Tuy nhiên, những khó khăn trong công tác quản lý mã số vùng trồng hiện nay đang ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động xuất khẩu, nguy cơ bị tạm dừng, thu hồi mã số vùng trồng là rất cao.
KHÓ KHĂN TRONG QUẢN LÝ MÃ SỐ VÙNG TRỒNG
Đến nay, Lâm Đồng có tổng diện tích trồng cây sầu riêng là gần 44.000 ha, diện tích thời kỳ kinh doanh là 22.058 ha, tổng sản lượng niên vụ 2025 ước đạt 266.700 tấn. Trong đó, diện tích sầu riêng ứng dụng hệ thống tưới nước tiết kiệm đạt hơn 7.200 ha; chứng nhận an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP 1.015 ha; tỉnh Lâm Đồng đã công nhận vùng sản xuất sầu riêng ứng dụng công nghệ cao xã Đạ Huoai 2 với quy mô 300 ha. Toàn tỉnh đã được cấp 337 mã số vùng trồng sầu riêng xuất khẩu với diện tích 13.127,83 ha và 53 mã số cơ sở đóng gói sầu riêng xuất khẩu với tổng diện tích nhà xưởng 134.971 m2. Các mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói sầu riêng đã được Tổng cục Hải quan Trung Quốc phê duyệt.
Toàn tỉnh hiện có 133 doanh nghiệp, hợp tác xã thu mua sầu riêng phục vụ xuất khẩu qua thị trường chính là Trung Quốc; 47 chuỗi liên kết sản xuất tiêu thụ sản phẩm sầu riêng với 1.678 hộ tham gia, diện tích là 4.504,5 ha. Tính đến nay, toàn tỉnh có 75 mã số vùng trồng sầu riêng đã ủy quyền cho 31 doanh nghiệp và 15 mã đóng gói ủy quyền cho 8 doanh nghiệp hoạt động đóng gói xuất khẩu sầu riêng.
Chi cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng Hà Ngọc Chiến cho biết, thời gian qua, Chi cục đã tiến hành giám sát 134 mã số vùng trồng và 12 cơ sở đóng gói sầu riêng xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc; đồng thời, tham gia đoàn kiểm tra của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật giám sát 10 vùng trồng và 2 cơ sở đóng gói. Mới đây, từ ngày 14 đến 17/7, Chi cục tham gia cùng Đoàn chuyên gia Trung Quốc giám sát toàn diện 2 vùng trồng và 2 cơ sở đóng gói trên địa bàn tỉnh. Hoạt động kiểm soát chất lượng sầu riêng như lấy mẫu phân tích và giám định cũng được thực hiện nghiêm ngặt… Tuy nhiên, tình trạng vi phạm quy định vẫn còn xảy ra. Từ đầu năm 2025 đến nay, qua kiểm tra, lấy 234 mẫu phân tích dư lượng kim loại nặng và giám sát vi sinh vật gây hại, kết quả, đã phát hiện 4/78 mẫu nhiễm chì nhưng chưa vượt quá ngưỡng giới hạn; có 6/78 mẫu nhiễm Cadimi (Cd), trong đó có 1 mẫu bị nhiễm vượt mức giới hạn cho phép từ phía Trung Quốc.
Theo đại diện các hợp tác xã và nông hộ liên kết, hiện tại công tác quản lý mã số vùng trồng sầu riêng đang gặp khó khăn, bất cập; nhiều doanh nghiệp lợi dụng ủy quyền mã số vùng trồng để thu mua sầu riêng trôi nổi làm ảnh hưởng chất lượng sầu riêng xuất khẩu. Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Đạ M’ri (xã Đạ Huoai 2) Nguyễn Thanh Sơn cho biết, trên thực tế, các doanh nghiệp đều liên kết với các vựa để thu mua, đóng gói sầu riêng xuất khẩu, trong khi các hợp tác xã được cấp mã số vùng trồng lại phải tìm đến vựa thu mua để bán sầu riêng. Mặt khác, sự liên kết giữa người sản xuất được cấp mã số vùng trồng với doanh nghiệp được ủy quyền chưa có sự ràng buộc chặt chẽ, vì vậy, người sản xuất đang gặp nhiều bất lợi về giá bán và các chính sách hỗ trợ từ doanh nghiệp được ủy quyền.
