BÌNH LUẬN QUỐC TẾ

Con tàu ASEAN vững vàng vượt sóng gió

Năm 2025, một năm nhiều biến động, với những diễn biến phức tạp “phủ bóng” lên môi trường địa chính trị toàn cầu và khu vực Đông Nam Á. Bằng sức mạnh nội tại, con tàu ASEAN vững vàng vượt qua sóng cả, là hình mẫu thành công về hợp tác và liên kết khu vực.

Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)
Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)

Bước vào năm 2026, ASEAN được kỳ vọng tiếp tục duy trì tinh thần đoàn kết, hợp tác cao độ để vượt qua thách thức.

Philippines, nước giữ chức Chủ tịch ASEAN năm 2026, sẽ phải đối mặt phép thử khó khăn về năng lực gắn kết nội khối trong bối cảnh một năm mới với nhiều điều thuận, nghịch đan xen đang chờ đợi ASEAN. Tiếp quản ghế nóng Chủ tịch từ Malaysia kể từ ngày 1/1/2026, Philippines lựa chọn chủ đề cho nhiệm kỳ của mình là “Cùng nhau định hướng tương lai”. Chủ đề này phản ánh thông điệp của Manila nỗ lực duy trì quỹ đạo phát triển ASEAN dựa trên các quyết định tập thể, các phản ứng chung mang tính phối hợp, chứ không phải qua hành động riêng lẻ của từng quốc gia.

Lịch sử gần 60 năm tồn tại của ASEAN đã cho thấy không ít lần ASEAN phải gồng mình vượt qua sóng gió. Năm 2025, các trận mưa lũ, sạt lở đất ở Indonesia, Philippines, động đất ở Thái Lan, Myanmar… đã làm khu vực hứng chịu tổn thất nặng nề, cản trở đà phục hồi và phát triển sau đại dịch Covid-19. Căng thẳng tại biên giới Campuchia-Thái Lan cũng khiến cộng đồng quốc tế lo ngại.

Nằm ở vị trí trung tâm của khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, ASEAN có vị trí địa lý đặc biệt quan trọng, nhất là xét về vai trò đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Do đó, ASEAN đứng trước không ít áp lực trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị trên toàn cầu ngày càng gay gắt.

Nằm ở vị trí trung tâm của khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, ASEAN có vị trí địa lý đặc biệt quan trọng, nhất là xét về vai trò đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Do đó, ASEAN đứng trước không ít áp lực trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị trên toàn cầu ngày càng gay gắt.

Tuy vậy, cơ hội và thách thức luôn song hành. Giữa hàng loạt biến động, giá trị, tầm quan trọng của ASEAN càng được khẳng định vững chắc. Không phải ngẫu nhiên mà các hội nghị cấp cao ASEAN luôn thu hút đông đảo lãnh đạo cấp cao các nước đối tác như Mỹ, Trung Quốc, các tổ chức khu vực và quốc tế như Liên hợp quốc, Liên minh châu Âu (EU)…

Nhìn lại năm 2025 sắp qua, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn thông báo, Thỏa thuận hòa bình Kuala Lumpur đạt được hồi tháng 10/2025 và việc Timor Leste gia nhập ASEAN là những cột mốc quan trọng.

Bước vào nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN 2026, Philippines xác định ba ưu tiên lớn, gồm củng cố hòa bình và an ninh khu vực; thúc đẩy “hành lang thịnh vượng” nhằm tăng cường kết nối và hợp tác kinh tế-công nghệ; trao quyền cho người dân trong bối cảnh chuyển đổi số. Manila đặc biệt quan tâm về khai thác trí tuệ nhân tạo (AI) như một công cụ điều phối khu vực, trong đó dùng AI để cải thiện dịch vụ y tế, giáo dục…

Những thách thức vẫn đang chờ đợi ASEAN trong năm tới. Các vấn đề nội khối được cho là sẽ thử thách năng lực gắn kết ngôi nhà chung của “thuyền trưởng” Philippines. Bên cạnh đó, thu hẹp khoảng cách về năng lực, hạ tầng và trình độ phát triển giữa các nước thành viên là bài toán dài hạn, đòi hỏi sự hỗ trợ lẫn nhau trong ASEAN.

