Chương mới trong quan hệ Iran-Saudi Arabia

Ngày 6/6, Iran chính thức mở lại Đại sứ quán tại thủ đô Riyadh của Saudi Arabia sau bảy năm đóng cửa. Phát biểu tại lễ thượng cờ Cộng hòa Hồi giáo Iran trong khuôn viên Đại sứ quán ở Riyadh, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Alireza Bikdeli nhấn mạnh, mối quan hệ giữa Iran và Saudi Arabia bước sang chương hợp tác mới.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran (phải) phát biểu tại lễ mở lại Đại sứ quán Iran ở thủ đô Riyadh, Saudi Arabia ngày 6/6/2023. (Ảnh: THX/TTXVN)
Thứ trưởng Ngoại giao Iran (phải) phát biểu tại lễ mở lại Đại sứ quán Iran ở thủ đô Riyadh, Saudi Arabia ngày 6/6/2023. (Ảnh: THX/TTXVN)

Quan hệ ngoại giao giữa Iran và Saudi Arabia từng "đóng băng" năm 2016, sau vụ người biểu tình Iran tấn công trụ sở các phái đoàn ngoại giao Saudi Arabia, nhằm phản đối việc Riyadh tử hình một giáo sĩ Hồi giáo dòng Shiite.

Quan hệ giữa Iran và Saudi Arabia căng thẳng trong thời gian dài khi hai nước ủng hộ các phe đối địch trong một số cuộc xung đột ở khu vực. Iran ủng hộ chính quyền Tổng thống Bashar Assad ở Syria, trong khi Saudi Arabia đứng về lực lượng nổi dậy. Saudi Arabia ủng hộ chính phủ được quốc tế công nhận tại Yemen, còn Iran hậu thuẫn lực lượng Houthi.

Tại Liban, Riyadh đứng về phía các chính trị gia theo dòng Hồi giáo Sunni, trong khi Tehran ủng hộ lực lượng Hezbollah của người Shiite.

Dù tồn tại nhiều khác biệt, song có không ít yếu tố thúc đẩy Iran và Saudi Arabia bình thường hóa quan hệ như nhu cầu tăng cường hợp tác kinh tế, mong muốn giảm căng thẳng trong khu vực, hay lo ngại về mối đe dọa ngày càng tăng từ tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS).

Việc Iran mở lại Đại sứ quán tại Riyadh được xem là một bước quan trọng trong nỗ lực không ngừng của cả Iran và Saudi Arabia trong những năm gần đây nhằm bình thường hóa quan hệ. Thỏa thuận khôi phục quan hệ ngoại giao Iran-Saudi Arabia đạt được hôm 10/3 sau cuộc đàm phán tại Trung Quốc. Trước đó, cả hai bên đã tham gia các cuộc đàm phán do Iraq và Oman làm trung gian trong nhiều năm.

Mở cửa trở lại các đại sứ quán thường là bước cần thiết đầu tiên trong tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa các quốc gia. Điều này giúp nối lại liên lạc trực tiếp, mở đường cho các chuyến bay, thúc đẩy các cuộc đàm phán tiếp theo về hợp tác thương mại, an ninh và hợp tác khu vực.

Các phương tiện truyền thông nhà nước của Iran cho biết, Tehran đã bổ nhiệm ông Alireza Enayati, một nhà ngoại giao kỳ cựu nhiều kinh nghiệm về các vấn đề vùng Vịnh làm Đại sứ mới tại Saudi Arabia. Ông Enayati từng là Đại sứ của Tehran tại Kuwait từ năm 2014 đến năm 2019.

Cộng đồng quốc tế kỳ vọng, thỏa thuận đạt được giữa Saudi Arabia và Iran sẽ là một phần trong tiến trình tái định hình các mối quan hệ trong khu vực, nhất là quyết định của Riyadh khôi phục quan hệ với chính quyền Tổng thống Bashar Assad ở Syria và các bước tiến nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài tại Yemen.

Việc mở lại các đại sứ quán cũng là một bước đi tích cực cho toàn khu vực, giúp giảm căng thẳng và thúc đẩy sự ổn định trong khu vực vốn hứng chịu nhiều hậu quả của xung đột trong suốt nhiều năm qua. Đại sứ quán Iran mở cửa trở lại tại Riyadh cùng ngày Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Antony Blinken (A.Blinh-ken) ​​​​đến Saudi Arabia cũng để thúc đẩy làm dịu các mối quan hệ căng thẳng tại khu vực.

Bầu không khí tích cực từ "chương mới" trong quan hệ hợp tác giữa Riyadh và Tehran thúc đẩy các cuộc thảo luận nối lại quan hệ giữa Ai Cập và Iran. Trong chuyến thăm của Quốc vương Oman tới Iran cuối tháng 5 vừa qua, lãnh đạo tối cao của Iran đã khẳng định hoan nghênh việc nối lại các quan hệ ngoại giao với Ai Cập.

