Quyết tâm vượt qua gian khó
Dự án Nhà máy Sản xuất Alumin Nhân Cơ là một trong 2 dự án thí điểm của ngành than-khoáng sản Việt Nam tại Tây Nguyên, nhằm biến tiềm năng quặng bô-xít thành hiện thực, tạo nên ngành công nghiệp alumin và tiến tới luyện nhôm ngay tại quê hương Đắk Nông (cũ), nay là tỉnh Lâm Đồng.
Dự án nhanh chóng được triển khai với sự quyết tâm cao của Chính phủ và sự đồng lòng, ủng hộ từ đa số nhân dân. Ngày 1/10/2015, Công ty Nhôm Đắk Nông-TKV (DNA) chính thức ra đời, với sứ mệnh quản lý, vận hành Nhà máy Alumin Nhân Cơ, khai thác và chế biến quặng bô-xít, đóng góp vào ngân sách Nhà nước, tạo việc làm và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội tại địa phương.
Những ngày đầu đi vào hoạt động, DNA phải đối diện với áp lực khổng lồ về tiến độ, kỹ thuật và giải phóng mặt bằng, phải tổ chức các cuộc họp song hành với việc lắp đặt thiết bị để bảo đảm tiến độ... Song với tinh thần kỷ luật và đồng tâm của người thợ mỏ, với trách nhiệm tiến độ và kỳ vọng từ TKV, từ chính quyền và nhân dân nên tập thể DNA đã vững vàng vượt qua. Đến ngày 10/11/2016, tấn hydrat đầu tiên ra đời, là dấu mốc rất quan trọng, kết tinh thành quả của những tháng ngày chứa cả mồ hôi, nước mắt và niềm hạnh phúc vỡ òa.
Giám đốc Công ty Nhôm Đắk Nông-TKV Nguyễn Bá Phong cho biết, công trình có quy mô và mức độ phức tạp, đòi hỏi phải giám sát chặt chẽ từng hạng mục, bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn tuyệt đối và đúng tiến độ tổng thể. Các bản vẽ thiết kế, điểm đấu nối, lắp đặt và vận hành phải được kiểm soát nghiêm ngặt. Công tác kiểm tra và xử lý sự cố diễn ra liên tục, kể cả trong điều kiện thời tiết bất lợi. Có những thời điểm, cán bộ kỹ thuật phải túc trực xuyên đêm để bảo đảm hạng mục đổ bê-tông móng máy biến áp và xử lý kịp thời các sự cố kỹ thuật phát sinh.
Giải phóng mặt bằng là điều kiện tiên quyết cho thi công nhưng gặp rất nhiều khó khăn vướng mắc, xuất hiện tình trạng xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp để chờ đền bù; một số trường hợp bị kích động gây áp lực lên chính quyền và Công ty. Có thời điểm, người dân tập trung đông, chặn phương tiện vận chuyển quặng làm đình trệ hoạt động cung cấp nguyên liệu cho Nhà máy Tuyển.
Dự án cũng bị ảnh hưởng không nhỏ bởi dư luận trái chiều, về những lo ngại môi trường, kinh tế và xã hội, tiềm năng phát triển của dự án khi vào hoạt động,… Song nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa DNA và chính quyền các cấp, từng nút thắt đã dần được tháo gỡ.
Trong giai đoạn khởi động dây chuyền phải đối diện với hàng loạt sự cố kỹ thuật và thách thức vận hành. Từ băng tải rách, hệ thống cấp than tắc nghẽn, mất điện toàn nhà máy… đến việc sản phẩm alumin chưa ổn định, đội ngũ công nhân còn thiếu kinh nghiệm vận hành thực tế. Tuy nhiên, bằng sự nỗ lực đồng lòng, DNA đã từng bước khắc phục, nâng công suất từ mức 60% lên đạt 100% thiết kế chỉ trong một thời gian ngắn.
Từ năm 2017 đến nay, DNA tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức như: nguồn quặng đầu vào thiếu ổn định do vướng giải phóng mặt bằng. Công tác quản lý môi trường chịu áp lực lớn khi quy định ngày càng chặt chẽ,… Ngoài ra, vấn đề số hóa quản trị còn hạn chế, dữ liệu vận hành chủ yếu ghi thủ công, khiến việc phân tích và dự báo khó khăn. Song với tinh thần đoàn kết, sáng tạo đã giúp DNA từng bước làm chủ công nghệ, ổn định sản xuất và vượt qua những thử thách khắc nghiệt để khẳng định vị thế dẫn đầu ngành công nghiệp mới sản xuất alumin của Việt Nam.
