Đó đều là những “hành lang pháp lý”, “quy tắc vận hành”, “nguyên tắc kỷ luật” và những “chuẩn mực hành động” để đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống, tạo nền tảng vững chắc hiện thực hóa hai mục tiêu chiến lược 100 năm của dân tộc.
1. Các vấn đề liên quan công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, bao gồm Quy định về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng; Quy chế làm việc của Ủy ban Kiểm tra Trung ương khóa XIV; Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng đã được Hội nghị dành thời lượng lớn bàn thảo. Trên cơ sở tiếp thu, hoàn thiện kế thừa bố cục, nội dung của các quy định, nghị quyết đã có, lược bỏ một số nội dung không còn phù hợp; bổ sung các quan điểm mới, nội dung mới, quy định mới của Trung ương và pháp luật của Nhà nước, bảo đảm quy định, nghị quyết ban hành mới phải đồng bộ, thống nhất với Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, phù hợp thực tiễn xây dựng Đảng và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Tại phiên bế mạc Hội nghị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã khái quát và nhấn mạnh 5 nội dung có vai trò trụ cột, định hình tương lai phát triển bền vững đất nước. Trong đó, công tác kiểm tra giám sát, kiểm soát quyền lực và đấu tranh phòng, chống tham nhũng lãng phí tiêu cực trong giai đoạn tới được đặt trong tổng thể yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước, với cách tiếp cận vừa mang tính hệ thống, vừa có chiều sâu chiến lược. Theo Tổng Bí thư, đó không chỉ là nhiệm vụ cấp bách, thường xuyên nhằm làm trong sạch bộ máy, mà còn là điều kiện nền tảng để củng cố niềm tin của nhân dân, bảo đảm sự ổn định chính trị - xã hội và tạo lập môi trường lành mạnh cho phát triển.
2. Theo kết quả khảo sát và tổng hợp báo cáo của các cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc Trung ương, sau 20 năm thực hiện Nghị quyết số 14-NQ/TW, ngày 30/7/2007 về tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, cho thấy, công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng được tăng cường, có nhiều đổi mới, đạt nhiều kết quả quan trọng. Kết quả này đã được khẳng định tại văn kiện Đại hội XIV của Đảng. Nhiều đột phá trong công tác kiểm tra, giám sát đã được minh chứng bằng thực tế, nhất là việc giám sát chủ động, toàn diện, xuyên suốt các chủ trương, chính sách lớn của Đảng ngay từ khi mới ban hành, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy phát triển. Ủy ban kiểm tra các cấp được giao thêm nhiệm vụ (thi hành kỷ luật tổ chức đảng các cấp; kiểm soát tài sản, thu nhập); được tăng thêm thẩm quyền và đã thực hiện toàn diện các nhiệm vụ theo quy định của Điều lệ Đảng với chất lượng, hiệu lực, hiệu quả ngày càng nâng cao.
Công tác kiểm tra được đẩy mạnh, đi vào chiều sâu, tạo bước đột phá mới trong phát hiện, xem xét, xử lý tổ chức đảng và đảng viên có vi phạm. Nhiều vụ việc phức tạp, kéo dài nhiều năm, thậm chí có biểu hiện “thao túng quyền lực”, “lợi ích nhóm”, đã được xem xét, kết luận và xử lý nghiêm minh theo tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Đội ngũ cán bộ kiểm tra đảng ngày càng bản lĩnh, chuyên nghiệp. Công tác kiểm tra, giám sát giữ vững, siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong Đảng, góp phần quan trọng xây dựng, chỉnh đốn Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh; tăng cường sự đoàn kết, thống nhất và nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng.
3. Tuy nhiên, qua những vụ án, vụ việc tham nhũng kinh tế, chức vụ nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng đã xảy ra; những con số tổ chức đảng, đảng viên vi phạm gây thiệt hại rất lớn tài sản nhà nước và niềm tin của nhân dân, cho thấy sự tha hóa đã len lỏi vào các cơ quan quyền lực nhà nước; cũng như mức độ suy thoái của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, nhất là những người có chức, có quyền. Nhiều cán bộ, đảng viên, trong đó có cả cán bộ chủ chốt, người đứng đầu địa phương, đơn vị suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, vi phạm quy định của Đảng, quy định những điều đảng viên không được làm và trách nhiệm nêu gương; vi phạm pháp luật về phòng, chống tham nhũng, lãng phí… Thực tế đó đồng thời chỉ ra những hạn chế trong công tác kiểm tra, giám sát. Một số cấp ủy chưa quan tâm đúng mức; việc tự kiểm tra, giám sát chưa được thực hiện tốt, công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu trong tình hình mới.
