn trị giá 260 triệu USD của Tập đoàn Sunny Opotech tại Thái Nguyên và hệ sinh thái sản xuất của Tập đoàn Samsung tại Việt Nam. Sự gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp giúp chương trình đào tạo luôn cập nhật theo thực tiễn, tạo ra nguồn nhân lực có khả năng tham gia ngay vào các dây chuyền công nghệ cao, rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu của thị trường.

Ở khía cạnh khác, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Mỹ Hà, Trưởng Khoa Điện-Điện tử, Trường đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh (HUTECH) cho biết, nhà trường đào tạo ở nhiều công đoạn của chuỗi giá trị bán dẫn, từ thiết kế vi mạch đến kiểm thử và đóng gói chip; xây dựng mạng lưới hợp tác với hơn 1.600 doanh nghiệp, đa dạng hóa hoạt động như chuyên đề doanh nghiệp, kiến tập, thực tập, hợp tác nghiên cứu, tài trợ thiết bị và phần mềm cũng như đồng tổ chức các cuộc thi học thuật. Mô hình này góp phần giúp sinh viên tiếp cận sớm môi trường sản xuất thực tế và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của ngành công nghiệp bán dẫn.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Quỳnh, Trưởng khoa Khoa học Vật liệu tiên tiến và Công nghệ Nano (Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội), trong bối cảnh hiện nay, đại học không chỉ đóng vai trò đào tạo nhân lực mà còn phải trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Muốn vậy, cần thúc đẩy mạnh mẽ mô hình hợp tác “Nhà nước-Nhà trường-Doanh nghiệp-Viện nghiên cứu”, trong đó doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo, hỗ trợ nghiên cứu và phát triển kỹ năng nghề nghiệp cho sinh viên.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Như Khoa, Hiệu trưởng Trường đại học Kỹ thuật Công nghiệp (Đại học Thái Nguyên) cho biết, Nhà nước cần triển khai cơ chế đặt hàng đào tạo với tiêu chí quản lý chặt chẽ chất lượng đầu ra, bảo đảm “rõ người, rõ việc, rõ kết quả, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền”.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh minh họa: TÂN HOA XÃ)

Một loạt chatbot như ChatGPT gián đoạn hoạt động

Dữ liệu từ Downdetector, trang web theo dõi sự cố internet, cho thấy hàng loạt người dùng chatbot ChatGPT của OpenAI tại nhiều quốc gia đã báo cáo về tình trạng gián đoạn diện rộng đối với mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) này trong ngày 3/9.

[Infographic] Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045

[Infographic] Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045

Chiến lược phấn đấu đến năm 2030, Việt Nam thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo (AI); phát triển tối thiểu 5 nền tảng AI dùng chung quốc gia; hình thành tối thiểu 10 thương hiệu AI của Việt Nam có năng lực cạnh tranh trên thị trường khu vực và quốc tế.

Bài 4: Khát vọng thịnh vượng 2045: Chung dòng máu Việt, triệu con tim cùng nhịp đập

Bài 4: Khát vọng thịnh vượng 2045: Chung dòng máu Việt, triệu con tim cùng nhịp đập

Từ bản hòa ca của thống nhất dân tộc cách đây nửa thế kỷ đến bản hòa ca của đổi mới, hội nhập và phát triển hôm nay, Việt Nam đang viết tiếp câu chuyện về khát vọng vươn lên. Trên hành trình hướng tới năm 2045, dòng máu Việt ở khắp mọi miền thế giới đang cùng hòa chung một nhịp đập vì tương lai đất nước.

Bài 3: Công thức xây tổ cho “chim phượng hoàng” phát huy tinh thần làm chủ công nghệ chiến lược

Bài 3: Công thức xây tổ cho “chim phượng hoàng” phát huy tinh thần làm chủ công nghệ chiến lược

Sau nhiều năm nghiên cứu Vật lý thống kê và Cơ học lượng tử, với những công trình được công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế uy tín, Tiến sĩ Võ Văn Tuấn trở về Việt Nam đảm nhiệm vai trò Giám đốc Quantum Lab thuộc Viện Nghiên cứu Trí tuệ nhân tạo lượng tử và an ninh mạng (QACI) của Tập đoàn FPT.

