BÌNH LUẬN QUỐC TẾ

Con tàu ASEAN vững vàng vượt sóng gió

Năm 2025, một năm nhiều biến động, với những diễn biến phức tạp “phủ bóng” lên môi trường địa chính trị toàn cầu và khu vực Đông Nam Á. Bằng sức mạnh nội tại, con tàu ASEAN vững vàng vượt qua sóng cả, là hình mẫu thành công về hợp tác và liên kết khu vực.

Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)
Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)

Bước vào năm 2026, ASEAN được kỳ vọng tiếp tục duy trì tinh thần đoàn kết, hợp tác cao độ để vượt qua thách thức.

Philippines, nước giữ chức Chủ tịch ASEAN năm 2026, sẽ phải đối mặt phép thử khó khăn về năng lực gắn kết nội khối trong bối cảnh một năm mới với nhiều điều thuận, nghịch đan xen đang chờ đợi ASEAN. Tiếp quản ghế nóng Chủ tịch từ Malaysia kể từ ngày 1/1/2026, Philippines lựa chọn chủ đề cho nhiệm kỳ của mình là “Cùng nhau định hướng tương lai”. Chủ đề này phản ánh thông điệp của Manila nỗ lực duy trì quỹ đạo phát triển ASEAN dựa trên các quyết định tập thể, các phản ứng chung mang tính phối hợp, chứ không phải qua hành động riêng lẻ của từng quốc gia.

Lịch sử gần 60 năm tồn tại của ASEAN đã cho thấy không ít lần ASEAN phải gồng mình vượt qua sóng gió. Năm 2025, các trận mưa lũ, sạt lở đất ở Indonesia, Philippines, động đất ở Thái Lan, Myanmar… đã làm khu vực hứng chịu tổn thất nặng nề, cản trở đà phục hồi và phát triển sau đại dịch Covid-19. Căng thẳng tại biên giới Campuchia-Thái Lan cũng khiến cộng đồng quốc tế lo ngại.

Nằm ở vị trí trung tâm của khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, ASEAN có vị trí địa lý đặc biệt quan trọng, nhất là xét về vai trò đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Do đó, ASEAN đứng trước không ít áp lực trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị trên toàn cầu ngày càng gay gắt.

Nằm ở vị trí trung tâm của khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, ASEAN có vị trí địa lý đặc biệt quan trọng, nhất là xét về vai trò đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Do đó, ASEAN đứng trước không ít áp lực trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị trên toàn cầu ngày càng gay gắt.

Tuy vậy, cơ hội và thách thức luôn song hành. Giữa hàng loạt biến động, giá trị, tầm quan trọng của ASEAN càng được khẳng định vững chắc. Không phải ngẫu nhiên mà các hội nghị cấp cao ASEAN luôn thu hút đông đảo lãnh đạo cấp cao các nước đối tác như Mỹ, Trung Quốc, các tổ chức khu vực và quốc tế như Liên hợp quốc, Liên minh châu Âu (EU)…

Nhìn lại năm 2025 sắp qua, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn thông báo, Thỏa thuận hòa bình Kuala Lumpur đạt được hồi tháng 10/2025 và việc Timor Leste gia nhập ASEAN là những cột mốc quan trọng.

Bước vào nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN 2026, Philippines xác định ba ưu tiên lớn, gồm củng cố hòa bình và an ninh khu vực; thúc đẩy “hành lang thịnh vượng” nhằm tăng cường kết nối và hợp tác kinh tế-công nghệ; trao quyền cho người dân trong bối cảnh chuyển đổi số. Manila đặc biệt quan tâm về khai thác trí tuệ nhân tạo (AI) như một công cụ điều phối khu vực, trong đó dùng AI để cải thiện dịch vụ y tế, giáo dục…

Những thách thức vẫn đang chờ đợi ASEAN trong năm tới. Các vấn đề nội khối được cho là sẽ thử thách năng lực gắn kết ngôi nhà chung của “thuyền trưởng” Philippines. Bên cạnh đó, thu hẹp khoảng cách về năng lực, hạ tầng và trình độ phát triển giữa các nước thành viên là bài toán dài hạn, đòi hỏi sự hỗ trợ lẫn nhau trong ASEAN.

Thái Lan và Campuchia mới đây đã ký thỏa thuận ngừng bắn, nhưng tình hình quan hệ giữa hai quốc gia này vẫn cần được ASEAN theo dõi sát sao, chặt chẽ để có những hướng xử lý kịp thời khi vấn đề phát sinh. Cùng với đó, sự cạnh tranh giữa các nước lớn đòi hỏi ASEAN tiếp tục phát huy bản lĩnh, chủ động chiến lược, linh hoạt thích ứng trước mọi biến động.

Nêu cao tinh thần đoàn kết là điều mang ý nghĩa sống còn với ngôi nhà chung ASEAN. Bên cạnh phát huy những thành quả về gắn kết và hợp tác mà Malaysia đã gặt hái thành công trong nhiệm kỳ trước, Philippines đang nỗ lực ghi những dấu ấn trong nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN của mình với việc tận dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo trong cả ba trụ cột, gồm chính trị-an ninh, kinh tế, văn hóa-xã hội để xây dựng Cộng đồng ASEAN phát triển thịnh vượng toàn diện, vững vàng vượt khó khăn.