Khẳng định vị trí dẫn đầu
Năm 2018, chỉ trong hơn 1 năm vận hành thương mại, Nhà máy Alumin Nhân Cơ đã đạt công suất thiết kế. Đến năm 2022, sản lượng Alumin quy đổi sản xuất liên tục được gia tăng trên 740 nghìn tấn, vượt trên 113,8% công suất thiết kế.
Tất cả các chỉ tiêu, định mức tiêu hao chính như: than, vôi, xút, chất trợ lắng,... thực hiện đều tốt hơn thiết kế. Cán bộ, nhân viên, người lao động trong Công ty nhanh chóng tiếp quản nhà máy, không ngừng học hỏi, tìm tòi và làm chủ dây chuyền sản xuất, nắm bắt vững các thông số và chỉ tiêu công nghệ và làm chủ hoàn toàn công nghệ sản xuất alumin.
Trong 10 năm qua, sản lượng tiêu thụ Alumin quy đổi bình quân đạt hơn 682 nghìn tấn/năm. Trong đó, sản lượng tiêu thụ sản phẩm hàng năm giai đoạn 2020-2025 tăng hơn 65 nghìn tấn/năm so với giai đoạn 2015-2020; doanh thu bình quân giai đoạn 2020-2025 đạt trên 3,5 nghìn tỷ đồng, tăng bình quân hơn 18,06% so với doanh thu bình quân năm giai đoạn 2015-2020; lợi nhuận bình quân 2020-2025 là 137,2 tỷ đồng, tăng 44 tỷ đồng; nộp ngân sách nhà nước bình quân giai đoạn 2020-2025 là 515 tỷ đồng, tăng bình quân 122 tỷ đồng so với bình quân giai đoạn 2015-2020.
Công tác chuyển đổi số tại DNA đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, tối ưu hóa quy trình sản xuất và xây dựng nền tảng công nghệ vững chắc cho sự phát triển bền vững. Ngoài ra, DNA luôn quan tâm, chú trọng, khuyến khích việc nghiên cứu, phát minh sáng kiến cải tiến kỹ thuật để áp dụng vào các công đoạn sản xuất, giảm tiêu hao vật tư và giá thành sản xuất. Tính từ năm 2016 đến nay, có 319 sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, giải pháp hợp lý hóa sản xuất được công nhận, áp dụng. Tổng giá trị làm lợi trên 15,4 tỷ đồng.
Mặc dù gặp nhiều khó khăn, DNA đã nỗ lực không ngừng và đạt được những thành tựu đáng ghi nhận trong công tác môi trường như: hoàn thiện thủ tục pháp lý trong cấp các giấy phép; hoàn tất vận hành thử nghiệm các công trình bảo vệ môi trường; giấy xác nhận biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất; phối hợp giám sát thu gom, xử lý chất thải sinh hoạt, công nghiệp và nguy hại đúng quy định; triển khai đầy đủ công tác quan trắc định kỳ tại các dự án trọng điểm; giai đoạn 2017-2023 trồng 207,3ha cây xanh cải tạo phục hồi môi trường; trồng thử nghiệm thành công 4,9ha các giống cây bằng đất phù sa sau tuyển rửa quặng; đóng cửa mỏ một phần với diện tích 130ha đã khai thác hết trữ lượng.
DNA luôn xác định con người là yếu tố then chốt nên chú trọng đào tạo nguồn nhân lực trẻ, từng bước xây dựng đội ngũ kỹ sư, công nhân lành nghề, đủ khả năng làm chủ công nghệ phức tạp. Văn hóa doanh nghiệp được vun đắp qua tinh thần đoàn kết, trách nhiệm và sáng tạo, trở thành nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài.
Giám đốc Công ty Nhôm Đắk Nông-TKV Nguyễn Bá Phong khẳng định, đơn vị đã góp phần đáng kể trong tăng trưởng GDP, tăng các nguồn thu cho ngân sách, góp phần tạo đà phát triển kinh tế, xã hội của địa phương theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo mục tiêu chung của Đảng và Nhà nước.
Từ năm 2015 đến nay, DNA đã đóng góp ngân sách Nhà nước hơn 4.204 tỷ đồng. Sự ra đời của ngành công nghiệp bô-xít - alumin cũng đã tạo điều kiện kích cầu, phát triển các ngành công nghiệp vật liệu xây dựng, hóa chất, xây dựng, giao thông vận tải, chế tạo thiết bị điện, … cũng như các ngành công nghiệp chế biến sản phẩm sau alumin, các dịch vụ, các ngành công nghiệp liên quan.
Chỉ với chặng đường 10 năm, DNA đã khẳng định giá trị bằng những con số ấn tượng, tạo dựng một ngành công nghiệp hiện đại, tạo việc làm, thúc đẩy phát triển, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và tài nguyên quốc gia. DNA đã đặt nền móng cho mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp nhôm quốc gia của Lâm Đồng.
