Cơ hội cuối cho “hiệp ước đại dịch”

Bất chấp nỗ lực thúc đẩy của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tiến trình đàm phán về “hiệp ước đại dịch” toàn cầu vấp phải nhiều vướng mắc và đã bỏ lỡ mục tiêu xây dựng hoàn chỉnh nội dung vào ngày 31/3. Vòng đàm phán mới diễn ra vào cuối tháng 4/2024 được nhận định là cơ hội cuối để các nước tìm kiếm sự đồng thuận, giúp ứng phó hiệu quả các thảm họa y tế tương lai.
Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanmon Ghebreyesus. (Ảnh: who.int)
Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanmon Ghebreyesus. (Ảnh: who.int)

Sáng kiến xây dựng một hiệp ước toàn cầu về ứng phó đại dịch được đưa ra vào năm 2021, thời điểm dịch Covid-19 làm hệ thống y tế thế giới rơi vào khủng hoảng.

Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nhấn mạnh, hiệp ước này sẽ đặt ra các nguyên tắc mang tính cam kết cao nhằm tăng cường sự đoàn kết, công bằng.

Sự bùng phát nhiều dịch bệnh cùng lúc như hiện nay đang đặt ra yêu cầu cấp bách tăng cường phối hợp giữa các quốc gia và tổ chức quốc tế. Các nước cũng tiếp tục thúc đẩy triển khai sáng kiến hợp tác về ứng phó dịch bệnh. Mới đây, WHO ra mắt mạng lưới toàn cầu về virus corona CoViNet, nhằm phát hiện, theo dõi và đánh giá sớm cũng như chính xác các virus SARS-CoV-2, MERS-CoV và các chủng virus corona mới.

Các quốc gia nhất trí thành lập Cơ quan đàm phán liên chính phủ (INB), với nhiệm vụ soạn thảo nội dung và đàm phán về hiệp ước, đồng thời mong muốn đạt được thỏa thuận mang tính lịch sử này vào hạn chót là tháng 5/2024. Hiệp ước cũng trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu của Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus trong nhiệm kỳ 5 năm lần thứ 2 của mình.

Tuy nhiên, từ mong muốn đến hiện thực là một khoảng cách xa. Chỉ còn vài tuần nữa là đến thời hạn cuối cùng song các quốc gia vẫn chưa thể giải quyết những bất đồng trong quá trình đàm phán. Vòng đàm phán gần đây nhất đã lỡ mục tiêu hoàn chỉnh nội dung hiệp ước trước ngày 31/3 vừa qua để 194 nước thông qua tại kỳ họp thường niên năm 2024 của Đại hội đồng Y tế Thế giới, khai mạc vào ngày 27/5 tới.

Theo WHO, trong vòng đàm phán này, các nhà đàm phán đã thảo luận về những điều khoản trong dự thảo hiệp ước, bao gồm tài chính để chuẩn bị sẵn sàng trước đại dịch, tiếp cận công bằng các biện pháp y tế cần thiết và tăng cường lực lượng lao động y tế. Hiện các nước đang tranh luận về những điểm vướng mắc chính, bao gồm khả năng tiếp cận để tiến hành điều tra mầm bệnh mới nổi, giám sát tốt hơn các đợt bùng phát dịch, nguồn tài chính bảo đảm và chuyển giao công nghệ chống đại dịch cho những nước kém phát triển hơn.

Một vòng đàm phán bổ sung sẽ được tiến hành từ ngày 29/4 đến 10/5 tại trụ sở của WHO ở Geneva (Thụy Sĩ), để các nước tiếp tục “chạy đua với thời gian” tìm kiếm sự đồng thuận cho hiệp ước ứng phó đại dịch.

Đồng Chủ tịch INB, ông Roland Driece kỳ vọng rằng các quốc gia sẽ tận dụng cơ hội cuối cùng này, xóa bỏ những bất đồng và không để đàm phán thất bại.

Quan chức này nêu rõ, không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải đàm phán thành công và các quốc gia cần có trách nhiệm duy trì tính cấp bách của vấn đề y tế này. Theo kế hoạch, INB sẽ soạn dự thảo hiệp ước mới trước ngày 18/4, trong đó tập trung vào những lĩnh vực đã đạt được sự đồng thuận của các nước.

Sự bùng phát nhiều dịch bệnh cùng lúc như hiện nay đang đặt ra yêu cầu cấp bách tăng cường phối hợp giữa các quốc gia và tổ chức quốc tế. Các nước cũng tiếp tục thúc đẩy triển khai sáng kiến hợp tác về ứng phó dịch bệnh. Mới đây, WHO ra mắt mạng lưới toàn cầu về virus corona CoViNet, nhằm phát hiện, theo dõi và đánh giá sớm cũng như chính xác các virus SARS-CoV-2, MERS-CoV và các chủng virus corona mới.

