Diễn văn của lễ tưởng niệm đã ôn lại truyền thống đấu tranh cách mạng trung kiên của cán bộ chiến sĩ và nhân dân tại Sơn Cẩm Hà. Cách đây 70 năm về trước, trong vòng 9 tháng đã có hơn 400 cán bộ, đảng viên trung kiên và những người yêu nước ở vùng đất Sơn Cẩm Hà bị sát hại. Đỉnh điểm là vụ thảm sát tập thể tại Hầm Heo Đồng Trại-Tiên Cẩm, Gò Vàng-Tiên Sơn vào đêm ngày 2/12/1955.
Trước khi ra hàng, bọn Quốc dân đảng đã tổ chức lùng sục, bắt người của ta, dùng dây mây trói giật khuỷu tay từng người rồi nối người này với người kia thành một xâu dài từ 30 đến 40 người dẫn đến các Hầm Heo. Người đi trước bị chúng đạp xuống hầm, như vậy tất cả những người còn lại đều bị kéo theo. Chúng xô mỗi lần ba xâu người xuống hầm rồi nện đất, đá lấp hầm, dùng cọc tre vót nhọn thọc xuống trong tiếng thét dội lửa căm hờn của đồng chí, đồng bào: “Đả đảo bọn Quốc dân đảng khát máu”, “Hồ Chí Minh muôn năm!”, “Hồ Chí Minh muôn năm!”.
Vụ thảm sát mà bọn phản động Quốc dân đảng gây ra ở Sơn Cẩm Hà là vụ thảm sát dã man nhất, tàn bạo nhất, rùng rợn nhất ở Quảng Nam (cũ) trong thế kỷ XX. Dẫu biết đương đầu với quân man rợ là bị tra tấn, hy sinh, chết chóc, nhưng nhân dân vẫn bám đất, giữ làng “Một tất không đi, một ly không rời” quyết bảo vệ quê hương.
Những hy sinh, mất mát, đau thương trong Vụ thảm sát tại Sơn Cẩm Hà đã thổi bùng lên ngọn lửa đấu tranh của quân và dân trong 21 năm chống Mỹ cứu nước. Cùng với các lực lượng vũ trang, các Chiến dịch Vượt sông Tranh giải phóng Tiên Lãnh, Tiên Ngọc năm 1961, xây dựng Căn cứ địa cách mạng; Chiến dịch Vượt sông Tiên giải phóng Sơn Cẩm Hà năm 1962 tạo bàn đạp vững chắc và tạo thế thuận lợi để cách mạng tiến công xuống đồng bằng. Quân và dân ta đã làm thất bại các Chiến dịch “Bình châu”, “Dân chiến”, “Tố cộng”, “Diệt cộng” của địch, bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền Cách mạng.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Sơn Cẩm Hà, thành phố Đà Nẵng Phạm Việt Hậu cho hay, trải qua 50 năm sau ngày hòa bình lập lại, cùng với sự phát triển chung của thành phố, vùng Chiến khu Sơn Cẩm Hà đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ và đầy năng động. Địa phương đã chủ động chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng sản xuất hàng hóa; đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi; phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại; khai thác tốt tiềm năng sẵn có để tạo giá trị bền vững. Kết cấu hạ tầng được quan tâm đầu tư, đặc biệt là hệ thống giao thông, điện lưới quốc gia và nhiều công trình công cộng khác, mở ra cho Sơn Cẩm Hà những triển vọng phát triển mới. Đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân không ngừng cải thiện; diện mạo quê hương ngày càng thay đổi, khởi sắc.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng Trần Anh Tuấn cho biết, trải qua hơn 50 năm xây dựng và phát triển, sau ngày giải phóng, vùng đất xã Sơn Cẩm Hà, đã khoác lên mình diện mạo mới: nông thôn khang trang, đời sống nhân dân ngày càng khởi sắc.
“Trong thời gian tới, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Sơn Cẩm Hà tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng kiên cường của quê hương đẩy mạnh phát triển kinh tế-xã hội gắn với nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân. Thực hiện tốt chính sách đền ơn đáp nghĩa, chăm lo gia đình có công với cách mạng. Chú trọng bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị các di tích lịch sử, nhất là Khu chứng tích Đồng Trại và Gò Vàng, nhằm giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ”, đồng chí Trần Anh Tuấn đề nghị.
