Chưa tương xứng với tiềm năng
Đồng Nai không chỉ được biết đến là một trung tâm công nghiệp năng động, mà còn là vùng đất của những di sản thiên nhiên và văn hóa đặc sắc. Từ hơi thở đại ngàn của Vườn quốc gia Cát Tiên, Vườn quốc gia Bù Gia Mập đến vẻ đẹp của dòng sông Đồng Nai, sông Bé hiền hòa, từ hào khí của Văn miếu Trấn Biên, Căn cứ Tà Thiết đến sự nhộn nhịp của làng nghề gốm cổ, tiếng giã gạo chày tay trên sóc Bom Bo...
Khu bảo tồn thiên nhiên-văn hóa Đồng Nai được công nhận là Công viên di sản ASEAN vào năm 2025. Nơi đây có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển du lịch sinh thái, rừng, hồ, với hơn 100.000 ha rừng tự nhiên và hơn 32.500 ha diện tích mặt nước hồ Trị An. Khu bảo tồn có sự đa dạng sinh học cao với hơn 1.500 loài thực vật, hơn 2.000 loài động vật, trong đó có nhiều loài động, thực vật nằm trong Sách đỏ Việt Nam và Danh lục đỏ IUCN. Giám đốc khu bảo tồn Nguyễn Hoàng Hảo cho rằng, mặc dù tiềm năng phát triển du lịch rất lớn, nhưng việc thu hút nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực này còn gặp nhiều khó khăn.
Đầu tiên là về hạ tầng giao thông và dịch vụ hỗ trợ du lịch chưa đồng bộ, khiến cho việc tiếp cận khu bảo tồn còn hạn chế, nhất là đối với các đoàn khách đông hay du khách quốc tế. Nhiều quy định về đầu tư trong rừng đặc dụng cũng như các cơ chế quản lý về bảo tồn, tài nguyên môi trường, văn hóa lịch sử còn chồng chéo nhau dẫn đến các nhà đầu tư còn e ngại trong việc tham gia đầu tư hoặc thuê môi trường rừng vì lý do mất khá nhiều thời gian cho các thủ tục pháp lý, trong khi cơ hội để thu hồi vốn đầu tư có thể không cao.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vũ Xuân Trường cho biết, Đồng Nai sở hữu “di sản xanh” độc nhất vùng Đông Nam Bộ với diện tích rừng tự nhiên rộng lớn với gần 300.000 ha, hệ thống sông Đồng Nai và hồ lớn, thác nước…, những yếu tố này giúp tỉnh từng bước xây dựng thương hiệu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí. Cùng với đó, với hơn 325 năm hình thành và phát triển, mang trong mình nhiều giá trị văn hóa, lịch sử, làng nghề truyền thống là chất liệu quý để Đồng Nai định hình bản sắc du lịch, văn hóa riêng có và độc đáo.
5 năm qua, tốc độ tăng trưởng bình quân lượt khách đến tỉnh Đồng Nai là 37,3%/ năm và doanh thu du lịch tăng 55,8%/năm. Dù tăng trưởng rất cao, nhưng năm 2025, doanh thu từ dịch vụ du lịch của Đồng Nai cũng chỉ đạt 3.200 tỷ đồng, chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong quy mô GRDP tỉnh hơn 690 nghìn tỷ đồng và thu ngân sách hơn 101.400 tỷ đồng.
Cũng theo ông Trường, tốc độ tăng trưởng của Đồng Nai chưa tương xứng với tiềm năng và kỳ vọng. Nguyên nhân được xác định là việc đầu tư khai thác các tài nguyên du lịch chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế của tỉnh, chưa tạo được nhiều điểm nhấn đặc trưng và chưa hình thành rõ nét thương hiệu du lịch của tỉnh. Cùng với đó, hệ thống sản phẩm và dịch vụ du lịch còn thiếu sự đa dạng, tính liên kết và sức hấp dẫn, chưa tạo được sự khác biệt để thu hút và giữ chân du khách. Phần lớn các đơn vị kinh doanh du lịch trên địa bàn có quy mô vừa và nhỏ, năng lực tài chính và quản trị còn hạn chế.
