BÌNH LUẬN QUỐC TẾ

Con tàu ASEAN vững vàng vượt sóng gió

Năm 2025, một năm nhiều biến động, với những diễn biến phức tạp “phủ bóng” lên môi trường địa chính trị toàn cầu và khu vực Đông Nam Á. Bằng sức mạnh nội tại, con tàu ASEAN vững vàng vượt qua sóng cả, là hình mẫu thành công về hợp tác và liên kết khu vực.

Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)
Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)

Bước vào năm 2026, ASEAN được kỳ vọng tiếp tục duy trì tinh thần đoàn kết, hợp tác cao độ để vượt qua thách thức.

Philippines, nước giữ chức Chủ tịch ASEAN năm 2026, sẽ phải đối mặt phép thử khó khăn về năng lực gắn kết nội khối trong bối cảnh một năm mới với nhiều điều thuận, nghịch đan xen đang chờ đợi ASEAN. Tiếp quản ghế nóng Chủ tịch từ Malaysia kể từ ngày 1/1/2026, Philippines lựa chọn chủ đề cho nhiệm kỳ của mình là “Cùng nhau định hướng tương lai”. Chủ đề này phản ánh thông điệp của Manila nỗ lực duy trì quỹ đạo phát triển ASEAN dựa trên các quyết định tập thể, các phản ứng chung mang tính phối hợp, chứ không phải qua hành động riêng lẻ của từng quốc gia.

Lịch sử gần 60 năm tồn tại của ASEAN đã cho thấy không ít lần ASEAN phải gồng mình vượt qua sóng gió. Năm 2025, các trận mưa lũ, sạt lở đất ở Indonesia, Philippines, động đất ở Thái Lan, Myanmar… đã làm khu vực hứng chịu tổn thất nặng nề, cản trở đà phục hồi và phát triển sau đại dịch Covid-19. Căng thẳng tại biên giới Campuchia-Thái Lan cũng khiến cộng đồng quốc tế lo ngại.

Nằm ở vị trí trung tâm của khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, ASEAN có vị trí địa lý đặc biệt quan trọng, nhất là xét về vai trò đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Do đó, ASEAN đứng trước không ít áp lực trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị trên toàn cầu ngày càng gay gắt.

Nằm ở vị trí trung tâm của khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, ASEAN có vị trí địa lý đặc biệt quan trọng, nhất là xét về vai trò đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Do đó, ASEAN đứng trước không ít áp lực trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị trên toàn cầu ngày càng gay gắt.

Tuy vậy, cơ hội và thách thức luôn song hành. Giữa hàng loạt biến động, giá trị, tầm quan trọng của ASEAN càng được khẳng định vững chắc. Không phải ngẫu nhiên mà các hội nghị cấp cao ASEAN luôn thu hút đông đảo lãnh đạo cấp cao các nước đối tác như Mỹ, Trung Quốc, các tổ chức khu vực và quốc tế như Liên hợp quốc, Liên minh châu Âu (EU)…

Nhìn lại năm 2025 sắp qua, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn thông báo, Thỏa thuận hòa bình Kuala Lumpur đạt được hồi tháng 10/2025 và việc Timor Leste gia nhập ASEAN là những cột mốc quan trọng.

Bước vào nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN 2026, Philippines xác định ba ưu tiên lớn, gồm củng cố hòa bình và an ninh khu vực; thúc đẩy “hành lang thịnh vượng” nhằm tăng cường kết nối và hợp tác kinh tế-công nghệ; trao quyền cho người dân trong bối cảnh chuyển đổi số. Manila đặc biệt quan tâm về khai thác trí tuệ nhân tạo (AI) như một công cụ điều phối khu vực, trong đó dùng AI để cải thiện dịch vụ y tế, giáo dục…

Những thách thức vẫn đang chờ đợi ASEAN trong năm tới. Các vấn đề nội khối được cho là sẽ thử thách năng lực gắn kết ngôi nhà chung của “thuyền trưởng” Philippines. Bên cạnh đó, thu hẹp khoảng cách về năng lực, hạ tầng và trình độ phát triển giữa các nước thành viên là bài toán dài hạn, đòi hỏi sự hỗ trợ lẫn nhau trong ASEAN.

Thái Lan và Campuchia mới đây đã ký thỏa thuận ngừng bắn, nhưng tình hình quan hệ giữa hai quốc gia này vẫn cần được ASEAN theo dõi sát sao, chặt chẽ để có những hướng xử lý kịp thời khi vấn đề phát sinh. Cùng với đó, sự cạnh tranh giữa các nước lớn đòi hỏi ASEAN tiếp tục phát huy bản lĩnh, chủ động chiến lược, linh hoạt thích ứng trước mọi biến động.

