Chuyển đổi xanh các khu công nghiệp

Bên cạnh lợi ích về kinh tế, khu công nghiệp sinh thái gắn với kinh tế tuần hoàn có ý nghĩa lớn đối với môi trường. Trong bối cảnh hội nhập đồng thời hướng đến mục tiêu Net Zero, đây là xu thế tất yếu và quy luật phát triển của nền kinh tế toàn cầu.

Khu công nghiệp sinh thái Nam Cầu Kiền (thành phố Hải Phòng). (Ảnh: HỒNG ĐIỆP)
Khu công nghiệp sinh thái Nam Cầu Kiền (thành phố Hải Phòng). (Ảnh: HỒNG ĐIỆP)

"Chậm nhịp" hình thành khu công nghiệp xanh

Sau gần 3 năm triển khai thực hiện Dự án “Triển khai khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam theo hướng tiếp cận từ Chương trình khu công nghiệp sinh thái toàn cầu” do Bộ Kế hoạch và Đầu tư (cũ) phối hợp Tổ chức phát triển công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO), Việt Nam chưa có khu công nghiệp sinh thái gắn với kinh tế tuần hoàn được cấp chứng chỉ.

Sự phát triển “nóng” trong thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp kiểu cũ khiến cho mục tiêu xây dựng các khu công nghiệp sinh thái dường như bị “chậm nhịp”. Nhiều năm liền, các khu công nghiệp trong nước chỉ có khái niệm về tỷ lệ thu hút, “lấp đầy”… chứ không có khái niệm về hệ sinh thái hay kinh tế tuần hoàn. Điều đó tạo ra những lỗ hổng đối với môi trường và lãng phí nguồn tài nguyên sẵn có.

Theo UNIDO, khái niệm kinh tế tuần hoàn là quá trình luân chuyển vật liệu từ đầu chuỗi đến tái sử dụng trong một vòng lặp khép kín. Sau chu trình “khai thác-sản xuất-tiêu dùng-thải bỏ” truyền thống, chất thải được đưa trở lại đầu chuỗi sản xuất để tạo ra giá trị mới.

Nếu vòng tuần hoàn đó diễn ra trong một phạm vi khu công nghiệp có đủ tiêu chí sinh thái sẽ hình thành khu công nghiệp sinh thái gắn với kinh tế tuần hoàn. Trong đó các doanh nghiệp gắn kết trong chuỗi sản xuất nhằm tối ưu hóa lợi thế riêng để tạo lợi ích chung.

Cho đến nay, từ 5 mô hình ban đầu thuộc Dự án, cả nước mới triển khai thí điểm 7 khu công nghiệp sinh thái gắn với kinh tế tuần hoàn trong số hơn 400 khu đang hoạt động (chiếm khoảng 2,3%). Để được công nhận, các khu công nghiệp phải đạt 8 tiêu chí, như: Hạ tầng, cây xanh, quản lý chất thải, an sinh xã hội, sản xuất sạch...

Các mô hình tại Việt Nam phần lớn chưa đạt cấp độ hệ thống mà mới chỉ là cộng sinh đơn hướng hoặc cộng sinh vật lý. Trong khi đó, nhiều nước trên thế giới đã hình thành các khu công nghiệp sinh thái gắn với kinh tế tuần hoàn đa hướng, cấp độ cộng sinh cao...

Thạc sĩ Nguyễn Thị Trà Giang,

Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách Công thương

Nghiên cứu của Thạc sĩ Nguyễn Thị Trà Giang, Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách Công thương cho biết: “Các mô hình tại Việt Nam phần lớn chưa đạt cấp độ hệ thống mà mới chỉ là cộng sinh đơn hướng hoặc cộng sinh vật lý. Trong khi đó, nhiều nước trên thế giới đã hình thành các khu công nghiệp sinh thái gắn với kinh tế tuần hoàn đa hướng, cấp độ cộng sinh cao; thậm chí đạt đến mối quan hệ cộng sinh liên ngành và mở rộng tương tác tới toàn bộ không gian đô thị và cộng đồng dân cư lân cận”.