Cần “cú huých” để bứt phá
Đồng Nai nằm ở vị trí liền kề các trung tâm du lịch lớn với nhiều kinh nghiệm, sản phẩm phong phú, đa dạng, vì vậy, việc địa phương thu hút du khách, kể cả người dân trong tỉnh trải nghiệm các tour, tuyến du lịch còn nhiều hạn chế. Đơn cử, nếu đi du lịch một ngày, nhiều du khách khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai sẽ chọn Vũng Tàu, Tây Ninh; đi hai ngày sẽ chọn Phan Thiết; đi ba ngày trở lên sẽ chọn Nha Trang, Đà Lạt và nhiều ngày hơn sẽ chọn các tuyến miền trung, miền bắc với nhiều địa danh nổi tiếng, dịch vụ đẳng cấp để trải nghiệm. “Là người dân Đồng Nai nhưng tôi và gia đình rất ít đi du lịch trong tỉnh, vì các điểm du lịch rất ít dịch vụ. Đơn cử trước đây tôi có đi tham quan Khu bảo tồn thiên nhiên-văn hóa Đồng Nai nhưng quả thật ở đây hầu như không có dịch vụ gì để trải nghiệm”, chị Nguyễn Thị Thảo, người dân phường Trảng Dài chia sẻ.
Ngược lại, nhiều du khách miền trung, miền bắc hoặc quốc tế sẽ chọn Thành phố Hồ Chí Minh và các trung tâm du lịch lớn thay vì đến Đồng Nai. Bởi lẽ, cần nhìn nhận thẳng thắn, sản phẩm du lịch Đồng Nai không có điểm nhấn để có thể cạnh tranh, thu hút du khách với các địa phương nêu trên.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lê Trường Sơn cho rằng, bức tranh du lịch phong phú đầy tiềm năng của tỉnh đang chờ đợi một “cú huých” đủ tầm để bứt phá. Thực tiễn cũng đặt ra nhiều thách thức về “điểm nghẽn” trong kết nối hạ tầng, sản phẩm du lịch và nhân lực du lịch chất lượng cao. Do vậy, tỉnh Đồng Nai kỳ vọng tập hợp trí tuệ của các chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp lữ hành, cơ quan, ban, ngành, địa phương để thực hiện một cuộc tái cấu trúc toàn diện hệ sinh thái du lịch Đồng Nai.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Châu Á, Chủ tịch Hội đồng quản trị của Công ty trách nhiệm hữu hạn Một Bước Việt cho rằng, việc Đồng Nai cần làm bây giờ là đánh giá lại tiềm năng điểm đến là những gì để từ đó xây dựng chiến lược phát triển. Có thể định hình ra các trụ cột thế mạnh như: Du lịch thiên nhiên, du lịch văn hóa lịch sử, du lịch mạo hiểm và du lịch MICE với lợi thế là sân bay Long Thành (du lịch MICE là hình thức du lịch mới, kết hợp du lịch với sự kiện, hội thảo)... “Điều quan trọng nhất là phải đa dạng hóa sản phẩm du lịch, làm cho điểm đến đủ mạnh để khách quyết định dành vài ngày đến Đồng Nai du lịch và tạo cơ chế rõ ràng, thuận lợi để thu hút các nhà đầu tư du lịch lớn, có nhiều kinh nghiệm. Sản phẩm du lịch không nhất thiết là phải hàng trăm hay hàng nghìn tỷ đồng mà sản phẩm cần sự độc đáo, chuyên nghiệp và vận hành bởi những người có nghề, có nguồn khách”, ông Nguyễn Châu Á nói.
Nhóm nghiên cứu đến từ Trường đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh và Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, du lịch Đồng Nai sở hữu tiềm năng khổng lồ từ sinh thái rừng, hồ, di sản văn hóa bản địa, đến cửa ngõ MICE quốc tế nhưng phần lớn vẫn “ngủ yên” do hạn chế về cơ sở hạ tầng kết nối. Việc ưu tiên nâng cấp hành lang thấp tiếp cận, phát triển hạ tầng đa phương thức và thông minh không chỉ giúp khai thác hiệu quả tài nguyên mà còn bảo đảm tăng trưởng xanh, bền vững, bao trùm, đúng với định hướng quy hoạch tỉnh. Nếu đầu tư đúng hướng, Đồng Nai hoàn toàn có thể trở thành một trong những điểm đến hàng đầu Đông Nam Bộ, vừa hấp dẫn du khách, vừa nâng cao sinh kế cho cộng đồng địa phương và bảo vệ môi trường.