Nêu cao tinh thần đoàn kết là điều mang ý nghĩa sống còn với ngôi nhà chung ASEAN. Bên cạnh phát huy những thành quả về gắn kết và hợp tác mà Malaysia đã gặt hái thành công trong nhiệm kỳ trước, Philippines đang nỗ lực ghi những dấu ấn trong nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN của mình với việc tận dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo trong cả ba trụ cột, gồm chính trị-an ninh, kinh tế, văn hóa-xã hội để xây dựng Cộng đồng ASEAN phát triển thịnh vượng toàn diện, vững vàng vượt khó khăn.

Có thể bạn quan tâm

Khách hàng trải nghiệm kính thông minh ở một cửa hàng tại thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Những nguy cơ tiềm ẩn về "bong bóng AI"

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới bị bủa vây bởi hàng loạt thách thức, sự bùng nổ đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành “điểm sáng” hiếm hoi, tạo cú huých mạnh mẽ cho thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, khi “cơn sốt” AI ngày càng tăng nhiệt, các nền kinh tế cũng đứng trước nhiều câu hỏi lớn.

Ảnh minh họa. (nguồn: TÂN HOA XÃ)

Mở rộng EU - “Khoản đầu tư địa chiến lược”

Mở rộng Liên minh châu Âu (EU) là vấn đề gắn với lợi ích chiến lược của khối, giúp EU có vị thế và mức độ ảnh hưởng lớn hơn trên trường quốc tế. Tuy nhiên, hành trình này còn nhiều trắc trở do sự khác biệt quan điểm và chênh lệch về mức độ phát triển giữa các nước.

Ảnh minh họa. (Ảnh: XUÂN PHÚ)

Cuộc cạnh tranh quyền lực mới

Nhiều quốc gia mới nổi và đang phát triển chọn con đường bứt phá mới để tiến thẳng lên kỷ nguyên điện sạch. Theo đó, làn sóng phát triển năng lượng mặt trời không chỉ nhằm giải quyết bài toán thiếu điện, mà đang trở thành động lực mới tái định hình bản đồ kinh tế và công nghiệp toàn cầu.

Ảnh minh họa: Một góc vịnh Kola trên biển Barents. (Ảnh: TTXVN)

EU với chiến lược mới về Bắc Cực

Ủy ban châu Âu (EC) chuẩn bị công bố chiến lược mới về Bắc Cực, đánh dấu nỗ lực của Liên minh châu Âu (EU) nhằm tăng cường sự hiện diện tại khu vực có vị thế quan trọng đối với kinh tế, an ninh và năng lượng của Lục địa già.

Khu liên hợp công nghiệp hóa dầu ở Anzoategui, Venezuela. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Áp lực kép với thị trường dầu mỏ

Trong lúc cuộc xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ, đẩy giá diesel lên mức cao kỷ lục, thị trường toàn cầu có những động thái đáng chú ý: Các nước xuất khẩu dầu mỏ lớn lại chưa muốn mở thêm “van sản lượng".

Người dân Cộng hòa Trung Phi chờ phân phát lương thực từ FAO. (Ảnh minh họa: Xinhua)

Thách thức an ninh lương thực toàn cầu

Chỉ số giá lương thực thế giới vừa chạm mốc cao nhất trong gần bốn năm qua, đặt ra thách thức lớn khi thời hạn chót để hiện thực hóa mục tiêu xóa bỏ nạn đói toàn cầu vào năm 2030 đang đến gần. 

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hành trình tái thiết Dải Gaza nhiều chông gai

Gần ba năm kể từ khi xung đột giữa Israel và phong trào Hamas bùng phát vào tháng 10/2023, Dải Gaza đang hứng chịu cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất mà thế giới từng ghi nhận, xóa sổ hàng thập niên phát triển.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Tàu thương mại tại eo biển Hormuz, ngày 20/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Châu Âu giải bài toán thiếu hụt năng lượng

Nguồn cung và giá năng lượng tại châu Âu đang chịu sức ép ngày càng lớn trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu khí qua Eo biển Hormuz vẫn tắc nghẽn. Kho dự trữ dầu chiến lược còn vơi khiến Lục địa già lo lắng khi mùa đông giá lạnh đang tới gần.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Canada tìm cách hạ nhiệt căng thẳng

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa có cuộc trao đổi thẳng thắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những vấn đề còn khúc mắc trong quan hệ thương mại song phương. Động thái nêu trên cho thấy căng thẳng trong vấn đề thuế quan giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đã có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.