Thông tin đăng tải trên website chính thức của Apple. (Ảnh chụp màn hình)

Apple chính thức có Giám đốc điều hành mới sau 15 năm

Ngày 1/9 đánh dấu một bước ngoặt lịch sử của Tập đoàn công nghệ Apple khi John Ternus chính thức tiếp nhận vị trí Giám đốc điều hành (CEO). Trước đây, Tim Cook đã dẫn dắt giá trị vốn hóa của Apple tăng vọt lên mức từ 4,6 đến 4,7 nghìn tỷ USD nhờ sức hút khổng lồ của dòng sản phẩm iPhone trong suốt 15 năm.

(Ảnh minh họa có sử dụng AI)

Anthropic tăng tốc cuộc đua điện toán với thương vụ 35 tỷ USD

Công ty trí tuệ nhân tạo (AI) Anthropic đã ký thỏa thuận trị giá 35 tỷ USD để sử dụng năng lực điện toán đám mây của Lambda, một công ty khởi nghiệp tại Mỹ do Nvidia hậu thuẫn. Đây là thỏa thuận mới nhất trong hàng loạt thương vụ được Anthropic ký kết giữa lúc các doanh nghiệp AI cạnh tranh gay gắt.

Bài 2: Kết nối và phát huy trí tuệ Việt Nam trên toàn cầu

Bài 2: Kết nối và phát huy trí tuệ Việt Nam trên toàn cầu

Có người mở cánh cửa tới những phòng thí nghiệm hàng đầu thế giới, có người mang theo kinh nghiệm từ Silicon Valley để đứng lớp đào tạo kỹ sư, cũng có người kết nối Việt Nam với những mạng lưới tri thức công nghệ toàn cầu. Điểm chung của họ là biến tri thức và quan hệ quốc tế thành những năng lực cụ thể cho Việt Nam.

Bài 1: Từ "ngọn đuốc" Nghị quyết 23 đến dấu chân toàn cầu của trí tuệ Việt

Bài 1: Từ "ngọn đuốc" Nghị quyết 23 đến dấu chân toàn cầu của trí tuệ Việt

Gần 6,5 triệu người Việt đang sinh sống tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, hơn 80% trong số đó ở các nước phát triển. Trong dòng chảy đó có những cái tên đã ghi dấu ấn trên bản đồ khoa học, công nghệ thế giới. Nhưng làm thế nào để dòng chất xám năm châu ấy hội tụ lại, trở thành động lực cho một Việt Nam đang chuyển mình?

Sinh viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường đại học Thăng Long học tập tại Al Lab ở Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia cơ sở Hòa Lạc. (Ảnh: MINH NGỌC)

Giáo dục đại học thích ứng với trí tuệ nhân tạo

Sự phát triển rất nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt giáo dục đại học trước những yêu cầu về tái cấu trúc chương trình đào tạo; đổi mới phương pháp dạy-học; nghiên cứu khoa học và quản trị nhà trường. 

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Huy Hoàng chia sẻ với đồng nghiệp về những nguyên nhân gây bệnh vảy cá Harlequin ở trẻ sơ sinh. (Ảnh: MINH ĐỨC)

Triển vọng mới cho bảo tồn đa dạng sinh học

Dữ liệu hệ gen đang trở thành tài nguyên chiến lược của nhiều quốc gia. Tại Việt Nam, việc từng bước hình thành cơ sở dữ liệu hệ gen của người bệnh và các loài sinh vật bản địa đã giúp nâng cao năng lực nghiên cứu, mở ra triển vọng mới cho y học chính xác và bảo tồn đa dạng sinh học.