Giới chuyên gia vẫn cho rằng, sự chú ý của các nước đối với các thảm họa y tế đang dần nhường chỗ cho những vấn đề quan trọng khác như biến đổi khí hậu, các cuộc xung đột ở Gaza, Ukraine... Đây cũng là một rào cản khiến hiệp ước toàn cầu về ứng phó đại dịch khó cán đích đúng thời hạn. Ngay khi các cuộc đàm phán về hiệp ước này được khởi động, nhiều ý kiến cho rằng đây sẽ là một tiến trình chông gai bởi những nội dung trong đó gồm các biện pháp mang tính ràng buộc pháp lý với các nước ký kết, theo đó các nước phải chia sẻ lợi ích nhiều hơn.

Tuy khó khăn nhưng việc đạt được hiệp ước toàn cầu về ứng phó đại dịch sẽ mang ý nghĩa đặc biệt đối với thế giới. Tình trạng hỗn loạn bởi dịch Covid-19 trong quá khứ đã cho thấy thế giới cần một thoả thuận chung để tạo nền tảng vững chắc cho việc chuẩn bị ứng phó sẵn sàng, hiệu quả với các thảm họa dịch bệnh trong tương lai.

Có thể bạn quan tâm

Công nhân khai thác mỏ ở Nam Phi. (Ảnh: WORLDFINANCE)

Cơ hội và thách thức của châu Phi

Sở hữu khoảng 30% trữ lượng khoáng sản chiến lược trên thế giới, châu Phi đang trở thành “mắt xích” quan trọng trong chuỗi cung ứng nguyên liệu thiết yếu phục vụ quá trình phát triển công nghệ và chuyển đổi năng lượng. 

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hòa bình tại Gaza: Cánh cửa hé mở nhưng các bên vẫn khó qua

Hy vọng mới cho hòa bình tại Gaza đang được nhen nhóm, sau khi Hội đồng Hòa bình do Mỹ bảo trợ hồi cuối tháng 7/2026 công bố lộ trình 15 điểm nhằm chấm dứt chiến sự. Cánh cửa hòa bình đã hé mở, song không dễ dàng, bởi vẫn còn tồn tại nhiều “nút thắt” khó gỡ trong quá trình thực thi.

Một góc đường phố Thủ đô Jakarta của Indonesia. (Ảnh: TTXVN)

Bước chuyển hướng chiến lược của Indonesia

Tuyên bố mới đây của Bộ trưởng Thương mại Indonesia Budi Santoso về việc nước này và Brazil đang thúc đẩy đề xuất xây dựng Thỏa thuận Thương mại ưu đãi (PTA) giữa Indonesia và Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đánh dấu bước chuyển hướng chiến lược đáng chú ý trong chính sách ngoại giao kinh tế của Jakarta.

Ông Abelardo de la Espriella phát biểu nhậm chức ngày 7/8. (Ảnh: Trang X chính thức của ông Abelardo De La Espriella)

Nhiệm kỳ nhiều thách thức

Chính trị gia cánh hữu Abelardo de la Espriella đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia hôm 7/8, đánh dấu diễn biến mang tính bước ngoặt trên chính trường quốc gia Nam Mỹ. Chính quyền mới của Colombia được nhận định sẽ gặp không ít trở ngại trên hành trình xây dựng đất nước đoàn kết và ổn định về an ninh.

(Ảnh minh họa: Tân hoa xã)

Mỹ và châu Âu xúc tiến điều chỉnh mối quan hệ theo hướng san sẻ trách nhiệm

Sau hàng loạt cảnh báo về việc điều chỉnh “chiếc ô an ninh”, Mỹ chính thức xúc tiến rà soát hiện diện quân sự tại châu Âu. Bước đi này vừa phản ánh thay đổi về ưu tiên chiến lược của Washington, vừa mở ra một giai đoạn mới cho NATO, khi Mỹ và châu Âu chuyển sang mối quan hệ đối tác thực chất và san sẻ trách nhiệm.

Chiến dịch Serengeti 2.0 thu giữ thiết bị tội phạm mạng. (Ảnh: INTERPOL)

Mặt trận an ninh mới ở châu Phi

Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) vừa công bố Báo cáo đánh giá mối đe dọa an ninh mạng châu Phi năm 2026 cho thấy, có tới 55% các vụ tấn công mạng tại châu Phi có sự “tiếp tay” của AI.

Người dân tưởng niệm các nạn nhân vụ ném bom nguyên tử tại Công viên Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima, thành phố Hiroshima (Nhật Bản) ngày 6/8/2024. (Ảnh: THX)

Tiếp nối nỗ lực kiến tạo hòa bình

Vào những ngày đầu tháng 8 cách đây hơn 80 năm, hai quả bom nguyên tử dội xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người dân vô tội, để lại những vết thương hằn sâu lên nhiều thế hệ tại Nhật Bản.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lại thêm cơ hội đàm phán giữa Mỹ và Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công “cực mạnh” với “mức độ quân sự khủng khiếp” nhằm vào Iran để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán với Tehran. Đây được cho là động thái cần thiết nhằm tránh cho khu vực này bị cuốn vào vòng xoáy xung đột mới tàn khốc.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Maroc mở ra quỹ đạo phát triển mới

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, với điểm đến là Maroc. Diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng bị rạn nứt nghiêm trọng do bất đồng trong quá khứ, chuyến thăm góp phần mở ra quỹ đạo phát triển mới cho hợp tác song phương.

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.