Có thể bạn quan tâm

Hội nghị thượng đỉnh về AI diễn ra tại Seoul, Hàn Quốc. (Ảnh: AISUMMIT.CO.KR)

Hàn Quốc kiên định mục tiêu trở thành cường quốc AI

Chính phủ Hàn Quốc vừa công bố các siêu dự án trị giá hàng nghìn tỷ USD với mục tiêu đưa Xứ sở Kim chi trở thành cường quốc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Giữa làn sóng công nghệ thông tin bùng nổ mạnh mẽ, AI được xác định là “quân bài chiến lược” định hình tương lai phát triển của Hàn Quốc trong những thập niên tới.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và người đồng cấp Nhật Bản Sanae Takaichi. (Nguồn: Văn phòng Thủ tướng Ấn Độ)

Luồng gió mới trong quan hệ Ấn Độ-Nhật Bản

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae vừa kết thúc chuyến thăm kéo dài 3 ngày tới Ấn Độ. Điểm nhấn trong chuyến công du được đánh giá là thành công ngoài mong đợi lần này là Hội nghị thượng đỉnh Ấn Độ-Nhật Bản lần thứ 16 - một hoạt động thường niên thể hiện quan hệ nồng thắm giữa hai nền kinh tế lớn thứ 2 và 3 châu Á.

Ảnh minh họa.

Không chủ quan với dịch bệnh

Dịch Ebola vẫn đang diễn biến phức tạp tại Cộng hòa Dân chủ Congo, với tốc độ lây nhiễm nhanh và số lượng ca nhiễm lớn. Đáng lo ngại hơn, trong quá trình truy vết, giới chức y tế châu Phi đã “mất dấu” hàng trăm người được xác nhận dương tính với virus Ebola.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Kỳ vọng và thách thức

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đang thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao để đẩy nhanh tiến trình đưa Kiev gia nhập Liên minh châu Âu (EU) - một trong những mục tiêu chiến lược của quốc gia bên bờ Biển Đen. Tuy vậy, hành trình này được cho là sẽ không êm ả, sự khác biệt quan điểm giữa các nước thành viên EU là một rào cản lớn.

Trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Phép thử cho quan hệ đồng minh

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang đứng trước áp lực phải giảm căng thẳng trước thềm Hội nghị thượng đỉnh của liên minh quân sự dự kiến diễn ra vào các ngày 7-8/7 tới tại Thổ Nhĩ Kỳ. Trong bối cảnh Mỹ gia tăng sức ép các đồng minh châu Âu gánh vác nhiều hơn trách nhiệm an ninh...

Các chuyên gia khí tượng Pháp cảnh báo sự xuất hiện quá sớm của các đợt nắng nóng cực đoan trong năm nay có thể gây ra thiệt hại nặng nề về hạ tầng, kinh tế và năng lượng.

Giải pháp của hai bài toán khó

Thế giới đang cùng lúc gánh chịu những tác động nặng nề từ hai cuộc khủng hoảng: Biến đổi khí hậu và chủ quyền năng lượng. Tuy nhiên, giải pháp cho hai bài toán khó nêu trên chỉ có một. Đó là chấm dứt kỷ nguyên của nhiên liệu hóa thạch, đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ (tháng 11/2023). (Ảnh: Xinhua)

Trật tự và sức ép mới với NATO

Lợi ích chiến lược khó có thể dung hòa trong nhiều vấn đề là nguyên nhân dẫn đến mối chia rẽ ngày càng lớn trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

(Ảnh minh họa)

Dịch Ebola: Không thể chủ quan

Dịch Ebola ở châu Phi đang diễn biến phức tạp và khó lường, số ca nhiễm không ngừng tăng cao. Các chuyên gia y tế cảnh báo không thể chủ quan, bởi chủng Bundibugyo gây ra dịch Ebola lần này chưa có vắc-xin đặc trị và phương pháp điều trị đặc hiệu. Trong khi đó, xung đột và nghèo đói đang cản trở công tác phòng, chống dịch bệnh.

Quang cảnh đường phố ở Bissau, Guinea-Bissau ngày 26/11/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử về năng lực tự chủ

Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) đang xúc tiến kế hoạch thành lập một lực lượng chống khủng bố khu vực nhằm đối phó các mối đe dọa an ninh, các nhóm thánh chiến, cực đoan không ngừng mở rộng phạm vi hoạt động, trong khi các nguồn tài trợ quốc tế ngày càng eo hẹp.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Khôi phục vị thế giữa biến động

Chương trình nghị sự dày đặc của Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) phản ánh hàng loạt thách thức đang phải đối mặt, từ các cuộc khủng hoảng địa chính trị, kinh tế, an ninh cho đến áp lực nâng cao năng lực quốc phòng. 

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà trắng. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông

Sau hơn ba tháng chiến tranh và trải qua quá trình đàm phán cam go, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột. Đây được coi là bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông, tạo động lực mạnh mẽ để giải quyết những vấn đề liên quan “hồ sơ hạt nhân” Iran.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Đối phó tấn công mạng

Liên minh châu Âu (EU) vừa tiến hành cuộc diễn tập an ninh mạng mang tên Cyber Europe 2026, với sự tham gia của khoảng 5.000 chuyên gia. Sự cẩn thận của Liên minh Cờ xanh là không thừa, bởi nhiều vụ tấn công mạng quy mô lớn từng xảy ra trong quá khứ, gây thiệt hại rất lớn.

Tàu thuyền vận chuyển trên eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Bóng mây” bao phủ kinh tế toàn cầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đã giáng một đòn mạnh vào kinh tế thế giới. Lệnh ngừng bắn bấp bênh, trạng thái “lúc nóng, lúc lạnh” của cuộc đàm phán Mỹ-Iran tác động mạnh tới tâm lý thị trường. Mới đây, Ngân hàng Thế giới (WB) đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu xuống mức thấp nhất kể từ đại dịch Covid-19.