Sự chậm chạp trong triển khai thực hiện cho thấy mô hình kinh tế này chưa nhận được sự quan tâm tương xứng. Theo báo cáo của UNIDO, từ năm 2009, Việt Nam bắt đầu xây dựng thí điểm khu công nghiệp sinh thái thông qua một số dự án hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, những hoạt động đó chỉ mang tính chất kỹ thuật, thử nghiệm cộng sinh đơn lẻ giữa một nhóm doanh nghiệp chứ không mang tính hệ thống; cũng không có sự tham gia của cấp quản lý nhà nước thông qua văn bản quy phạm pháp luật.

Đến năm 2018, khái niệm khu công nghiệp sinh thái mới được nhắc đến trong Nghị định số 82/2018/NĐ-CP ngày 22/5/2018 của Chính phủ quy định về quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế, nhưng không đi kèm các hướng dẫn thi hành cụ thể. Các văn bản sau này cũng chủ yếu quy định khung về bảo vệ môi trường, không có chính sách cụ thể nhằm định hướng phát triển; cho đến khi Dự án “Triển khai khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam theo hướng tiếp cận từ Chương trình khu công nghiệp sinh thái toàn cầu” được ký kết và triển khai năm 2022.

Gỡ nút thắt để chuyển dịch mạnh mẽ

Nguyên nhân chính của quá trình chuyển đổi từ khu công nghiệp sang khu công nghiệp sinh thái có phần chậm chạp có lẽ bởi ảnh hưởng của dịch Covid-19, khi khoảng đầu năm 2023 ở nước ta mới chỉ là thời điểm các doanh nghiệp bắt đầu phục hồi sau đại dịch.

Ngoài ra, hầu hết cơ sở hạ tầng trong các khu công nghiệp đang hoạt động không được quy hoạch cho một hệ sinh thái tuần hoàn đúng nghĩa. Cơ quan quản lý nhà nước cũng chưa xây dựng và tạo cơ chế tài chính, tín dụng cho các doanh nghiệp cộng sinh; không có cơ chế phối hợp, phân cấp rõ ràng; không có đầu mối quản lý đủ mạnh; thị trường phụ phẩm, nền tảng dữ liệu… cũng không được cập nhật và chia sẻ gây rất nhiều khó khăn.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận những cố gắng của cơ quan quản lý nhà nước cũng như ban quản lý các khu công nghiệp, nhất là các khu công nghiệp đang thực hiện chuyển đổi như Nam Cầu Kiền, Đình Vũ (Hải Phòng), Trà Nóc (Cần Thơ), Hòa Khánh (Đà Nẵng), Hiệp Phước (Thành phố Hồ Chí Minh), Amata (Đồng Nai)…

Từ năm 2020, chúng ta đã hình thành khung pháp lý đủ mạnh định hình phát triển kinh tế tuần hoàn, tạo nền tảng phát triển khu công nghiệp sinh thái gắn với kinh tế tuần hoàn. Cụ thể như Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành cũng như một số quyết định, nghị định của Thủ tướng Chính phủ và nghị quyết của Quốc hội.

Quyết sách của Nhà nước đã áp dụng hàng loạt ưu đãi đối với khu công nghiệp và doanh nghiệp khi thực hiện chuyển đổi. Bên cạnh đó là những yêu cầu giảm phát thải, bảo đảm môi trường, áp dụng kinh tế tuần hoàn… đối với đầu ra cho sản phẩm theo chuẩn quốc tế cũng sẽ tạo động lực cần thiết cho việc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi của các khu công nghiệp ở Việt Nam.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia kinh tế và lãnh đạo các ban quản lý khu công nghiệp, quyết sách của Nhà nước đã áp dụng hàng loạt ưu đãi đối với khu công nghiệp và doanh nghiệp khi thực hiện chuyển đổi. Bên cạnh đó là những yêu cầu giảm phát thải, bảo đảm môi trường, áp dụng kinh tế tuần hoàn… đối với đầu ra cho sản phẩm theo chuẩn quốc tế cũng sẽ tạo động lực cần thiết cho việc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi của các khu công nghiệp ở Việt Nam. Đó không chỉ là xu thế quốc tế mà còn là quy luật thị trường.

