Đằng sau con số học sinh trượt lớp 10

Hơn 7.000 học sinh có nguy cơ không vào được lớp 10 hệ công lập tại Đà Nẵng trong năm học này không phải là con số gây bất ngờ, song lại gợi ra nhiều suy nghĩ khi đặt trong bối cảnh áp lực chuyển cấp sau bậc trung học cơ sở đang có xu hướng gia tăng.

Lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội động viên thí sinh tại một điểm thi vào lớp 10 năm học 2025-2026.
Lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội động viên thí sinh tại một điểm thi vào lớp 10 năm học 2025-2026.

Tại Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh, nơi mỗi năm có hàng chục nghìn học sinh phải rẽ sang hướng đi khác sau lớp 9, có thể nhận ra điểm chung là tốc độ gia tăng quy mô học sinh đang vượt quá khả năng đáp ứng của hệ thống trường công lập. Kỳ thi vào lớp 10 vì thế dần mang ý nghĩa của một ngưỡng cửa phân luồng.

Tổng Bí thư Tô Lâm tại cuộc tiếp xúc cử tri Hà Nội tháng 9/2025 đã nêu định hướng giảm bớt các kỳ thi không cần thiết, hướng tới phổ cập giáo dục trung học phổ thông. Định hướng này đặt ra yêu cầu xem xét lại vai trò của kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 hiện nay.

Thực tế cho thấy, kỳ thi này đang bị kéo giãn về ý nghĩa. Với nhiều học sinh, đây gần như là dấu mốc ảnh hưởng trực tiếp đến hướng đi tiếp theo. Nếu vào được trường công lập, con đường học tập ổn định hơn, ít tốn kém hơn; nếu không đạt, các lựa chọn thu hẹp và đi kèm tâm thế dè dặt. Sự phân luồng chưa thật sự cân bằng khiến áp lực thi cử dồn nén từ sớm.

Sự chênh lệch giữa số học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở và chỉ tiêu vào lớp 10 công lập ở Đà Nẵng không phải là hiện tượng nhất thời, mà là kết quả của quá trình đô thị hóa nhanh, dân số cơ học tăng mạnh trong khi hạ tầng giáo dục cần thời gian bổ sung. Khoảng cách này tích tụ qua nhiều năm, mỗi mùa tuyển sinh trở thành thời điểm bộc lộ rõ áp lực.

Nếu chỉ nhìn vào con số hơn 7.000 học sinh không vào được trường công lập thì bức tranh sẽ chưa đầy đủ. Bên cạnh khối công lập, Đà Nẵng còn có các trường trung học phổ thông ngoài công lập và hệ thống trung tâm giáo dục nghề nghiệp-giáo dục thường xuyên. Những cơ sở giáo dục này đảm nhiệm vai trò quan trọng trong phân luồng, tạo cơ hội cho học sinh vừa học văn hóa vừa học nghề. Đây là hướng đi phù hợp với nhiều em có thiên hướng thực hành hoặc mong muốn tham gia thị trường lao động sớm. Tuy nhiên, sức hút của mô hình này chưa tương xứng với kỳ vọng, khi tâm lý coi trọng bằng cấp còn phổ biến.

Khi các lựa chọn chưa tạo được sự yên tâm cần thiết, mong muốn vào trường công lập vẫn chiếm ưu thế. Áp lực vì thế tiếp tục dồn vào kỳ thi vào lớp 10. Vấn đề không chỉ là một kỳ thi có nên tồn tại hay không mà là cách tổ chức hệ thống giáo dục cho phù hợp với mục tiêu lâu dài.

Nếu hướng tới phổ cập trung học phổ thông, việc giảm dần vai trò của kỳ thi tuyển sinh là xu thế có thể tính đến nhưng cần đi kèm điều kiện bảo đảm về cơ sở vật chất và chất lượng dạy học. Cùng với đó, đổi mới phương thức tuyển sinh theo hướng kết hợp đánh giá quá trình học tập với các tiêu chí phù hợp cũng là gợi mở đáng cân nhắc. Khi việc học được nhìn nhận như một quá trình liên tục, áp lực thi cử sẽ giảm.

Những con số ở Đà Nẵng, Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ phản ánh quy mô của một kỳ tuyển sinh mà còn đặt ra yêu cầu điều chỉnh cách tiếp cận đối với giáo dục phổ thông. Khi một lối đi trở nên chật hẹp, việc mở rộng và nâng chất các lựa chọn khác là cần thiết để bảo đảm cơ hội học tập cho học sinh.

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu, giảng viên và sinh viên chụp ảnh lưu niệm tại chương trình. (Ảnh: TQ)

Đổi mới hoạt động lớp học, nâng cao năng lực giao tiếp tiếng Anh

Chương trình chuyên đề “Phát triển sự tự tin khi nói tiếng Anh: Các hoạt động thực tiễn trong lớp học dành cho giáo viên tiếng Anh” nhằm tạo cơ hội trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy và tiếp cận các phương pháp dạy học tiếng Anh hiện đại, hướng tới nâng cao năng lực giao tiếp cho người học.

Trẻ em trực tiếp trải nghiệm điều khiển robot lập trình thông minh tại gian hàng Neopia, kích thích tư duy sáng tạo và niềm yêu thích khoa học công nghệ.

