ĐỔI MỚI MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ

Trong hành trình hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia phát triển thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp bách phải chuyển đổi mạnh mẽ mô hình phát triển. Nghị quyết số 19-NQ/TW của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam đặt ra tầm nhìn quan trọng về một mô hình kinh tế hiệu quả cao, sáng tạo, xanh, tự chủ, bao trùm và hội nhập vào năm 2035. Đây không chỉ là sự thay đổi về mô hình kinh tế mà sâu xa hơn là sự thay đổi cách thức vận hành nền kinh tế, tổ chức lực lượng sản xuất, huy động, phân bổ, sử dụng nguồn lực và phát huy vai trò, sức mạnh của Nhà nước, doanh nghiệp...

Loạt bài viết “Đổi mới mô hình phát triển kinh tế” sẽ đi sâu làm rõ những nội dung cốt lõi của mô hình phát triển kinh tế mới, từ đó phác họa những động lực tăng trưởng và không gian phát triển mới của nền kinh tế Việt Nam.

Kiến tạo năng lực quốc gia trong mô hình phát triển mới

Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội nhận định Nghị quyết số 19-NQ/TW gồm nhiều “mảnh ghép” để hình thành mô hình phát triển mới. Đó là đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số, kinh tế xanh, đổi mới quản trị quốc gia, phát triển nguồn nhân lực…. Muốn triển khai đúng Nghị quyết, cần hiểu rõ kiến trúc mô hình phát triển mới để từ đó xác định đúng vị trí, vai trò, trọng tâm hành động của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp…

Theo vị chuyên gia này, mô hình phát triển mới được kiến tạo từ Nghị quyết số 19-NQ/TW không phải tập hợp các chính sách mà là một kiến trúc phát triển với 5 tầng gắn kết hữu cơ với nhau, gồm các nguồn lực phát triển, hệ thống chuyển hóa nguồn lực, năng lực quốc gia, thịnh vượng, sức mạnh quốc gia.

Điểm đột phá của mô hình không nằm ở việc bổ sung thêm các động lực tăng trưởng mới mà đặt năng lực quốc gia vào vị trí trung tâm của toàn bộ quá trình phát triển. Để tạo ra sự phát triển mới, mô hình này được vận hành theo 5 nguyên lý cơ bản.

Nguyên lý thứ nhất là kiến tạo năng lực thay cho khai thác nguồn lực; nguyên lý thứ hai là năng suất được tạo ra từ đổi mới sáng tạo; nguyên lý thứ ba là giá trị được tạo ra từ sự kết nối; nguyên lý thứ tư là phát triển đồng thời tạo ra sự thịnh vượng và sức mạnh quốc gia; nguyên lý thứ năm là mọi chủ thể đều tham gia kiến tạo năng lực quốc gia.

Nền tảng cho tăng trưởng nhanh, bền vững

Để nhanh chóng đưa Nghị quyết số 19-NQ/TW vào cuộc sống, Chính phủ đã ban hành Chương trình hành động gồm 40 chỉ tiêu cụ thể, tương ứng với các mốc thời gian đến năm 2030, năm 2035 và năm 2045 làm cơ sở cho các bộ, ngành, địa phương, các doanh nghiệp nhà nước thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao.

Đối với chỉ tiêu tăng trưởng, Chính phủ đặt mục tiêu phấn đấu tăng trưởng bứt phá từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030, GDP bình quân đầu người phấn đấu đạt khoảng 8.500 USD vào năm 2030; tăng trưởng trong giai đoạn 2031-2035 từ 8-8,5%, thu nhập bình quân đầu người khoảng 13.500 USD; giai đoạn 2036-2045 phấn đấu tăng trưởng khoảng 7,5%, thu nhập bình quân đầu người khoảng 28.000 USD.

Thực tiễn từ các bài học thành công trên thế giới cho thấy, một quốc gia muốn vào nhóm thu nhập cao, phát triển bền vững không thể thiếu nền tảng cốt lõi là một lực lượng doanh nghiệp nội địa vững mạnh, được tích lũy qua nhiều chu kỳ phát triển và có năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Vì vậy, trong bối cảnh đổi mới mô hình phát triển theo tinh thần Nghị quyết số 19-NQ/TW, doanh nghiệp cần được nhìn nhận ở một tầm vóc mới, không chỉ là chủ thể của các hoạt động sản xuất, kinh doanh mà phải là lực lượng tiên phong trực tiếp tạo ra năng lực phát triển mới cho nền kinh tế.