Được coi là phương thức lãnh đạo chủ yếu và quan trọng của Đảng, trước yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng ngày càng toàn diện hơn, công tác kiểm tra, giám sát được xác lập vai trò then chốt trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương và nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng. Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục khẳng định, tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện; đoàn kết thống nhất, vận hành thông suốt, đồng bộ, hiệu quả tổ chức bộ máy mới của hệ thống chính trị; nâng cao vai trò, năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng và năng lực quản lý, quản trị, kiến tạo, phát triển của Nhà nước...
4. Đáp ứng yêu cầu từ thực tiễn, Bộ Chính trị chỉ đạo cần thiết phải ban hành Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng. Nghị quyết mới là căn cứ, cơ sở quan trọng để công tác kiểm tra, giám sát của Đảng ngày càng hiệu lực, hiệu quả, bảo đảm vận hành thông suốt chính quyền 3 cấp, nâng cao vai trò, năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng và năng lực quản lý, quản trị, kiến tạo phát triển của Nhà nước với quan điểm chỉ đạo, mục tiêu cụ thể và các nhiệm vụ, giải pháp cả trước mắt và lâu dài.
Bộ Chính trị yêu cầu, căn cứ quan điểm chỉ đạo, mục tiêu trong Báo cáo Chính trị, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại các buổi làm việc với Ủy ban Kiểm tra Trung ương để xây dựng dự thảo Nghị quyết. Thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã xây dựng dự thảo cụ thể với 3 quan điểm và 2 mục tiêu tổng quát. Trong đó nhấn mạnh, kiểm tra, giám sát phải góp phần kiến tạo, thúc đẩy phát triển, phát hiện và bảo vệ những nhân tố mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm được xác định phù hợp yêu cầu thực tiễn, bối cảnh tình hình của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới. Nhiệm vụ trọng tâm trước hết, phải tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và trách nhiệm của tổ chức đảng, đảng viên đối với công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng. Đây là giải pháp có tính nền tảng, căn cốt, cần phải ưu tiên thực hiện trước. Định hướng chiến lược là công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng trong kỷ nguyên mới sẽ đổi mới cả về phương thức lãnh đạo và phương pháp, cách thức thực hiện, phải chủ động hơn, chú trọng tự kiểm tra, giám sát ngay từ cơ sở, địa phương, đơn vị; tăng cường giám sát thường xuyên; thực hiện kiểm tra, giám sát ngay từ khi ban hành nghị quyết, bảo đảm mọi chủ trương, đường lối của Đảng được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả ngay khi văn bản có hiệu lực.
Bộ Chính trị yêu cầu, phải đổi mới tư duy, phương pháp công tác kiểm tra, giám sát, gắn kiểm tra, giám sát với các phương thức kiểm soát quyền lực đảm bảo giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng; chú trọng công tác tự kiểm tra, tự giám sát của tổ chức đảng, đảng viên; chủ động và phát huy vai trò của chi bộ; trách nhiệm của đảng viên trong giám sát tổ chức đảng trên tinh thần “toàn Đảng thực hiện công tác kiểm tra, giám sát”.
Để Nghị quyết, quy định của Đảng sớm đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả, hơn ai hết, cán bộ, đảng viên là người tiên phong, gương mẫu, là cầu nối quan trọng, trước hết cần nhận thức đầy đủ tinh thần của Nghị quyết, chuyển hóa thành hành động nêu gương.
Đất nước đang hướng tới những mục tiêu chiến lược, phấn đấu đạt tăng trưởng ở mức cao, với nhiều chính sách đặc thù cho phát triển; hàng loạt công trình, dự án quy mô lớn được đầu tư với cơ chế thông thoáng nhằm huy động hiệu quả các nguồn lực. Cơ hội luôn đi cùng nhiều thách thức, rủi ro, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với cả hệ thống chính trị và ngành Kiểm tra Đảng, làm sao để vừa đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng, đồng thời không làm cản trở đổi mới, sáng tạo và hơn thế là đồng hành, thúc đẩy phát triển bền vững.