Để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi cần phải tháo gỡ các nút thắt. Chuyên gia kinh tế Phạm Hồ Viên nhận định, việc thiếu sự phối hợp và chia sẻ dữ liệu ngay trong một khu công nghiệp khiến phối hợp giữa các doanh nghiệp gặp trở ngại cho thấy, vai trò kết nối của ban quản lý rất hạn chế.

Ngoài ra, cơ quan quản lý cần ban hành bổ sung hướng dẫn về cơ chế thi hành để triển khai đồng bộ các chủ trương, chính sách chung; đề ra lộ trình và quy định thời gian chuyển đổi. Cần xây dựng khung tiêu chí đánh giá chuẩn Việt Nam phù hợp thông lệ quốc tế; xây dựng tiêu chí về mức độ ưu đãi cụ thể đối với từng ngành, từng doanh nghiệp trong mối quan hệ cộng sinh tuần hoàn nhằm tạo động lực; xây dựng và quản lý thị trường cho sản phẩm tuần hoàn; xây dựng, lồng ghép các chính sách liên quan cùng chính sách về kinh tế tuần hoàn…

Có thể bạn quan tâm

Bà Phạm Thu Phương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính).

Bảo hiểm Việt Nam tìm lại động lực sau giai đoạn khó khăn

Thị trường bảo hiểm đang xuất hiện những tín hiệu phục hồi sau giai đoạn nhiều thách thức, đặc biệt trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ. Cơ quan quản lý kỳ vọng các giải pháp đồng bộ về thể chế, giám sát và minh bạch hóa hoạt động kinh doanh sẽ góp phần củng cố niềm tin, tạo động lực cho tăng trưởng trong những năm tới.

Doanh nghiệp 2 tỉnh Đắk Lắk và Mondulkiri ký kết hợp tác tại diễn đàn.

Đắk Lắk tổ chức Diễn đàn thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại với tỉnh Mondulkiri

Diễn đàn thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại với tỉnh Mondulkiri là cơ hội để các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp hai địa phương tăng cường kết nối, trao đổi thông tin, tìm hiểu tiềm năng, lợi thế và nhu cầu hợp tác, đồng thời tiếp cận các chính sách hỗ trợ đầu tư, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường...

Ảnh minh họa.

Chứng khoán ngày 17/6: Khối ngoại bán ròng mạnh, VN-Index đảo chiều giảm điểm

Phiên giao dịch ngày 17/6, thị trường chứng khoán Việt Nam diễn biến phân hóa. Áp lực bán mạnh tại nhóm bất động sản, đặc biệt là VIC và VHM, đã kéo các chỉ số chính đi xuống, dù nhóm ngân hàng và chứng khoán duy trì sắc xanh hỗ trợ thị trường. Chốt phiên, VN-Index giảm 1,74 điểm (-0,1%), xuống mức 1.806,2 điểm.

ESG và chuỗi cung ứng xanh: Chìa khóa hút FDI thế hệ mới.

ESG và chuỗi cung ứng xanh: Chìa khóa hút FDI thế hệ mới

Cuộc cạnh tranh thu hút dòng vốn FDI đang bước sang một giai đoạn mới, khi chi phí lao động thấp hay các ưu đãi về đất đai, thuế suất không còn là lợi thế thì năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị doanh nghiệp) đang trở thành yếu tố quyết định để đón dòng vốn FDI chất lượng cao.

Vùng sản xuất tôm bố mẹ sạch bệnh Sơn Hải (xã Phước Dinh, tỉnh Khánh Hòa), khu quy hoạch đầu tiên và duy nhất của Việt Nam dành riêng cho sản xuất tôm bố mẹ. Nơi đây đang có nhiều tập đoàn, doanh nghiệp lớn đầu tư nghiên cứu, gia hóa, phát triển đàn tôm bố mẹ chất lượng cao. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Hướng đi bền vững cho sản xuất tôm giống Khánh Hòa

Với vị thế là trung tâm sản xuất tôm giống, mỗi năm Khánh Hòa xuất gần 50 tỷ con tôm giống đến khắp các vùng nuôi thủy sản trên cả nước. Nhiều doanh nghiệp khẳng định, sự phát triển bền vững trong chuỗi giá trị ngành tôm không phải từ những ao nuôi thương phẩm mà được quyết định bởi các bể ương, tạo nguồn giống sạch, khỏe mạnh.