Hội thảo quy tụ khoảng 70 chuyên gia, đại diện các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế trong lĩnh vực hạt nhân. (Ảnh: TRUNG HƯNG)

Kết nối nguồn lực trí thức người Việt toàn cầu, mở rộng hợp tác phát triển điện hạt nhân

Các chuyên gia cho rằng, những yêu cầu cấp thiết đối với chương trình điện hạt nhân Việt Nam gồm chuẩn bị nguồn nhân lực, tiếp nhận tri thức và kinh nghiệm quốc tế, đồng thời xây dựng những cơ chế hợp tác để nguồn lực trí thức người Việt ở nước ngoài có thể đóng góp hiệu quả cho đất nước.

EVNCPC bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định, thông suốt trong dịp lễ 2/9.

Ứng dụng khoa học công nghệ vào vận hành lưới điện miền trung

Từ trạm biến áp không người trực, điều khiển xa đến robot giám sát, những giải pháp công nghệ đang từng bước thay đổi việc vận hành, nâng cao năng suất và độ tin cậy cung cấp điện, góp phần cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Các đại biểu thăm Trung tâm dữ liệu của Viettel tại Khu công nghệ cao Láng - Hòa Lạc. (Ảnh: Báo Nhân Dân).

Việt Nam nổi lên như một thị trường dữ liệu có tiềm năng tăng trưởng cao

Ngành trung tâm dữ liệu tại Á-Thái Bình Dương được dự báo sẽ trở thành một trong những nhóm tài sản hạ tầng số lớn nhất thế giới, với tổng giá trị tài sản đang vận hành dự tính vượt 950 tỷ USD vào năm 2030 (theo Cushman & Wakefield). Trong đó, Việt Nam nổi lên như một thị trường dữ liệu có tiềm năng tăng trưởng cao.

Khoa học công nghệ là động lực để phát triển đất nước thời kỳ mới. (Ảnh: Sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội trong giờ học về Trí tuệ nhân tạo (AI)).

Từ độc lập đến hùng cường: Một Việt Nam đứng vững giữa thời đại

Nếu thế hệ cha anh đã anh dũng giành lấy quyền quyết định vận mệnh dân tộc, thì thế hệ hôm nay mang trên vai sứ mệnh xây đắp nội lực để đất nước thực sự làm chủ tương lai của chính mình. Ngày Quốc khánh 2/9 là dịp để chúng ta nhìn lại chặng đường gian lao đã đi qua để soi rọi con đường phía trước.

Chính sách xóa đói giảm nghèo của Chính phủ làm thay đổi tích cực cuộc sống của đồng bào các dân tộc thiểu số.

Chính sách xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam qua 40 năm đổi mới

Trong 40 năm qua (1986-2026), cùng với quá trình đổi mới tư duy phát triển và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, chính sách xóa đói, giảm nghèo đã có bước chuyển căn bản cả về quan điểm, mục tiêu và phương thức thực hiện.

Cán bộ kỹ thuật VNPT hướng dẫn giáo viên Trường Tiểu học Đại Thịnh (sau sáp nhập) thao tác sử dụng các tính năng của hệ sinh thái giáo dục VnEdu. (Ảnh: VNPT)

Số hóa quản trị trường học sau sáp nhập và lời giải từ VnEdu

Đứng trước bài toán quy mô tăng gấp đôi sau sáp nhập, Trường Tiểu học Đại Thịnh (Mê Linh, Hà Nội) đã nhanh chóng giải tỏa áp lực quản trị và chuẩn hóa dòng dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống” nhờ điểm tựa vững chắc từ Hệ sinh thái giáo dục số VnEdu của VNPT.

OpenAI cắt quyền truy cập mô hình đối với Cursor sau khi SpaceX mua lại

OpenAI cắt quyền truy cập mô hình đối với Cursor sau khi SpaceX mua lại

Ngay sau khi SpaceX hoàn tất thương vụ thâu tóm trị giá 60 tỷ USD đối với Anysphere, công ty chủ quản của công cụ lập trình AI đình đám Cursor, OpenAI đã lập tức tuyên bố trên mạng xã hội X và website chính thức rằng sẽ chấm dứt hợp tác và khóa quyền truy cập trực tiếp của Cursor vào toàn bộ các mô hình trí tuệ nhân tạo của họ.