Các doanh nghiệp trong tỉnh lại cho rằng, phần lớn mã số vùng trồng hiện nay được liên kết, ủy quyền với các doanh nghiệp ngoài tỉnh. Do đó, các doanh nghiệp trong tỉnh đang gặp khó khăn khi tiếp cận mã số vùng trồng để thu mua sầu riêng xuất khẩu. Giám đốc Công ty Rồng Trung Hoa (xã Đạ Huoai) Lê Minh Dũng kiến nghị, hầu hết các doanh nghiệp thu mua sầu riêng đều phải tự tìm hiểu quy trình cũng như chất bảo quản sản phẩm. Vì vậy, rất cần có hướng dẫn cụ thể về quy trình sử dụng các chất bảo quản sầu riêng xuất khẩu bền vững để tránh những rủi ro không đáng có...
TĂNG CƯỜNG KIỂM TRA, XỬ LÝ VI PHẠM
Để chủ động nắm bắt và hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho sản phẩm sầu riêng xuất khẩu, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng đã có nhiều văn bản chỉ đạo tăng cường quản lý sản xuất, xuất khẩu sầu riêng bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm. Sở đã tổ chức 109 lớp tập huấn cho các vùng trồng, cơ sở đóng gói trên địa bàn tỉnh, với 3.382 lượt người tham gia; chỉ đạo các đơn vị trực thuộc thực hiện chuyên đề tuyên truyền về công tác quản lý sản xuất, kiểm soát đối tượng kiểm dịch thực vật gắn với tiêu thụ sản phẩm. Mới đây, Hội nghị “Tăng cường công tác quản lý chất lượng sản phẩm sầu riêng phục vụ xuất khẩu trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng” được tổ chức. Tại hội nghị này, ngoài các thành phần có liên quan trong tỉnh, còn có sự tham dự của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường). Các đại biểu đã tập trung thảo luận các giải pháp để tạo thuận lợi cho xuất khẩu sầu riêng, nhất là thị trường Trung Quốc; các vấn đề về xác định nguyên nhân và biện pháp kiểm soát kim loại nặng Cd; giới thiệu phòng lab và đơn vị nhận mẫu phân tích Cd, chất vàng ô đối với sản phẩm sầu riêng... Tuy nhiên, thực tế vẫn còn một số lô hàng sầu riêng Lâm Đồng xuất khẩu bị nhiễm kim loại nặng Cd và chất vàng ô, cho thấy công tác sử dụng mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói của các tổ chức, cá nhân chưa được quan tâm và quản lý chặt chẽ. Công tác thu mua sản phẩm tại vùng trồng đăng ký còn hạn chế,... đã làm ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng sầu riêng trên thị trường quốc tế...
Chi cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Hà Ngọc Chiến cho biết, hiện nay vẫn còn một số hộ dân, hợp tác xã chưa hiểu đúng tầm quan trọng của nhật ký sản xuất, dẫn đến việc ghi chép, cập nhật nhật ký còn mang tính đối phó, chưa phản ánh được thực tế sản xuất, từ đó gây khó khăn trong việc xác định nguồn gốc của các loại hóa chất tồn dư trên sản phẩm. Công tác quản lý, giám sát của chủ thể vùng trồng và cơ sở đóng gói sau cấp mã số chưa thật sự được quan tâm. Việc giám sát doanh nghiệp được ủy quyền vẫn còn gặp nhiều khó khăn, nhất là các doanh nghiệp ở ngoài tỉnh được ủy quyền xuất khẩu. Thời gian tới, đơn vị sẽ tăng cường công tác quản lý và giám sát mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói sầu riêng trên địa bàn; tổ chức kiểm tra, giám sát định kỳ hoặc đột xuất để bảo đảm các cơ sở, đơn vị được cấp mã số tuân thủ đúng quy định của pháp luật Việt Nam và đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Hoàng Phúc cho biết, sẽ chỉ đạo các đơn vị chuyên môn chủ trì, phối hợp các địa phương tuyên truyền, phổ biến rộng rãi quy định về kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm của nước nhập khẩu để các vùng trồng, cơ sở đóng gói tuân thủ bảo đảm an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Siết chặt các biện pháp quản lý sử dụng vật tư nông nghiệp; kiểm tra, giám sát các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm tại cơ sở sản xuất ban đầu, cơ sở thu gom, sơ chế thuộc phạm vi quản lý. Đối với các lô hàng sầu riêng xuất khẩu bị cảnh báo về an toàn thực phẩm, thực hiện kiểm tra đánh giá nguyên nhân và hướng dẫn các chủ thể biện pháp khắc phục kịp thời. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng sẽ xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định của pháp luật đối với các vùng trồng, cơ sở đóng gói sử dụng hóa chất không có trong danh mục được phép sử dụng, hóa chất bị cấm sử dụng.