Thái Lan và Campuchia mới đây đã ký thỏa thuận ngừng bắn, nhưng tình hình quan hệ giữa hai quốc gia này vẫn cần được ASEAN theo dõi sát sao, chặt chẽ để có những hướng xử lý kịp thời khi vấn đề phát sinh. Cùng với đó, sự cạnh tranh giữa các nước lớn đòi hỏi ASEAN tiếp tục phát huy bản lĩnh, chủ động chiến lược, linh hoạt thích ứng trước mọi biến động.

Nêu cao tinh thần đoàn kết là điều mang ý nghĩa sống còn với ngôi nhà chung ASEAN. Bên cạnh phát huy những thành quả về gắn kết và hợp tác mà Malaysia đã gặt hái thành công trong nhiệm kỳ trước, Philippines đang nỗ lực ghi những dấu ấn trong nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN của mình với việc tận dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo trong cả ba trụ cột, gồm chính trị-an ninh, kinh tế, văn hóa-xã hội để xây dựng Cộng đồng ASEAN phát triển thịnh vượng toàn diện, vững vàng vượt khó khăn.

Có thể bạn quan tâm

Một tòa nhà bị hư hỏng tại quận Shevchenkivskyi ở Thủ đô Kiev, Ukraine, ngày 21/7/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Cánh cửa hòa bình hé mở

Những diễn biến trên chiến trường song hành với các tín hiệu ngoại giao đang đẩy căng thẳng Nga-Ukraine vào thế giằng co, chênh vênh nơi lằn ranh đàm phán và xung đột. Cánh cửa hòa bình vẫn hé mở, song giữa hai bên tồn tại khác biệt chiến lược sâu sắc cùng những nút thắt khó gỡ trên cục diện chiến trường.

Cảnh đổ nát sau một cuộc không kích tại Nangarhar, Afghanistan. (Ảnh: THX/TTXVN)

Thách thức trên hành trình tái thiết Afghanistan

Afghanistan vừa tổ chức các hoạt động kỷ niệm 5 năm lực lượng Taliban trở lại nắm quyền. Từng bị tàn phá nặng nề bởi xung đột, Afghanistan đang nỗ lực xây dựng lại đất nước từ đống tro tàn của chiến tranh. Mặc dù tình hình an ninh đã được cải thiện, quốc gia này vẫn bị bủa vây bởi nhiều thách thức.

Một người phụ nữ và các con trong một căn lều tại trại tị nạn gần thị trấn biên giới Al-Tina ở miền tây Sudan, vào ngày 19/6/2026. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Cơ hội tới trường của trẻ em ở các khu vực xung đột: Khoảng trống khó khỏa lấp

Tháng 9, tháng tựu trường đang đến gần, hàng triệu trẻ em trên thế giới nô nức chuẩn bị sách vở, háo hức đón chờ ngày khai giảng. Tuy nhiên, không phải trẻ em nào cũng được hưởng niềm vui và quyền cơ bản đó. Đối với trẻ em tại nhiều nước đang xảy ra xung đột, cơ hội đến trường vẫn chỉ là ước mơ xa vời.

Mực nước sông Loire ở Pháp xuống thấp kỷ lục. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Biến đổi khí hậu đe dọa an ninh toàn cầu

Ảnh hưởng trầm trọng đến nhiều lĩnh vực, biến đổi khí hậu không chỉ là một thách thức về môi trường đơn thuần mà đã được giới chuyên gia nhìn nhận như mối đe dọa an ninh, địa chính trị toàn cầu.

