Theo các chuyên gia, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh không chỉ là định hướng chiến lược, mà là yêu cầu tất yếu để bảo đảm sự phát triển bền vững của nền kinh tế.
Tầm nhìn cho kỷ nguyên công nghệ 5.0
Trong định hướng phát triển khoa học, công nghệ tại Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh (SHTP), SHTP đặt mục tiêu trở thành mô hình khu công nghệ cao không phát thải (Net Zero) đầu tiên trên cả nước vào năm 2045. Trong giai đoạn 2025-2030, SHTP xác định ưu tiên tập trung phát triển các lĩnh vực công nghệ chủ lực: Vi điện tử, bán dẫn, trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học...
Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Kỳ Phùng, Trưởng ban Quản lý SHTP cho biết: Hơn 20 năm trước, từ một vùng đất trống, SHTP đã trở thành “thung lũng công nghệ” của Thành phố Hồ Chí Minh, quy tụ hàng trăm doanh nghiệp công nghệ cao với giá trị sản xuất hàng chục tỷ USD. Đặc biệt, điểm nhấn quan trọng của hành trình này chính là sự chuyển mình mạnh mẽ trong ứng dụng công nghệ số để tối ưu hóa quy trình sản xuất, đồng thời thúc đẩy phát triển xanh thông qua năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và công nghệ sinh học.
Nhiều chuyên gia cho rằng, SHTP không chỉ là đầu tàu công nghệ của thành phố, mà còn vượt ra khỏi vai trò một khu công nghiệp, trở thành trục trung tâm của chiến lược chuyển đổi kép tại Thành phố Hồ Chí Minh. Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Phước, Chủ tịch Liên hiệp Các hội khoa học và kỹ thuật thành phố nhấn mạnh: SHTP đang triển khai cơ chế vận hành chuyển đổi kép nhằm kết nối dữ liệu số với các chính sách xanh và mục tiêu Net Zero vào năm 2045.
SHTP là hình mẫu tiên phong của chiến lược chuyển đổi kép - số hóa và xanh hóa, nơi mọi hoạt động đều được đo lường, tối ưu và tái tạo bằng công nghệ, góp phần định hình tương lai công nghiệp bền vững và thông minh cho Thành phố Hồ Chí Minh và cả nước. Cụ thể hóa Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050 và cam kết Net Zero tại COP26, Việt Nam đang nỗ lực kiến tạo một nền kinh tế hiện đại, bền vững.
Là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh tiên phong triển khai những mô hình về phát triển bền vững, trong đó SHTP giữ vai trò là động lực then chốt, nơi hội tụ công nghệ, trí tuệ và sáng tạo. Về tầm nhìn dài hạn, SHTP đặt mục tiêu xây dựng Công viên khoa học và công nghệ thế hệ mới, phát triển theo mô hình Science Park 4.0, tích hợp nghiên cứu-đổi mới-dữ liệu mở-AI-năng lượng sạch và kinh tế tuần hoàn trên một hạ tầng số toàn diện, hướng tới chuẩn mực quốc tế.
Theo đó, trong năm 2027, SHTP sẽ tập trung đẩy mạnh hợp tác quốc tế để trao đổi nghiên cứu, phát triển AI; công nghệ lượng tử và năng lượng tái tạo thế hệ mới; chính sách quản trị dữ liệu và hạ tầng số cho đô thị thông minh...
Với chiến lược hướng đến trở thành Công viên khoa học và công nghệ thế hệ mới, SHTP sẽ không chỉ là trung tâm công nghệ cao của Việt Nam, mà còn là biểu tượng của trí tuệ, sự hội tụ toàn cầu, nơi Việt Nam khẳng định vị thế là điểm đến của khoa học, công nghệ, đổi mới và phát triển bền vững trong kỷ nguyên công nghệ 5.0.
Tiềm năng từ kinh tế số
Kinh tế số tại Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển. Việt Nam là nền kinh tế số có tốc độ tăng trưởng cao nhất Đông Nam Á trong nhiều năm liên tiếp (có quy mô 30 tỷ USD năm 2023 và tăng trưởng 25,7% từ năm 2019- 2023). Điều này là nhờ Việt Nam sở hữu một lực lượng dân số trẻ, am hiểu công nghệ, với tỷ lệ người dùng Internet cao (chiếm 78% dân số), tỷ lệ phủ sóng di động 4G-5G rộng khắp cả nước. Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, sau hợp nhất trở thành một siêu đô thị với quy mô khoảng 14 triệu dân, được kỳ vọng là cực tăng trưởng mới về kinh tế số.
Trong năm 2024, quy mô kinh tế số tại thành phố đóng góp 22% vào GRDP và dự kiến năm 2025 là 25% vào GRDP. Tiềm năng kinh tế số của Việt Nam, đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục bứt phá mạnh mẽ nhờ các định hướng chính sách lớn, nhất quán từ Trung ương đến địa phương.
Cụ thể, Nghị quyết 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã đặt ra một tầm nhìn rất rõ ràng: Đến năm 2030, kinh tế số phải chiếm tối thiểu 30% GDP và đến năm 2045, con số này sẽ đạt ít nhất 50%.
Cụ thể hóa Nghị quyết 57- NQ/TW, Thành phố Hồ Chí Minh đặt ra mục tiêu đến năm 2030 kinh tế số đóng góp 40% vào GRDP; trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo đẳng cấp quốc tế; hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo vào tốp 100 thành phố năng động nhất toàn cầu…
Theo ông Đặng Tùng Sơn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam, thống kê từ Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF), các giải pháp số có thể làm giảm 20% lượng khí thải toàn cầu thông qua việc tối ưu hóa tài nguyên và hệ thống vận hành. Chuyển đổi số đang là động lực quan trọng, với AI làm trụ cột. Dự kiến quy mô kinh tế số toàn cầu năm 2028 đạt 16,5 nghìn tỷ USD, chiếm 17% GDP toàn cầu.
Tác động AI tạo ra 15,7 nghìn tỷ USD vào năm 2030, làm tăng năng suất lao động lên 40% năm 2035. “Như vậy, AI phải trở thành động lực chính thúc đẩy kinh tế số, gắn với chuyển đổi kép tại Thành phố Hồ Chí Minh”, ông Đặng Tùng Sơn cho biết. Trong khi đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tấn Lũy, Trường đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) chỉ ra mối nguy về an ninh năng lượng trong quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh khi các hạ tầng điện, khí, dữ liệu có thể bị tấn công mạng.
Qua đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tấn Lũy đề xuất xây dựng nền tảng IoT (Internet vạn vật) cho hệ thống quản lý năng lượng, phát triển các thuật toán AI để quản lý năng lượng tái tạo nhằm tiết kiệm năng lượng, kéo dài tuổi thọ thiết bị lưu trữ và chống lại các cuộc tấn công vào cảm biến và bộ truyền động. Đồng thời, thiết kế một bộ quan sát để ước tính tín hiệu tấn công, giảm thiểu lượng khí thải carbon khi áp dụng các thuật toán AI.