[Ảnh] Đổi mới phương pháp học tập qua công nghệ và đồ chơi giáo dục tại VietEdu Fair 2026

Ngày 15/10, Triển lãm quốc tế giáo dục Việt Nam 2026 (VietEdu Fair 2026) chính thức mở cửa tại Trung tâm triển lãm Việt Nam (Hà Nội). Sự kiện giới thiệu các giải pháp công nghệ giáo dục, thiết bị học tập STEM và dòng đồ chơi phát triển trí tuệ, phản ánh xu hướng "học qua chơi" đang ngày càng chiếm ưu thế trong giáo dục hiện đại.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các đồng chí lãnh đạo và đại diện GELEXIMCO bấm nút khánh thành Trung tâm Đổi mới sáng tạo liên ngành. (Ảnh: TOÀN PHƯƠNG)

Khánh thành Trung tâm Đổi mới sáng tạo liên ngành tại Đại học Bách khoa Hà Nội

Ngày 15/10, Tập đoàn GELEXIMCO và Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức khánh thành Trung tâm Đổi mới sáng tạo liên ngành, đánh dấu bước tiến mới trong quan hệ hợp tác chiến lược giữa hai đơn vị, đồng thời thúc đẩy mô hình phối hợp “3 nhà”: Nhà nước-Nhà trường-Doanh nghiệp trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ.

Hội nghị công bố quyết định và kế hoạch giám sát đối với Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo. (Ảnh: NGUYỄN MẠNH)

[Infographic] Đoàn Giám sát của Ban Bí thư thực hiện giám sát chuyên đề về công tác giáo dục phổ thông

Hoạt động giám sát thực hiện theo chương trình tổng thể của Ban Bí thư, nhằm đánh giá khách quan kết quả thực hiện, làm rõ những nội dung còn hạn chế, tồn tại, những vấn đề nhân dân và hệ thống chính trị quan tâm, đề xuất giải pháp tiếp tục đổi mới giáo dục phổ thông trong thời gian tới. 

Hình ảnh tại buổi gặp mặt đội tuyển tham dự Kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp thành phố năm học 2026-2027. (Ảnh: Trường THPT Việt Đức)

Hà Nội: Công bố kết quả giải thi chọn học sinh giỏi Thành phố và chọn đội tuyển dự thi cấp quốc gia

Ngày 13/10, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội công bố Quyết định công nhận học sinh đoạt giải trong kỳ thi chọn học sinh giỏi thành phố và chọn đội tuyển học sinh giỏi dự thi cấp quốc gia các môn văn hóa lớp 12 cấp trung học phổ thông năm học 2026-2027. Năm nay, thành phố có 3.331 học sinh đoạt giải. 

Đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Trưởng đoàn Giám sát chủ trì hội nghị. (Ảnh: NGUYỄN MẠNH)

Giám sát việc thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị: Tập trung vào lĩnh vực giáo dục phổ thông

Ngày 13/10, tại trụ sở Bộ Giáo dục và Đào tạo, Đoàn giám sát của Ban Bí thư Trung ương Đảng về triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo tổ chức Hội nghị công bố quyết định và kế hoạch giám sát đối với Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Phiên thảo luận với chủ đề "Gen Z & Dấu chân xanh” tập trung vào những vấn đề thiết thực với người trẻ trong thời đại số. (Ảnh: DƯƠNG TRIỀU)

Trang bị kỹ năng tài chính số an toàn cho sinh viên

Ngày 12/10, tại Hà Nội, báo Tiền Phong phối hợp một số đơn vị tổ chức tọa đàm “Chạm số - Sống xanh” nhằm tạo diễn đàn để sinh viên trao đổi về xu hướng thanh toán số, kỹ năng quản lý tài chính cá nhân, an toàn giao dịch, góp phần lan tỏa thông điệp về lối sống xanh, tiêu dùng có trách nhiệm trong thế hệ trẻ. 

Hoạt động nghiên cứu, thực hành tại Đại học Phenikaa. (Ảnh: THƠM VŨ)

Nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học, công nghệ trong giáo dục đại học

Cùng với đào tạo, công tác nghiên cứu, phát triển khoa học, công nghệ là một trụ cột quan trọng của giáo dục đại học. Thời gian qua, hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được các cơ sở giáo dục đại học tích cực triển khai nhằm góp phần tạo động lực cho phát triển kinh tế-xã hội đất nước.

Ngày hội quy tụ gần 70 trường đại học và tổ chức giáo dục hàng đầu đại diện cho 17 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu. (Ảnh: BTC)

Hợp tác giáo dục mở rộng ra nhiều cơ hội học tập cho sinh viên Việt Nam tại Liên minh châu Âu

Tuần lễ Giáo dục châu Âu 2026 đã chính thức khép lại sau chuỗi hoạt động sôi nổi diễn ra từ ngày 8-11/10 tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện quy tụ gần 70 trường đại học, cơ sở giáo dục đến từ 17 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU), thu hút hơn 2.700 học sinh, sinh viên và phụ huynh.

Một trong 4 ưu tiên của giáo dục Việt Nam trong quá trình chuyển đổi số là đẩy mạnh hợp tác quốc tế. Trong ảnh: Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cùng các đại biểu tại Triển lãm Giáo dục và công nghệ giáo dục. (Ảnh: NGUYỄN MẠNH)

Bốn ưu tiên của giáo dục và đào tạo trong quá trình chuyển đổi số

Trong bối cảnh công nghệ số và AI mở ra những cơ hội rất lớn cho giáo dục, nhưng đồng thời đặt ra các thách thức, đòi hỏi người học, người thầy, nhà trường và cả hệ thống giáo dục cũng phải chuyển đổi để không chỉ thích ứng mà còn từng bước làm chủ, định hướng việc sử dụng AI vì sự phát triển của con người.