Công nhân khai thác mỏ ở Nam Phi. (Ảnh: WORLDFINANCE)

Cơ hội và thách thức của châu Phi

Sở hữu khoảng 30% trữ lượng khoáng sản chiến lược trên thế giới, châu Phi đang trở thành “mắt xích” quan trọng trong chuỗi cung ứng nguyên liệu thiết yếu phục vụ quá trình phát triển công nghệ và chuyển đổi năng lượng. 

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hòa bình tại Gaza: Cánh cửa hé mở nhưng các bên vẫn khó qua

Hy vọng mới cho hòa bình tại Gaza đang được nhen nhóm, sau khi Hội đồng Hòa bình do Mỹ bảo trợ hồi cuối tháng 7/2026 công bố lộ trình 15 điểm nhằm chấm dứt chiến sự. Cánh cửa hòa bình đã hé mở, song không dễ dàng, bởi vẫn còn tồn tại nhiều “nút thắt” khó gỡ trong quá trình thực thi.

Một góc đường phố Thủ đô Jakarta của Indonesia. (Ảnh: TTXVN)

Bước chuyển hướng chiến lược của Indonesia

Tuyên bố mới đây của Bộ trưởng Thương mại Indonesia Budi Santoso về việc nước này và Brazil đang thúc đẩy đề xuất xây dựng Thỏa thuận Thương mại ưu đãi (PTA) giữa Indonesia và Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đánh dấu bước chuyển hướng chiến lược đáng chú ý trong chính sách ngoại giao kinh tế của Jakarta.

Ông Abelardo de la Espriella phát biểu nhậm chức ngày 7/8. (Ảnh: Trang X chính thức của ông Abelardo De La Espriella)

Nhiệm kỳ nhiều thách thức

Chính trị gia cánh hữu Abelardo de la Espriella đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia hôm 7/8, đánh dấu diễn biến mang tính bước ngoặt trên chính trường quốc gia Nam Mỹ. Chính quyền mới của Colombia được nhận định sẽ gặp không ít trở ngại trên hành trình xây dựng đất nước đoàn kết và ổn định về an ninh.

(Ảnh minh họa: Tân hoa xã)

Mỹ và châu Âu xúc tiến điều chỉnh mối quan hệ theo hướng san sẻ trách nhiệm

Sau hàng loạt cảnh báo về việc điều chỉnh “chiếc ô an ninh”, Mỹ chính thức xúc tiến rà soát hiện diện quân sự tại châu Âu. Bước đi này vừa phản ánh thay đổi về ưu tiên chiến lược của Washington, vừa mở ra một giai đoạn mới cho NATO, khi Mỹ và châu Âu chuyển sang mối quan hệ đối tác thực chất và san sẻ trách nhiệm.

Chiến dịch Serengeti 2.0 thu giữ thiết bị tội phạm mạng. (Ảnh: INTERPOL)

Mặt trận an ninh mới ở châu Phi

Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) vừa công bố Báo cáo đánh giá mối đe dọa an ninh mạng châu Phi năm 2026 cho thấy, có tới 55% các vụ tấn công mạng tại châu Phi có sự “tiếp tay” của AI.

Người dân tưởng niệm các nạn nhân vụ ném bom nguyên tử tại Công viên Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima, thành phố Hiroshima (Nhật Bản) ngày 6/8/2024. (Ảnh: THX)

Tiếp nối nỗ lực kiến tạo hòa bình

Vào những ngày đầu tháng 8 cách đây hơn 80 năm, hai quả bom nguyên tử dội xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người dân vô tội, để lại những vết thương hằn sâu lên nhiều thế hệ tại Nhật Bản.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lại thêm cơ hội đàm phán giữa Mỹ và Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công “cực mạnh” với “mức độ quân sự khủng khiếp” nhằm vào Iran để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán với Tehran. Đây được cho là động thái cần thiết nhằm tránh cho khu vực này bị cuốn vào vòng xoáy xung đột mới tàn khốc.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.