Xăng E10 đang được triển khai phân phối rộng rãi trên cả nước theo lộ trình của Chính phủ. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)

Bộ Tài chính rà soát chính sách thuế để khuyến khích sử dụng xăng E10

Sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết thí điểm một số chính sách triển khai lộ trình sử dụng xăng E10, Bộ Tài chính đang tiếp tục rà soát các sắc thuế liên quan nhằm tạo điều kiện cho sản xuất, tiêu dùng nhiên liệu sinh học, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh và giảm phát thải.

Ông Trương Bá Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính).

Chính sách thuế chỉ là một phần trong bài toán nhà ở cho công nhân

Việc bảo đảm chỗ ở cho công nhân, người lao động đang được triển khai thông qua nhiều chính sách đồng bộ. Trong đó, Bộ Tài chính cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu các giải pháp về thuế nhằm tạo thêm điều kiện để người lao động tiếp cận nhà ở phù hợp với khả năng chi trả.

Chỉ số MXV-Index.

Giá dầu lao dốc kéo MXV-Index giảm, cà-phê nối dài đà tăng

Thị trường hàng hóa nguyên liệu thế giới tiếp tục ghi nhận diễn biến phân hóa mạnh trong phiên giao dịch ngày 16/6. Trong khi nhóm nguyên liệu công nghiệp khởi sắc nhờ đà tăng mạnh của cà-phê, áp lực bán áp đảo trên thị trường năng lượng đã kéo chỉ số MXV-Index giảm gần 0,6%, xuống còn 2.674 điểm khi đóng cửa.

(Ảnh minh họa: FXEmpire)

Sáng 17/6, giá bạc tăng nhẹ trước cuộc họp của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ

Sáng 17/6 theo giờ Việt Nam, giá bạc giao ngay trên thị trường thế giới gần như ổn định và tăng nhẹ sau khi đóng cửa phiên giao dịch hôm thứ Ba, do giá dầu thô giảm, lợi suất trái phiếu kho bạc giảm và đồng đô la Mỹ suy yếu đã hỗ trợ giá kim loại quý trước quyết định sắp tới của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED).

Các bên trao Biên bản ký kết bàn giao 1.200 tấn gạo do Việt Nam sản xuất cho Cuba. (Ảnh do Đại sứ quán Việt Nam tại Cuba cung cấp)

Bàn giao 1.200 tấn gạo do Việt Nam sản xuất cho Cuba

Hoạt động bàn giao gạo do Việt Nam sản xuất cho Cuba tiếp tục khẳng định hợp tác nông nghiệp là một trong những trụ cột quan trọng trong quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam-Cuba; thể hiện cam kết đồng hành lâu dài của doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp tại Cuba.

Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn ThaiBinh Seed (đứng giữa) thăm giống lúa mới do ông nghiên cứu, phát triển. (Ảnh: HOÀNG LINH)

Viết tiếp khúc quân hành trên mặt trận kinh tế

Bước ra từ chiến trường, nhiều cựu chiến binh trở thành doanh nhân, gây dựng những tập đoàn lớn, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động và dành nguồn lực cho an sinh xã hội. Trên thương trường, họ vẫn giữ phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ: bản lĩnh, kỷ luật, trách nhiệm và tinh thần không bỏ ai lại phía sau.

Chế biến quế tại Công ty cổ phần sản xuất và xuất khẩu quế hồi Việt Nam - Vinasamex. (Ảnh: VINASAMEX)

Tăng trưởng xuất khẩu nông sản sang Ấn Độ

Trong bối cảnh thương mại song phương Việt Nam-Ấn Độ tiếp tục tăng trưởng mạnh, thị trường gần 1,5 tỷ dân này là một trong những điểm đến giàu tiềm năng của nông, lâm, thủy sản Việt Nam. Nhiều mặt hàng như cà-phê, quế, hoa hồi, cao-su... ghi nhận tăng trưởng bứt phá cả về sản lượng và giá trị.