Mới nhất, ngày 28/11/2025, thay mặt Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đồng chí Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ký ban hành Kết luận số 221-KL/TW về tình hình, kết quả hoạt động của bộ máy hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp. Bộ Chính trị, Ban Bí thư yêu cầu các tỉnh ủy, thành ủy phối hợp Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Nội vụ khẩn trương sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập cấp xã (trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trường liên cấp) và các trạm y tế cấp xã, hoàn thành dứt điểm trước ngày 31/12.
Sắp xếp lại y tế cấp xã, phường
Trước đó, ngày 15/11, Bộ Y tế ban hành Thông tư 43/2025/TT-BYT, quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của trạm y tế xã, phường, đặc khu thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, được xem là bước hoàn thiện quan trọng trong tiến trình củng cố y tế cơ sở.
Theo đó, trạm y tế cấp xã được xác định là đơn vị sự nghiệp y tế công lập trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, phường, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng, được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước và ngân hàng. Về nhân lực, trạm y tế xã, phường phải xây dựng đề án vị trí việc làm dựa trên chức năng, nhiệm vụ và phạm vi hoạt động của đơn vị. Đồng thời sẽ là lực lượng y tế cơ sở có thể triển khai khám sức khỏe định kỳ miễn phí toàn dân, dự kiến sẽ được thực hiện vào năm 2026.
Trên thực tế, triển khai chính quyền hai cấp, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Y tế cho hay, hiện nay thành phố có 168 trạm y tế với 296 điểm y tế thuộc 38 trung tâm y tế khu vực. Trong giai đoạn tiếp theo, từ ngày 1/1/2026, Sở đề xuất thành lập 168 trạm y tế trực thuộc Ủy ban nhân dân phường, xã, đặc khu. Điều này nhằm tăng cường vai trò quản lý nhà nước tại địa phương và bảo đảm tính chủ động trong công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân.
Tại Hà Nội, đến nay Sở Y tế đã hoàn thiện việc cấp và điều chỉnh giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh đối với 126 trạm y tế xã, phường. Cùng đó, tăng cường hướng dẫn, tạo điều kiện thuận lợi nhất để các trạm y tế được mở rộng phạm vi chuyên môn, triển khai thêm kỹ thuật mới trong khám chữa bệnh, quản lý bệnh không lây nhiễm, tiêm chủng, y học cổ truyền… phù hợp với thực tế hoạt động của trạm và nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân địa phương. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà cho biết, thành phố thời gian qua đã bảo đảm chăm sóc sức khỏe nhân dân không bị gián đoạn. Toàn bộ 126 trạm y tế duy trì ổn định, chủ động thích ứng trong tình hình mới, trở thành "cánh tay nối dài" của hệ thống y tế.
Tuy nhiên, sau thời gian hoạt động theo mô hình chính quyền hai cấp, một số trạm y tế xã, phường tại các địa phương còn khó khăn về nhân lực, trang thiết bị, cơ sở hạ tầng xuống cấp; đội ngũ công nghệ thông tin vừa thiếu, vừa phải kiêm nhiệm, chưa được đào tạo chuyên sâu; công tác đấu thầu, cung ứng thuốc còn vướng mắc.
Thêm nhiều chính sách đãi ngộ
Trước và ngay sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, Bộ Y tế đã chủ động xây dựng và ban hành nhiều giải pháp phát triển y tế cơ sở. Đặc biệt, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá trong công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân được ban hành ngày 9/9/2025, đến nay đã có nhiều chính sách đãi ngộ, phụ cấp ưu đãi nghề cho cán bộ làm thường xuyên, trực tiếp chuyên môn tại trạm y tế xã, phường cũng như các cơ sở y tế dự phòng.
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh, chất lượng dịch vụ và hiệu quả hoạt động của hệ thống y tế phụ thuộc vào ba yếu tố quan trọng là nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị và cơ chế tài chính. Về nhân lực, y tế cơ sở, y tế dự phòng sẽ ưu tiên bố trí, huy động nguồn lực, có cơ chế, chính sách vượt trội để phát triển nhân lực bảo đảm đồng bộ về số lượng, chất lượng, cơ cấu, nhất là nhân lực ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn, biên giới, biển đảo. Trạm y tế cấp xã sẽ được củng cố, bảo đảm cơ cấu nhân lực, đủ số lượng bác sĩ theo chức năng, nhiệm vụ; duy trì đội ngũ nhân viên y tế thôn, tổ dân phố, cô đỡ thôn bản, cộng tác viên dân số theo chức năng, nhiệm vụ. "Trong giai đoạn 2025-2030, mỗi năm các địa phương luân phiên, luân chuyển, điều động ít nhất 1.000 bác sĩ về làm việc có thời hạn tại trạm y tế cấp xã; bổ sung bác sĩ cơ hữu tại trạm y tế cấp xã, đến năm 2027 có ít nhất từ 4-5 bác sĩ, đến năm 2030 có đủ bác sĩ theo chức năng, nhiệm vụ", Bộ trưởng Bộ Y tế thông tin.
Thời gian tới, Bộ cũng sẽ triển khai quyết liệt, hiệu quả Đề án đào tạo, bồi dưỡng bác sĩ tạo nguồn cho trạm y tế cấp xã, đặc biệt cho các xã vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, biên giới, hải đảo. Tập trung đầu tư phát triển một số cơ sở đào tạo lĩnh vực sức khỏe chất lượng cao ngang tầm khu vực. Thực hiện đào tạo chuyên sâu đặc thù trình độ sau đại học thuộc hệ thống giáo dục quốc dân trong lĩnh vực sức khỏe do Bộ Y tế quản lý. Về cơ sở vật chất, thuốc, thiết bị y tế cơ bản, Bộ Y tế khẳng định sẽ được bảo đảm cung ứng đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, biên giới, hải đảo. 100% trạm y tế cấp xã được đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị y tế cơ bản theo chức năng, nhiệm vụ.
Chính sách đã mở, nhiều ý kiến chuyên gia đề nghị, sắp tới đây các địa phương cần phát huy tối đa vai trò của trạm y tế xã, phường nơi gần dân, sát dân nhất. Nếu làm tốt y tế cơ sở, người dân sẽ được chăm sóc sức khỏe ngay từ đầu, giảm tải cho tuyến trên và nâng cao chất lượng sống. Trạm y tế cấp xã phát triển sẽ là bước đi then chốt để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu, đưa y tế đến gần dân, giúp xây dựng một xã hội khỏe mạnh và bền vững ■
Các địa phương cần có giải pháp đột phá để củng cố năng lực của hệ thống y tế cơ sở, bao gồm cả nguồn nhân lực, trang thiết bị, cơ sở vật chất, cũng như ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số để hiện đại hóa mô hình quản lý.