Cộng đồng quốc tế kỳ vọng, thỏa thuận đạt được giữa Saudi Arabia và Iran sẽ là một phần trong tiến trình tái định hình các mối quan hệ trong khu vực, nhất là quyết định của Riyadh khôi phục quan hệ với chính quyền Tổng thống Bashar Assad ở Syria và các bước tiến nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài tại Yemen.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Alireza Bikdeli nhấn mạnh thông điệp ngoại giao là phương tiện tốt nhất để liên lạc và đối thoại giữa các quốc gia nhằm đạt được sự hiểu biết chung, ổn định và hòa bình. Quan chức Iran khẳng định rằng, Iran luôn sẵn sàng tăng cường quan hệ với các nước láng giềng và việc thúc đẩy hợp tác kinh tế, đầu tư sẽ đưa các quốc gia lại gần nhau hơn.

Tuy nhiên, việc mở lại các đại sứ quán không đồng nghĩa việc tất cả các vấn đề giữa Iran và Saudi Arabia đã được giải quyết. Thỏa thuận bình thường hóa quan hệ giữa Iran và Saudi Arabia là một bước tích cực, nhưng mới chỉ là bước khởi đầu của một tiến trình mới. Sẽ cần thời gian và nỗ lực để hai nước vượt qua khác biệt và tăng cường lòng tin.

Có thể bạn quan tâm

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lại thêm cơ hội đàm phán giữa Mỹ và Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công “cực mạnh” với “mức độ quân sự khủng khiếp” nhằm vào Iran để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán với Tehran. Đây được cho là động thái cần thiết nhằm tránh cho khu vực này bị cuốn vào vòng xoáy xung đột mới tàn khốc.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Maroc mở ra quỹ đạo phát triển mới

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, với điểm đến là Maroc. Diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng bị rạn nứt nghiêm trọng do bất đồng trong quá khứ, chuyến thăm góp phần mở ra quỹ đạo phát triển mới cho hợp tác song phương.

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.

EU đang thúc đẩy các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Phép thử nguồn cung năng lượng

Lượng dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) giảm xuống mức thấp kỷ lục trong bối cảnh nguồn cung gián đoạn và giá cả leo thang. Thực trạng này đang đe dọa làm đình trệ hoạt động sản xuất công nghiệp của EU.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: TTXVN)

Tự chủ và kiên cường hơn

Nền kinh tế Canada vừa ghi nhận mức tăng trưởng thấp nhất trong năm cầm quyền đầu tiên của một thủ tướng, trong đó hai quý tăng trưởng âm liên tiếp - biểu hiện của suy thoái kỹ thuật, do bối cảnh bất ổn toàn cầu. Tuy nhiên, người dân vẫn ủng hộ mạnh mẽ cách tiếp cận của Thủ tướng Mark Carney trong quản lý kinh tế.

Nông dân thu hoạch vụ mùa ở Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Giải pháp tận gốc cho vấn đề mất an ninh lương thực

Các chính sách thương mại phù hợp cùng sự phối hợp quốc tế chặt chẽ sẽ đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao khả năng chống chịu của thị trường lương thực toàn cầu trước các “cú sốc” ngày càng thường xuyên và nghiêm trọng. 

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: Quang Vinh/TTXVN)

Quan hệ bình đẳng, cùng có lợi

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Lavrov vừa thực hiện chuyến công du 4 nước châu Phi, gồm Ethiopia, Niger, Mozambique và Burundi, gửi đi thông điệp mạnh mẽ về việc Moskva tiếp tục hỗ trợ Lục địa Đen bảo đảm an ninh, phát triển kinh tế, tăng cường vị thế quốc tế.

Một tòa nhà bị hư hỏng tại quận Shevchenkivskyi ở Thủ đô Kiev, Ukraine ngày 21/7/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ngã rẽ nguy hiểm trong xung đột tại Ukraine

Cuộc xung đột tại Ukraine bước vào ngã rẽ mới đầy sóng gió, với những đòn tấn công của Nga và Ukraine với cường độ và quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu chiến lược của nhau. Cùng với đó, khoảng trống ngoại giao giữa lúc xung đột leo thang đang gây lo ngại làm chậm nỗ lực tìm kiếm hòa bình.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (bên phải) và Tổng thống lâm thời Syria Ahmed al-Sharaa trước cuộc gặp tại Cung điện Nhân Dân ở Syria. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Pháp và Syria hướng đến giai đoạn hợp tác mới

Trong chuyến thăm được đánh giá là mang tính lịch sử đến Syria mới đây, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tái khẳng định cam kết hỗ trợ Syria xây dựng lại đất nước sau xung đột. Bắc thêm nhịp cầu giúp Damascus tái thiết và hội nhập quốc tế sau nhiều năm bị cấm vận, điều Paris nhận lại cũng rất đáng giá.