Nâng cao trách nhiệm đối với dữ liệu khai báo
Thông quan tập trung không đơn thuần là chuyển hồ sơ từ nhiều địa điểm về một đầu mối xử lý. Mô hình này gắn với việc số hóa chứng từ, trao đổi thông tin trên hệ thống và thay đổi cách thức phối hợp giữa cơ quan hải quan với doanh nghiệp.
Tại tọa đàm “Thông quan tập trung - Động lực thúc đẩy chuyển đổi số ngành hải quan” do VOV tổ chức gần đây, ông Đào Duy Tám, Trưởng Ban Giám sát quản lý về hải quan, Cục Hải quan cho biết, mô hình hướng tới nâng cao ý thức tự tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp.
Theo đó, doanh nghiệp tự khai, tự chịu trách nhiệm về thông tin khai báo và các chứng từ nộp cho cơ quan hải quan dưới dạng dữ liệu số. Đây là yêu cầu quan trọng khi việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ và trao đổi thông tin được thực hiện trên hệ thống công nghệ thông tin.
Số hóa chứng từ giúp doanh nghiệp giảm thời gian chuẩn bị hồ sơ khai hải quan. Tuy nhiên, để hồ sơ được xử lý thuận lợi, thông tin khai báo phải chính xác và thống nhất với bộ chứng từ thuộc hồ sơ hải quan.
Theo ông Đào Duy Tám, việc ứng dụng các công nghệ như trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn hướng tới bảo đảm sự thống nhất giữa thông tin khai báo với thông tin trong bộ chứng từ, nâng cao độ chính xác và giảm sai sót trong quá trình khai báo.
Việc trao đổi dữ liệu giữa cơ quan hải quan với doanh nghiệp được thực hiện qua hệ thống. Trong nội bộ cơ quan hải quan, hoạt động phối hợp, trao đổi thông tin giữa Đội Thông quan với hải quan cửa khẩu và các bộ phận nghiệp vụ về cơ bản cũng được thực hiện trên hệ thống công nghệ thông tin.
Ông Đào Duy Tám nhấn mạnh, doanh nghiệp phải tự khai, tự chịu trách nhiệm về thông tin khai báo và chứng từ gửi cơ quan hải quan dưới dạng dữ liệu số; đồng thời bảo đảm sự thống nhất giữa thông tin khai báo với bộ chứng từ thuộc hồ sơ hải quan.
Bà Phạm Thị Thúy đại diện Công ty cổ phần Sản xuất và kinh doanh VinFast cho biết, công ty thường xuyên thực hiện hoạt động xuất nhập khẩu với khối lượng hàng hóa lớn cho biết, số hóa chứng từ kết hợp với quy trình xử lý tập trung đã giúp đẩy nhanh tốc độ luân chuyển hồ sơ điện tử. Những lô hàng có hồ sơ đầy đủ, chuẩn xác được xử lý nhanh hơn.
Việc hình thành một đầu mối xử lý cũng giúp quy trình thông quan các lô hàng được thực hiện thống nhất, chuyên nghiệp và thuận lợi hơn. Doanh nghiệp không phải mất nhiều thời gian làm việc với nhiều cơ quan, bộ phận khác nhau khi trao đổi và xử lý vướng mắc.
Theo đại diện doanh nghiệp, điều được quan tâm là tính ổn định, minh bạch và khả năng xử lý nhanh. Khi thời gian xử lý tờ khai được rút ngắn, doanh nghiệp có thể tiết kiệm chi phí lưu kho, lưu bãi, tối ưu kế hoạch giao hàng và chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất.
Chuyển sang phương thức xử lý tập trung trên nền tảng dữ liệu số còn giúp giảm giao dịch trực tiếp và hạn chế những vướng mắc phát sinh, qua đó góp phần nâng cao tính minh bạch trong quá trình thực hiện thủ tục.
Chuẩn bị đồng bộ công nghệ và nhân lực
Cùng với chuẩn hóa dữ liệu, doanh nghiệp phải chuẩn bị những điều kiện cần thiết để kết nối và trao đổi thông tin với cơ quan hải quan.
Ông Đào Duy Tám cho biết, khi triển khai các mô hình thủ tục mới, phương thức và cách thức thực hiện của doanh nghiệp sẽ có sự thay đổi. Trong bối cảnh các hệ thống công nghệ thông tin của cơ quan hải quan đang từng bước được nâng cấp, doanh nghiệp cũng phải chuẩn bị cơ sở hạ tầng, kỹ thuật và công nghệ để đáp ứng yêu cầu kết nối, trao đổi dữ liệu.
Bên cạnh hạ tầng kỹ thuật, doanh nghiệp cần đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ thực hiện thủ tục. Doanh nghiệp cần phối hợp với cơ quan hải quan thông qua các chương trình tập huấn, giới thiệu văn bản và chính sách để hiểu rõ hơn mục tiêu xây dựng chính sách cũng như quy trình nghiệp vụ.
Việc nắm chắc chính sách và quy trình giúp doanh nghiệp hạn chế những vướng mắc trong quá trình thực hiện. Đồng thời, doanh nghiệp cần tham gia ý kiến trong quá trình xây dựng văn bản pháp luật để hiểu rõ hơn mục tiêu xây dựng chính sách và quy trình nghiệp vụ, qua đó hạn chế vướng mắc khi thực hiện.
Sự tham gia của doanh nghiệp cũng là một nội dung được Chi cục Hải quan khu vực III chú trọng ngay từ giai đoạn chuẩn bị thí điểm. Theo bà Trương Bình An, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực III, từ tháng 11/2025, đơn vị đã tổ chức hội nghị tuyên truyền, giải đáp pháp luật và khảo sát doanh nghiệp.
Những ý kiến đánh giá, đề xuất của doanh nghiệp được tiếp nhận để xây dựng phương án và hoàn thiện cách thức thực hiện. Trước khi chính thức vận hành, đơn vị tiếp tục tuyên truyền về mô hình tổ chức và phương thức triển khai, qua đó nhận được sự đồng thuận, tham gia của cộng đồng doanh nghiệp.
Theo bà Trương Bình An, mối tương tác, liên hệ giữa doanh nghiệp, công chức và cơ quan hải quan là một trong những yếu tố góp phần vào thành công của mô hình, thúc đẩy và tạo thuận lợi thương mại.
Trong thời gian tới, ngành hải quan sẽ từng bước triển khai số hóa chứng từ tại các địa bàn khác. Cục Hải quan cũng dự kiến làm việc với các bộ, ngành để giấy phép, thông tin giấy phép và kết quả kiểm tra chuyên ngành được gửi qua Cổng thông tin một cửa quốc gia, giúp hệ thống tiếp nhận, xử lý và hạn chế việc doanh nghiệp phải nộp bản giấy.
Quá trình này tiếp tục đặt ra yêu cầu doanh nghiệp chuẩn hóa thông tin, chuẩn bị hạ tầng kết nối, nâng cao trình độ nhân sự và trách nhiệm đối với dữ liệu khai báo khi thực hiện thủ tục theo mô hình Thông quan tập trung.
![[Infographic] Chứng khoán ngày 19/8: VN-Index giảm 5,33 điểm, thanh khoản thị trường giảm](https://cdn.nhandan.vn/images/BYyax1_0OvnyX56kKeVLRpIxRBy_HSnj8x6HNK3KROwv4e0F6KIkiEABB_73EIIBY8t0GYUNX82j0o4l7prYuA/ndo_tr_ttck-1908-6316.jpg.avif)
